Demiryolu ulaşımının gelişmesi ve Türkiye'de ekonomik büyümeye etkileri
Development of railway transportation and its effects on economic growth in Türkiye
- Tez No: 993628
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MERAL ÇALIŞ DUMAN, ÖĞR. GÖR. ATİLLA ÜNLÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Demiryolu Taşımacılığı, Ekonomik Büyüme (GSYH), ARDL Analizi, NARDL (Asimetrik Analiz), Ulaştırma Altyapısı, Türkiye Ekonomisi, Railway Freight Transportation, Economic Growth (GDP), ARDL Analysis, NARDL (Asymmetric Analysis), Transportation Infrastructure, Turkish Economy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Malatya Turgut Özal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel ekonomik sistemde ulaştırma altyapısının niteliği, ülkelerin kalkınma hızını ve uluslararası rekabet gücünü belirleyen en temel unsurlar arasında yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisinin sürdürülebilir büyüme hedefleri doğrultusunda demiryolu yük taşımacılığının (RFT) üstlendiği kritik rolü 1977-2024 dönemi verileri ışığında ampirik bir yaklaşımla analiz etmektedir. Demiryolu taşımacılığı; düşük birim maliyet avantajı, operasyonel güvenlik düzeyi ve ekolojik sürdürülebilirliğe olan katkısıyla modern lojistik yönetiminin vazgeçilmez bir parçasıdır. Türkiye'nin ulaştırma ağında gerçekleştirdiği kapsamlı modernizasyon hamleleri ve stratejik demiryolu projeleri, üretim süreçlerinde lojistik maliyetlerin minimize edilmesini sağlayarak yerli üreticinin küresel pazarlarda rekabet edebilirliğini güçlendirmekte ve ticaret hacmini doğrudan genişletmektedir. Makroekonomik perspektiften bakıldığında, karayolu odaklı taşımacılık yapısının demiryoluna kaydırılması; ithal yakıt bağımlılığını azaltarak cari dengenin iyileşmesine katkı sağlamakta, karbon emisyonlarını düşürerek çevresel taahhütlerin karşılanmasına hizmet etmekte ve karayollarındaki trafik yükünü hafifleterek sosyal maliyetleri düşürmektedir. Ayrıca, demiryolu ağlarının Anadolu'nun iç kısımlarını limanlara ve ana pazarlara bağlaması, bölgesel kalkınma farklılıklarının giderilmesinde ve yerel istihdam olanaklarının artırılmasında katalizör görevi görmektedir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ulaştırma altyapısı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki kavramsal ve kuramsal bir çerçevede ele alınmakta; demiryolu taşımacılığının ekonomik yapı içerisindeki rolü tartışılmaktadır. İkinci bölümde Türkiye'de demiryolu ulaşımının ekonomik büyüme üzerindeki etkileri incelenmekte; sektörün gelişimi, mevcut yapısı ve büyüme göstergeleriyle olan ilişkisi teorik çerçeve içinde değerlendirilmektedir. Üçüncü bölüm olan uygulama kısmında ise çalışmada kullanılan veri seti tanıtılmakta, analiz yöntemi olarak ARDL ve doğrusal olmayan yapıları dikkate alan NARDL yaklaşımlarına yer verilmekte ve elde edilen bulgular yorumlanmaktadır. Uygulanan ekonometrik yöntemler aracılığıyla demiryolu yük taşımacılığı ile ekonomik büyüme arasındaki kısa ve uzun dönemli etkileşimlerin dinamik yapısı analiz edilmekte, ayrıca taşımacılıktaki pozitif ve negatif yönlü değişimlerin büyüme üzerindeki olası farklı etkileri ayrıştırılarak ele alınmaktadır. Genel olarak çalışma, Türkiye'de ulaştırma altyapısının ekonomik performans, lojistik etkinlik ve bölgesel bütünleşme üzerindeki rolünün analitik biçimde tartışılmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In the global economic system, the quality of transportation infrastructure is among the most fundamental factors determining countries' pace of development and international competitiveness. The purpose of this study is to analyze the critical role undertaken by railway freight transportation (RFT) in line with Türkiye's sustainable growth objectives using an empirical approach based on data for the period 1977–2024. Railway transportation constitutes an indispensable component of modern logistics management due to its low unit cost advantage, high operational safety, and contribution to ecological sustainability. The comprehensive modernization initiatives and strategic railway projects implemented within Türkiye's transportation network reduce logistics costs in production processes, strengthen the global competitiveness of domestic producers, and directly expand trade volume. From a macroeconomic perspective, shifting a road-oriented transportation structure toward railways contributes to the improvement of the current account balance by reducing dependence on imported fuel, supports the fulfillment of environmental commitments by lowering carbon emissions, and decreases social costs by easing traffic congestion on highways. Moreover, connecting the inner regions of Anatolia to ports and major markets through railway networks acts as a catalyst for reducing regional development disparities and increasing local employment opportunities. This study consists of three sections. The first section addresses the relationship between transportation infrastructure and economic growth within a conceptual and theoretical framework and discusses the role of railway transportation within the economic structure. The second section examines the effects of railway transportation on economic growth in Türkiye, evaluating the sector's development, current structure, and its relationship with growth indicators within a theoretical framework. In the third section, which constitutes the empirical part of the study, the dataset is introduced, ARDL and nonlinear NARDL approaches are employed as analytical methods, and the obtained findings are interpreted. Through the applied econometric methods, the dynamic structure of short- and long-run interactions between railway freight transportation and economic growth is analyzed, and the possible asymmetric effects of positive and negative changes in transportation on growth are separately examined. Overall, the study aims to contribute analytically to the discussion of the role of transportation infrastructure in Türkiye in terms of economic performance, logistics efficiency, and regional integration.
Benzer Tezler
- Karayolu ulaşımının Türkiye'de gelişim tarihi ve çevresel etkilerinin bilimsel çalışmalar ışığında araştırılması
The history of the highway transportation in Turkey and its environmental impacts in the light of scientific studies
ZÜMRÜT BAKIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mühendislik BilimleriBatman ÜniversitesiMalzeme Bilimi ve Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSLAM GÖKALP
- Tramvay troleybüs tercihinin Malatya örneğinde incelenmesi
Investigation of tramvay troleybus preference in Malatya sample
İBRAHİM KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Ulaşımİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ERGÜN
- Türkiye'de demiryolu sektörünün rekabete açılması ve regülasyon
Marketisation of railway sector and regulation in Turkey
MELEK ÖZ
- Ergene havzasında fiziki coğrafya özelliklerinin beşeri ve iktisadi coğrafyaya etkileri
Başlık çevirisi yok
YASEMİN AKKAYA