Geri Dön

Seyyid Kutub'un tefsirinde İsrâiliyata yaklaşım metodu

Method of approach to Israiliyya in the tafsir of Sayyid Qutb

  1. Tez No: 993687
  2. Yazar: SERMİN AYDIN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. BAYRAM AYHAN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: Tafsīr, Social Tafsīr, Isrāʾīliyyāt, Sayyid Qutb
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, müfessir Seyyid Kutub'un Fî Ẓılâli'l-Ḳurʾân adlı tefsirinde İsrailiyyat rivayetlerine nasıl yaklaştığını ve bu rivayetleri tefsir metninde hangi sınırlar içinde kullandığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. İnceleme, yalnızca Kutub'un metnini tanıtmakla yetinmemekte; İsrailiyyat kavramına dair tefsir geleneğinde oluşan birikimi de tarihsel seyri içinde gözden geçirerek Kutub'un bu çizgi içindeki yerini belirlemeye çalışmaktadır. Çalışmada önce, klasik tefsir kaynaklarında İsrailiyyat'a dair yapılan tanımlar ve bu rivayetlerin Kur'ân kıssalarındaki işlevi incelenmiştir. Bu çerçevede Taberî, Mâturîdî, İbn Kesîr gibi önde gelen müfessirlerin konuya bakışları ayrı ayrı ele alınmış; bu eserlerde İsrailiyyatın genellikle kıssalara ayrıntı kazandıran yardımcı bir malzeme olarak görüldüğü, ancak akîdeye aykırı örnekler karşısında ihtiyatlı bir tavrın da var olduğu tespit edilmiştir. Daha sonra çağdaş dönemde İsrailiyyat üzerine geliştirilen tenkitler ve özellikle içtimai tefsir ekolünün getirdiği yeni vurgular değerlendirilmiş, klasik yaklaşımlarla benzer ve farklı yönler ortaya konmuştur. Bu tarihsel arka plan üzerinde Seyyid Kutub'un hayatı, düşünce dünyası ve tefsir anlayışı özetlenmiş; ardından Fî Ẓılâli'l-Ḳurʾân'da İsrailiyyat'la irtibatlı bazı ayet yorumları incelenmiştir. İnceleme neticesinde Kutub'un, Kur'ân ve sahih sünnet dışında kalan rivayetlere genel olarak mesafeli durduğu görülmüştür. Peygamberlerin ismetini zedeleyen, tevhid inancını gölgeleyen veya gayb alanına dair kesinlik iddiası taşıyan İsrailiyyat rivayetlerini reddettiği; yalnızca metnin ana maksadını bozmayacak nitelikteki bazı haberleri sınırlı biçimde zikretmekle yetindiği anlaşılmıştır. Kutub'un tefsirinde İsrailiyyat'ın bağlayıcı bir bilgi kaynağı değil, çoğu zaman sakıncalı bir unsuru temsil ettiği ve Kur'ân merkezli bir yaklaşımın temel ilke olarak benimsendiği ortaya konmuştur. Anahtar Sözlükler: Tefsir, İctimai Tefsir, İsrailiyyat, Seyyid Kutub

Özet (Çeviri)

This study aims to demonstrate how the exegete Seyyid Kutub approaches Isrā'īliyyāt reports in his Qur'anic commentary Fī Ẓılāli'l-Qur'ān and within what boundaries he employs these reports in the exegetical text. The analysis does not content itself with merely introducing Kutub's work; it also seeks to determine his place within the broader exegetical tradition by reviewing, in its historical development, the accumulated treatment of the concept of Isrā'īliyyāt in tafsīr literature. The study first examines the definitions of Isrā'īliyyāt found in classical tafsīr sources and the function of these reports in Qur'anic narratives. In this framework, the perspectives of leading exegetes such as al-Ṭabarī, al-Māturīdī and Ibn Kathīr are considered individually. It is identified that in these works Isrā'īliyyāt is generally viewed as auxiliary material that adds detail to the narratives, while at the same time a cautious stance is maintained in the face of examples that conflict with Islamic creed ('aqīda). Subsequently, the critiques of Isrā'īliyyāt developed in the modern period, and especially the new emphases introduced by the school of social exegesis (ictimāʿī tafsīr), are evaluated, and points of convergence and divergence with classical approaches are brought to light. Against this historical background, Seyyid Kutub's life, intellectual world and exegetical understanding are summarized, and then selected verse interpretations in Fī Ẓılāli'l-Qur'ān that are related to Isrā'īliyyāt are examined. The analysis shows that Kutub generally maintains a reserved attitude toward reports that lie outside the Qur'an and sound Sunnah. He rejects Isrā'īliyyāt reports that undermine the infallibility of the prophets, overshadow the doctrine of tawḥīd, or claim certainty regarding the realm of the unseen (ghayb). It is understood that he is content to mention only a limited number of reports whose content does not compromise the main purpose of the text. The study concludes that, in Kutub's exegesis, Isrā'īliyyāt does not function as a binding source of knowledge but rather represents, in most cases, a problematic element, and that a Qur'an- centred approach is adopted as a fundamental principle.

Benzer Tezler

  1. Saîd Havvâ ve el-Esâs fi't-Tefsîr'i

    Saîd Hawwâ and his al-Asâs fi't-Tafseer

    ZEYNEL ABİDİN ALPTEKİN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    DinDicle Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH TEMİZKAN

  2. Seyyid Kutub'un“Fi Zilâli'l-Kur'ân”isimli tefsirinde temel bazı tasavvufî kavramlar

    Basi̇c sufi̇sm concepti̇ons i̇n Quran i̇nterpreti̇on of Seyyi̇d named Fi̇ zi̇lâli̇'l-Kur'ân

    EYÜP İNCE

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    DinEskişehir Osmangazi Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. SEVİM ARSLAN

  3. Seyyid Kutub'un fî Zilâli'l-Kur'an adlı tefsirinde ehli kitaba yönelik teolojik eleştiriler

    Theological criticism for the people of the book in Sayyid Qutb's qur'anic commentary fî Zilâli'l-Qur'an

    YASEMİN KORKMAZ İPEKÇİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    DinBursa Uludağ Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUHAMMET TARAKÇI

  4. Seyyid Kutub'un“Fî Zilâli'l-Kur'ân”adlı tefsîrinde edebî üslûb

    (الأسلوب الأدبى في ظلال الٌقرآن لسيّد قطب)

    VELİD ELALİ

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2021

    Doğu Dilleri ve EdebiyatıMardin Artuklu Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMİT SALİHOĞLU

  5. Seyyid Kutub'un ahkam ayetlerine bakışı

    Seyyid Kutub's view of rule verses

    EKREM DAYAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    DinKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AHMET ABAY