Yazın çevirisinde kültürel ögelerin aktarımı: 'Yarım Ekmek' örneği
Transfer of cultural elements in literary translation: The analysis of 'Yarım Ekmek'
- Tez No: 993833
- Danışmanlar: DOÇ. DR. RAHMAN AKALIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Yazın Çevirisinde Kültürel Ögelerin Aktarımı: 'Yarım Ekmek' Örneği başlığı altında, edebi metinlerde kültürel ögelerin ve kültür yüklü yapıların çevirisinde karşılaşılan sorunları incelemektedir. Çalışmada, Fakir Baykurt'un Yarım Ekmek adlı eseri ile Almanca çevirisi Halbes Brot karşılaştırmalı olarak ele alınmış; özellikle deyimler, atasözleri ve kalıplaşmış ifadelerin aktarımı çeviri stratejileri ve eleştirel ölçütler doğrultusunda değerlendirilmiştir. Çalışmanın kuramsal çerçevesi beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çeviri eylemi dilsel aktarımın ötesinde kültürel ve toplumsal boyutlarıyla ele alınarak çeviri sürecinin çok yönlü yapısı ortaya konmuş; çeviri ve çeviribilim genel bir çerçevede değerlendirilerek çeviri kavramı ve çeviribilimin disiplinlerarası yapısı tartışılmıştır. İkinci bölümde ise yazın çevirisi, çevirmenin sorumlulukları ve edebiyat-çeviri kuramları arasındaki ilişkiler ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Üçüncü bölümde kültür kavramı, kültürel öge sınıflandırmaları ve kültüre dayalı çeviri stratejileri incelenmiştir. Dördüncü bölümde kaynak ve hedef metin çözümlemeleri yapılmış; beşinci bölümde uygulamalı inceleme gerçekleştirilmiştir. Yöntem olarak karşılaştırmalı metin çözümlemesi tercih edilmiş; kültürel ögelerin aktarımı Schleiermacher'ın yabancılaştırma-yerlileştirme yaklaşımı ile Newmark'ın kültüre dayalı stratejileri temel alınarak değerlendirilmiştir. Ayrıca Van den Broeck ve Ammann'ın çeviri eleştirisi ölçütleri kullanılarak çevirmenin tercihleri anlam ve işlev açısından tartışılmıştır. Bu kapsamlı yaklaşım, kültürel ögelerin Almanca çeviride nasıl aktarıldığını sistematik ve eleştirel biçimde ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis, titled Transfer of Cultural Elements in Literary Translation: The Analysis of 'Yarım Ekmek' examines the challenges encountered in translating cultural elements and culturally loaded structures within literary texts. The study compares Fakir Baykurt's Yarım Ekmek and its German translation Halbes Brot; in particular, the rendering of idioms, proverbs and stereotypical expressions is evaluated in line with translation strategies and critical criteria. The theoretical framework of the thesis consists of five chapters. The first chapter discusses translation as a multidisciplinary action that extends beyond linguistic transfer and explores the interdisciplinary structure of translation studies by considering fundamental concepts. The second chapter examines in detail literary translation, translator responsibilities, and the relationship between literary theories and translation theories. The third chapter focuses on the concept of culture, classifications of cultural elements, and culture-oriented translation strategies. In the fourth chapter, source and target text analyses were conducted; in the fifth chapter, an applied study was analysed. Comparative text analysis was chosen as the method; the transfer of cultural elements was evaluated based on Schleiermacher's foreignization-domestication approach and Newmark's culture-based strategies. Furthermore, the translator's choices were discussed in terms of meaning and function using Van den Broeck and Ammann's criteria for translation criticism. This comprehensive approach aims to systematically and critically reveal how cultural elements are transferred in German translations.
Benzer Tezler
- Osmanlıcadan modern Türkçeye uçtan uca aktarım sistemi
End-to-end conversion system from Ottoman to modern Turkish
İSHAK DÖLEK
Doktora
Türkçe
2022
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ATAKAN KURT
- Kültür aktarıcısı olarak bir çizgi filmin halk bilimi açısından incelenmesi: Aybek örneği
An examination of a cartoon as a culture transmitter in terms of folkology: Aybek example
İREM YURTMAN URHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Halk Bilimi (Folklor)Eskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KÜRŞAT ÖNCÜL
- Yaşar Kemal'in Ortadirek adlı eserinin İngilizce çevirisindeki kültüre özgü ögelerin incelenmesi
Analysis of culture-specific items in the English translation of Yaşar Kemal's Ortadirek
AHMET ORHUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mütercim-Tercümanlıkİstanbul ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALEV BULUT
- The Criteria of translatig childrens books from English into Turkish
Çocuk kitapları çevirisinin ölçütleri
ŞEBNEM AKÇAPAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2000
İngiliz Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERRİN AKSOY
- Көркөм фильмдердеги тарыхыйреалияларды которуу маселелери(«эртугрул» көп сериалдуу фильмининкыргызча котормосунун негизинде)
Filmlerdeki tarihi kültürel öğeleri aktarma sorunları («Diriliş Ertuğrul» dizisinin Kırgızca çevirisinin örneğinde)
BAYALİN KASIMALİ UULU
Yüksek Lisans
Kırgızca
2023
Mütercim-TercümanlıkKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KALİYA KULALİYEVA