Sömürücü liderlik ile örgütsel yabancılaşma ve örgütsel erdemlilik arasındaki ilişki
The relationship between exploitative leadership and organizational alienation and organizational virtuousness
- Tez No: 993688
- Danışmanlar: PROF. DR. MESUT SAĞNAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin algıları doğrultusunda sömürücü liderlik davranışları ile örgütsel yabancılaşma ve örgütsel erdemlilik arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayrıca, öğretmen görüşlerinin cinsiyet, branş, mesleki kıdem ve görev yapılan okulda geçirilen süre gibi demografik değişkenler açısından anlamlı farklılık gösterip göstermediği de araştırılmıştır. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Niğde ili merkez ilçesindeki resmî ilköğretim okullarında görev yapan 2.352 öğretmen oluşturmaktadır. Bu kapsamda, basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle seçilen 658 öğretmen araştırma örneklemini oluşturmuştur. Veri toplama sürecinde, araştırmacı tarafından Türkçe'ye uyarlanan“Sömürücü Liderlik Ölçeği”kullanılmıştır. Ölçeğin Türkçe'ye uyarlanma sürecinde kapsam geçerliliği uzman görüşleriyle sağlanmış; açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, ölçeğin orijinal ölçekle tutarlı ve geçerli bir ölçme aracı olduğunu göstermiştir. Ayrıca veri toplamada Kişisel Bilgi Formu, İşe Yabancılaşma ve Örgütsel Erdemlilik Ölçekleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler; yüzde, frekans, aritmetik ortalama, t-testi, tek yönlü varyans analizi, LSD testi, Pearson korelasyon katsayısı ile basit ve çoklu regresyon analizi gibi istatistiksel tekniklerle analiz edilmiştir. Veri analiz sürecinde SPSS 27.0 ve AMOS 24.0 yazılımlarından yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğretmenlerin sömürücü liderliğe ilişkin algılarının genel ortalaması 𝑥̄ = 2,72 olarak saptanmıştır. Alt boyutlar incelendiğinde, en yüksek ortalamanın“Bencilce Davranma”boyutunda olduğu; bu boyutu sırasıyla“Baskı Yapma”,“Gelişimi Engelleme”,“Başarıyı Sahiplenme”ve“Manipüle Etme”boyutlarının izlediği görülmüştür. Elde edilen bulgular, sömürücü liderlik ile işe yabancılaşma arasında pozitif yönlü; sömürücü liderlik ile örgütsel erdemlilik arasında ise negatif yönlü anlamlı ve güçlü ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Regresyon analizleri, sömürücü liderliğin öğretmenlerin işe yabancılaşma düzeylerini artırdığını ve örgütsel erdemlilik düzeylerini azalttığını göstermektedir. Araştırma bulguları doğrultusunda, sömürücü liderlik davranışlarını azaltmaya yönelik liderlik geliştirme ve farkındalık çalışmalarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the relationship between exploitative leadership behaviors and organizational alienation and organizational virtuousness, based on the perceptions of teachers working in primary elementary schools. In addition, the study investigated whether teachers' opinions differed significantly according to demographic variables such as gender, subject area, teaching experience, and duration of service at the current school. The study was conducted using a correlational survey model, a quantitative research method. The research population consists of 2,352 teachers working in elementary schools in the central district of Niğde province during the 2023–2024 academic year. Within this scope, 658 teachers selected using simple random sampling constituted the research sample. The“Exploitative Leadership Scale,”adapted into Turkish by the researcher, was used in the data collection process. Content validity of the scale was ensured through expert opinions during its adaptation into Turkish; Exploratory and confirmatory factor analyses have shown that the scale is a consistent and valid measurement tool with the original scale. In addition, the Personal Information Form, Teachers Work Alienation In Elementary Schools Scale, and the Organizational Virtuousness Scale were used in data collection. The obtained data were analyzed using statistical techniques such as percentage, frequency, arithmetic mean, t-test, one-way analysis of variance, LSD test, Pearson correlation coefficient, and simple and multiple regression analysis. SPSS 27.0 and AMOS 24.0 software were used in the data analysis process. According to the research findings, the overall average of teachers' perceptions of exploitative leadership was determined as 𝑥̄ = 2.72. When examining the sub-dimensions, the highest mean was observed in the“Genuine Egoistic Behaviors”dimension, followed respectively by“Exerting Pressure”,“Underchallenging Followers”,“Taking Credit”and“Manipulating Followers”. The findings indicate a positive correlation between exploitative leadership and job alienation; The study revealed a significant and strong negative correlation between exploitative leadership and organizational virtue. Regression analyses showed that exploitative leadership increased teachers' levels of job alienation and decreased their levels of organizational virtue. Based on these findings, it is recommended that leadership development and awareness programs aimed at reducing exploitative leadership behaviors be expanded.
Benzer Tezler
- Solar powered absorption refrigeration system efficiency optimization
Güneş enerjili absorbsiyonlu soğutma sistemi verim optimizasyonu
GÜLÇİN YILDIRIM ÇİMŞİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANİFE TUBA OKUTUCU ÖZYURT
- The effects of exploitative leadership on employee performance: A study in Afghanistan
Sömürücü liderliğin çalışan performansı üzerindeki etkileri: Afganistan'da bir araştırma
AHMAD RESHAD RAOFI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İşletmeAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiYönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRE BURAK EKMEKÇİOĞLU
- Keşfedici ve sömürücü inovasyon stratejisi izleyen işletmelerde stratejik ittifakların inovasyon performansına etkisini keşfetmeye dönük bir araştırma
A research for exploring the impact of strategic alliances on innovation performance in firms follow the exploratory and exploitative innovation strategy
NAGİHAN ALTIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İşletmeBursa Uludağ Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL SAYILAR
- China in Ghana? A benefactor or an exploiter?
Gana'daki Çin bir hayırsever mi yoksa bir sömürücü mü?
SHAFIU ALIDU
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Uluslararası İlişkilerİstanbul Ticaret ÜniversitesiAfrika Çalışmaları ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK ÖZORAL
- Approaches of European Union and Turkish competition law towards exploitative conducts in digital platforms
Avrupa Birliği ve Türk rekabet hukukunun dijital platformlardaki sömürücü davranışlara yönelik yaklaşımları
NESİBE ZEHRA YALÇIN PARLAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
HukukMarmara ÜniversitesiAvrupa Birliği Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TAYYAR KARAYİĞİT