The responsibility of the international community in the face of humanitarian crises: The case of the Yemen crisis
İnsani krizler karşısında uluslararası toplumun sorumluluğu: Yemen krizi örneği
- Tez No: 993832
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERKAN DUYMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Uluslararası Soykırım ve İnsanlığa Karşı İşlenen Suçlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnsanlığa Karşı İşlenen Suçlar Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu yüksek lisans tezi, uluslararası toplumun karmaşık ve uzun süreli insani krizlere verdiği tepkinin performansını ve sorumluluğunu, Yemen'de devam eden çatışmayı temel vaka çalışması olarak ele alarak eleştirel bir perspektifle incelemektedir. Çalışma, öncelikle insani kriz kavramını açıklığa kavuşturan ve uluslararası sorumluluk anlayışının tarihsel gelişimini ele alan kapsamlı bir kavramsal ve normatif çerçeve sunmaktadır. Bu bağlamda, mutlak devlet egemenliği anlayışından“egemenlik sorumluluktur”yaklaşımına doğru yaşanan dönüşüm incelenmekte; bu dönüşümün, hem Koruma Sorumluluğu (R2P) ilkesinin normatif temelini hem de Uluslararası İnsancıl Hukukun (UİH) bağlayıcı hukuki rejimini nasıl şekillendirdiği tartışılmaktadır. Her iki çerçeve de sivillerin korunmasını merkeze almakla birlikte, tez bu iki kavramın hukuki ve normatif statülerinin farklı olduğunu özellikle vurgulamaktadır: UİH bağlayıcı uluslararası hukuk kurallarından oluşurken, R2P büyük ölçüde siyasi ve“yumuşak hukuk”niteliğinde bir taahhüt olarak kalmaktadır. Bu hukuki ve kavramsal temelin ardından çalışma, yalnızca normatif çerçevelerin varlığını değil, uluslararası toplumun bu çerçeveler ışığında krizleri pratikte nasıl yönettiğini analiz edebilmek amacıyla daha geniş bir analitik perspektife yönelmektedir. Bu doğrultuda tez, kriz yönetişimi (crisis governance) kavramını temel analitik çerçeve olarak benimsemektedir. Kriz yönetişimi yaklaşımı, uluslararası aktörlerin büyük ölçekli insani acil durumlara verdikleri tepkileri kurumsal, siyasi, finansal ve operasyonel boyutlarıyla incelemeye olanak tanımaktadır. Böylece analiz, yalnızca uluslararası toplumun sorumluluğu kabul edip etmediği sorusuna değil, bu sorumluluğu neden ve nasıl etkili bir şekilde yerine getiremediği sorusuna da odaklanmaktadır. Bu tez, kavramsal ve normatif temellerden analitik ve ampirik değerlendirmeye doğru ilerleyen bir yapı üzerine kurulmuştur. Birinci bölümde, insani kriz kavramı tanımlanmakta, uluslararası sorumluluk anlayışının tarihsel dönüşümü incelenmekte ve Uluslararası İnsancıl Hukuk (UİH) ile Koruma Sorumluluğu (R2P) gibi temel kavramlar arasındaki normatif ve hukuki ayrımlar netleştirilmektedir. İkinci bölümde, tezin temel analitik çerçevesini oluşturan kriz yönetişimi kavramı ele alınmakta; uluslararası toplumun karmaşık acil durumları kurumsal koordinasyon, finansman mekanizmaları ve siyasi karar alma süreçleri üzerinden nasıl yönettiği incelenmektedir. Bu kuramsal ve analitik zemin üzerine inşa edilen üçüncü bölümde ise Yemen örneği üzerinden uluslararası müdahalenin performansı, sınırları ve yapısal sorunları ampirik olarak değerlendirilmektedir. Yemen krizi, normatif taahhütler ile sahadaki uygulamalar arasındaki uçurumu ortaya koyan çarpıcı bir örnek sunmaktadır. Birleşmiş Milletler tarafından dünyanın en ağır insani felaketlerinden biri olarak tanımlanan Yemen'de uluslararası müdahale belirgin bir paradoks üretmiştir. Bir yandan geniş ölçekli insani yardımlar milyonlarca insanın hayatta kalmasını sağlamış ve acil insani ihtiyaçları hafifletmiştir; diğer yandan ise bu yardımlar, krizin temel siyasi ve ekonomik nedenlerini ortadan kaldırmaya yönelik yapısal çözümlerle desteklenmemiştir. Sonuç olarak, insani yardım sistemi Yemen'i adeta“yaşam destek ünitesinde”tutmuş; toplumsal çöküşü engellemiş ancak kalıcı toparlanma, dayanıklılık ve barışın inşası için gerekli zemini oluşturamamıştır. Tez, uluslararası müdahalenin yapısal yetersizliklerini