Sınıf öğretmenlerine yönelik yapay zekâ destekli eğitim sistemlerine ilişkin tutum ölçeği geliştirme çalışması
Attitude scale development study related to artificial intelligence aided education systems for primary school teachers
- Tez No: 993602
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA ÇINAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin yapay zeka destekli eğitim sistemleri hakkındaki tutumlarını belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Bu nedenle araştırmanın esas kısmını oluşturan tutum ölçeği uygulama bölümünde nicel araştırma yöntemlerinden genel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Konya İlinin Meram, Karatay ve Selçuklu ilçelerinde görev yapan ve çalışmaya gönüllü katılan 556 sınıf öğretmeni (pilot uygulama 404, nihai uygulama 152 sınıf öğretmeni) oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında madde havuzu oluşturmak için ilk olarak literatür taraması yapılarak 62 maddelik taslak form oluşturulmuştur. Maddeler ölçek formatına dönüştürülerek, 1(Kesinlikle Katılmıyorum), 2(Katılmıyorum), 3(Kararsızım), 4(Katılıyorum), 5(Kesinlikle Katılıyorum) şeklinde beşli likert tipi dereceleme ölçeği kullanılarak taslak ölçek elde edilmiştir. Bu maddeler 6 uzmanın görüşüne sunulup alınan geri dönüşler neticesinde gerekli düzenlemeler yapılarak 56 maddeye indirilmiştir. Pilot uygulama kapsamında 404 sınıf öğretmeninden alınan veriler SPSS Statistics 26 paket programına kaydedilerek ölçeğin geçerlilik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Geçerlik analizi kapsamında ilk olarak verilerin faktör analizine uygun olup olmadığını belirlemek için KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) ve Bartlett testi sonuçlarına bakılmış ve KMO testi değeri (,953) ve Bartlett testi sonucu (14983,998) anlamlı bulunarak analiz çalışmalarına geçilmiştir. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda birden fazla faktörde yüksek yük değerine sahip toplamda 13 madde binişik olması sebebi ile ölçekten çıkarılarak 2 faktörlü 43 maddelik taslak ölçek elde edilmiştir.2faktörün varyansa yaptığı katkının %51,507 olduğu, maddelerin yük değerlerinin ise ,572 ile ,769 arasında değiştiği görülmüştür. AFA sonrası maddelerin ayırt edicilik güçlerini belirlemek için madde-toplam korelasyonu hesaplanmış ve t-testi kullanılarak üst %27‟lik ile alt %27‟lik grupların madde ortalamaları arasındaki farklar incelenmiş, ayırt edicilik gücü düşük olan 4 madde daha ölçekten çıkarılarak 39 maddeye indirilmiştir. Geliştirilen ölçeğin doğruluğunu saptamak için doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonrasında ölçekten herhangi bir maddenin çıkarılmasına gerek görülmemiş olup ölçek 2 faktör 39 maddelik hali ile son şekli ile test edilmiştir. Test edilen modele ilişkin uyum iyiliği değerleri χ2/df (ki-kare/serbestlik derecesi) değeri 2,0189; RMSEA değerinin 0,056; GFI değerinin 0,83; AGFI değerinin 0,81; RMR değerinin 0,057; SRMR değerinin 0,041; NFI değerinin 0,97; NNFI değerinin 0,98 ve CFI değerinin 0,98 olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar ile modelin“kabul edilebilir”ve“mükemmel”düzeyde uyum gösterdiği saptanmıştır. Ölçeğin genelinin güvenirliği için hesaplanan Cronbach Alpha Katsayısı analiz öncesi 56 maddelik taslak ölçeğin ,866, analiz sonucu oluşan 39 maddelik nihai ölçeğin Cronbach Alpha Katsayısı ,847 olarak bulunmuştur. Cronbach Alpha ölçüt değer aralıklarına bakıldığında eldeki ölçeğin oldukça yüksek düzeyde güvenirlik işaret eden katsayı değerine sahip olduğunu ve ölçeğin güvenirlik düzeyi yüksek ölçme sonuçlarının elde edilebileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to develop a valid and reliable scale to determine the attitudes of classroom teachers toward AI-supported education. Therefore, the main component of thestudy, theattitudescale, was administered using the general survey model, a quantitative research method. The study group consists of 556 classroom teachers working voluntarily in Meram, Karatay, and Selçuklu districts of Konya duringthe 2023-2024 academic year (404 in the pilot studyand 152 in the final