birbiriyle bağlantılı birkaç başlık altında incelemektedir. Bunlar arasında çatışmanın temel siyasi ve ekonomik dinamiklerinin ele alınamaması, kronik finansman açıkları, yardımın dış aktörler tarafından siyasallaştırılması, kısa vadeli acil yardım mekanizmalarına aşırı bağımlılık ve uluslararası koordinasyondaki parçalanmışlık öne çıkmaktadır. Ayrıca jeopolitik çıkar çatışmaları ve zayıf hesap verebilirlik mekanizmaları, uluslararası toplumun insani ilkeler doğrultusunda tutarlı ve etkili bir şekilde hareket etmesini daha da zorlaştırmaktadır. Bu bulgular ışığında tez, mevcut küresel insani sistemin uzun süreli ve çok boyutlu krizlerle başa çıkmak için yapısal olarak yetersiz olduğunu savunmaktadır. Bu nedenle, reaktif ve kısa vadeli acil yardım modelinden daha bütüncül ve sürdürülebilir bir yaklaşıma geçilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Bu dönüşümün üç temel stratejik sütun üzerine inşa edilmesi önerilmektedir. Birincisi, insani yardım, kalkınma ve barış inşası çabaları arasındaki kopukluğu gidermeyi amaçlayan İnsani Yardım–Kalkınma–Barış (HDP) Nexus yaklaşımının güçlendirilmesidir. İkincisi, yerel aktörlerin anlamlı biçimde güçlendirilmesini hedefleyen yerelleşme politikalarının, koruma ve kapasite geliştirme unsurlarıyla birlikte uygulanmasıdır. Üçüncüsü ise Uluslararası İnsancıl Hukuk başta olmak üzere ilgili hukuki çerçevelerin ihlallerine ilişkin hesap verebilirlik mekanizmalarının güçlendirilerek insani müdahalenin yeniden kural temelli uluslararası normlara bağlanmasıdır. Sonuç olarak tez, Yemen örneğinde gözlemlenen başarısızlığın temel nedeninin uluslararası hukuk normlarının veya ahlaki ilkelerin yokluğu olmadığını, asıl sorunun kriz yönetişimindeki yapısal, siyasi ve kurumsal zafiyetlerden kaynaklandığını ileri sürmektedir. Bu çalışma, insani krizlere yönelik uluslararası müdahalelerin neden sıklıkla sürdürülebilir çözümler üretemediğini ortaya koyarak, uluslararası sistemin uzun vadeli insani krizlere verdiği tepkilerin yeniden düşünülmesi gerektiğine dair literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This master's thesis critically examines the performance and responsibility of the international community in responding to complex and protracted humanitarian crises, using the ongoing conflict in Yemen as a central case study. The research begins by establishing a comprehensive conceptual and normative framework for understanding humanitarian crises and the evolving idea of international responsibility. It traces the historical shift from the traditional doctrine of absolute state sovereignty toward the more contemporary understanding of sovereignty as responsibility, which underpins both the normative framework of the Responsibility to Protect (R2P) and the binding legal regime of International Humanitarian Law (IHL). While both frameworks are concerned with the protection of civilian populations, the thesis underscores their different legal and normative statuses: IHL constitutes binding international law, whereas R2P remains primarily a political and soft-law commitment. Building on this foundation, the study moves beyond purely legal analysis and adopts a broader analytical perspective grounded in the concept of crisis governance. This approach enables an evaluation not only of whether the international community recognizes its responsibility, but also of how it actually manages large-scale humanitarian emergencies in practice. The Yemeni crisis provides a particularly revealing example of this gap between normative commitment and operational reality. Despite being widely described as one of the world's worst humanitarian disasters, the international response to Yemen has been characterized by a paradox: large-scale humanitarian assistance has mitigated immediate human suffering, yet it has coexisted with deep systemic failures that prevent sustainable recovery. The thesis identifies several interconnected shortcomings in the international response. These include the persistent inability to address the underlying political and economic drivers of the conflict, chronic funding shortfalls, the politicization and instrumentalization of aid by external actors, and heavy dependence on short-term emergency relief mechanisms. This emergency-driven model has effectively kept Yemen on“life support,”preventing total collapse but failing to create conditions for long-term resilience, recovery, or peace. The fragmentation of international coordination, competing geopolitical interests, and weak accountability structures further limit the effectiveness of international action. In response to these findings, the thesis argues that the current global humanitarian architecture is structurally ill-suited to dealing with protracted crises of this nature. It therefore calls for a fundamental shift from a reactive, short-term emergency model toward a more integrated and sustainable approach. This transformation should rest on three strategic pillars: first, strengthening the Humanitarian–Development–Peace (HDP) Nexus to bridge the divide between relief, development, and peacebuilding; second, promoting meaningful localization by empowering and protecting local actors while enhancing their institutional capacity; and third, reinforcing accountability mechanisms for violations of IHL and other relevant legal frameworks, thereby reconnecting humanitarian action with rule-based international norms. Ultimately, the thesis concludes that the failure of the international community in Yemen does not primarily stem from the absence of legal norms or moral principles, but from weaknesses in crisis governance. By highlighting the structural, political, and institutional barriers that hinder effective international action, this study contributes to broader debates on how the international system can better respond to long-term humanitarian crises and move from managing suffering toward enabling sustainable peace and recovery.
Benzer Tezler
- Tamamlayıcılık ilkesi ve Irak savaşı'nda gerçekleşen insan hakları ihlalleri: uluslararası toplumun sorumluluğu ve ceza adaleti ihtiyacı
The principle of complementarity and human rights violations in the iraq war: The responsibility of the international community and the need for criminal justice
ZAKARIYA SAMEEN MOHAMMED MOHAMMED
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukAtatürk ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR TEMİZ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSNÜ SEFA ERYILDIZ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN SAYİM VURAL
- Mass atrocity crimes in the Middle East and the implementation of the responsibility to protect: The cases of Syria, Yemen and Gaza
Orta Doğu'da kitle vahşet suçları ve koruma sorumluluğunun uygulanması: Suriye, Yemen ve Gazze örnekleri
DENİZ TAŞCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Uluslararası İlişkilerHacettepe ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE PINAR GÖZEN ERCAN
- Uluslararası hukukta insani müdahale ve koruma sorumluluğu: Meşruiyet sorunu bağlamında bir değerlendirme
Humanitarian intervention and responsibility to protect in international law: An evaluation in the context of the problem of legitimacy
SELMA YAKUT
Doktora
Türkçe
2021
Uluslararası İlişkilerSelçuk ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZERRİN SAVAŞAN
- Humanitarian assistance policies of the European Union towards syrian refugees in Turkey
Avrupa Birliği'nin Türkiye'deki Suriyeli mültecilere yönelik insani yardım politikaları
CANSU ÇELİKER
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Siyasal BilimlerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAŞAK KALE LACK
- Libya müdahalesi üzerinden insani müdahale/koruma sorumluluğu incelemesi
Analysis of humanitarian intervention/responsibility to protect through the Libya intervention
ELİF BUSE ÖZGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GİZEM BİLGİN AYTAÇ