application). To construct the item pool, a literature review was conducted, and a preliminary form consisting of 62 items was developed. These items were formatted into a scale using a five-point Likert-type rating (1: Strongly Disagree, 2: Disagree, 3: Neutral, 4: Agree, 5: Strongly Agree), resulting in a draft scale. The items were then reviewed by six experts, and based on their feedback, necessary revisions were made, reducing the number of items to 56. Data collected from 404 classroom teachers during the pilot study were entered into SPSS Statistics 26 for validity and reliability analyses. For validity analysis, the suitability of the data for factor analysis was first examined using the Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) and Bartlett's tests. The KMO test value was found to be 0.953, and Bartlett's test result was 14,983.998, indicating that the data were appropriate for analysis. Exploratory factor analysis (EFA) revealed that 13 items had high load values across multiple factors, leading to their removal, resulting in a draft scale with 43 items structured into two factors. These two factors accounted for 51.507% of the variance, with item load values ranging between 0.572 and 0.769. Following EFA, item-total correlations were calculated to determine item distinctiveness, and t-tests were conducted to compare the top and bottom 27% groups based on mean differences. As a result, four additional items were removed, reducing the final scaleto 39 items. To verify the construct validity of the developed scale, confirmatory factoranalysis (CFA) was conducted. CFA results indicated that no further item removal was necessary, and the scale retained its final form with 39 items and two factors. Fit indices for the tested model were found to be χ²/df = 2.0189, RMSEA = 0.056, GFI = 0.83, AGFI = 0.81, RMR = 0.057, SRMR = 0.041, NFI = 0.97, NNFI = 0.98, and CFI = 0.98, suggesting that the model demonstrated“acceptable”to“excellent”fit. The overall reliability of the scale was assessed using Cronbach's Alpha coefficient. The initial 56-item draft scale had a Cronbach's Alpha value of 0.866, while the final 39-item scale yielded a coefficient of 0.847. Given the Standard threshold values for Cronbach's Alpha, these results indicate that the scale exhibits a high level of reliability and can produce consistent and accurate measurements.
Benzer Tezler
- Öğretmenlerin yapay zeka farkındalık düzeylerinin incelenmesi ve eğitim-öğretimde yapay zeka kullanımına ilişkin hizmet içi eğitim: Bir program tasarısı önerisi
An examination of teachers' artificial intelligence awareness levels and an in-service training curriculum on the use of artificial intelligence in education: A curriculum design proposal
ADEM ÖZALTIĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ YAKAR
- Matematik eğitiminde yapay zekâ destekli ölçme ve değerlendirme: Doküman analizi ve ilkokul öğretmenlerinin görüşleri
Artificial intelligence-supported measurement and assessment in mathematics education: Document analysis and primary school teachers' views
ÖMER SAĞLAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN ULUM
- Fen bilimleri dersinde başarı testlerinin üretken yapay zeka ile değerlendirilmesi
Assessing science achievement tests through generative articial intelligence
KEVSER BAYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimKırıkkale ÜniversitesiFen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HARUN ÇELİK
- Akıllı elektronik danışmanlık sisteminin öğrencilerin akademik gelişimine etkisi
Effect on students' academic development of intelligent electronic advisory system
MURAT DEMİRKOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Bilim ve TeknolojiFırat ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CİHAD DEMİRLİ
- Sınıf öğretmenlerinin yapay zeka destekli ders planı tasarlama sürecine yönelik deneyimleri ve görüşleri
Classroom teachers' experiences and opinions on artificial intelligence-supported lesson plan design process
FERHAT KARAKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CELALETTİN ÇELEBİ