Kur'ân'ın sosyopsikolojik açıdan i'cazı
The sociopsychological aspect of the Qur'an's inimitability
- Tez No: 994046
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSA TURŞAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tefsir, İ`cazu`l-Kur`an, Commentary, İ`cazu`l-Kur`an
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bitlis Eren Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'an'ın sosyopsikolojik açıdan i'câzı, onun hem birey hem de toplum üzerindeki etkilerini ortaya koyan önemli bir boyuttur. İ'câzü'l-Kur'an literatürü tarihsel süreçte çoğunlukla dilsel, edebî ve gaybî haber verme yönleriyle incelenmiş; buna karşın Kur'an'ın insan psikolojisi ve toplumsal yapı üzerindeki dönüştürücü etkisi ikinci planda kalmıştır. Bu çalışmada, Kur'an'ın bireylerin duygu, düşünce ve davranışlarını şekillendirme gücü ile toplumsal düzen kurucu işlevi incelenmiş; böylece i'câzın sosyopsikolojik boyutu ön plana çıkarılmıştır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; klasik tefsir kaynakları, i'câz literatürü ile modern sosyoloji ve psikoloji yaklaşımları birlikte değerlendirilmiştir. Birinci bölümde, i'câzu'l-Kur'an anlayışının sahabe ve tâbiin döneminden itibaren tarihsel gelişimi ele alınmış; Kur'an'ın muhataplarını ikna etmede kullandığı tebliğ metotları ayrıntılı biçimde incelenmiş ve bu metotların insan psikolojisine hitap eden yönleri tahlil edilmiştir. İkinci bölümde ise Kur'an'ın sosyopsikolojik i'câzı farklı boyutlarıyla ele alınmış; hukukî düzenlemeler, evrensel ilkeler, ahlâkî öğretiler, iktisadî denge anlayışı ve ma'rûf–münker çerçevesinde toplum inşasındaki rolü değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, Kur'an'ın insan fıtratına uygun evrensel ilkeler sunduğu, bireylerde derin bir içsel dönüşüm gerçekleştirdiği ve bu dönüşümün toplumsal yapıya yansıdığı ortaya konmuştur. Çalışma, İ'câzu'l-Kur'an literatürüne sosyopsikolojik bir perspektif kazandırması bakımından özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The socio-psychological aspect of the iʿjāz (inimitability) of the Qur'an constitutes a significant dimension that reveals its impact on both the individual and society. Throughout history, the literature on iʿjāz al-Qur'an has predominantly focused on its linguistic, literary, and prophetic dimensions, while its transformative influence on human psychology and social structure has often remained in the background. This study examines the Qur'an's power to shape individuals' emotions, thoughts, and behaviors as well as its role in establishing social order, thereby highlighting the sociopsychological dimension of iʿjāz. In the first chapter, the historical development of the concept of iʿjāz al-Qur'an, beginning from the period of the Companions (ṣaḥāba) and the Successors (tābiʿūn), was examined. In addition, the methods of proclamation (tablīgh) employed by the Qur'an to persuade its audience were analyzed in detail, with special attention to their psychological dimensions. The second chapter focused on the sociopsychological aspects of the Qur'an's iʿjāz, addressing its legal regulations, universal principles, ethical teachings, economic balance, and the concepts of maʿrūf (approved virtues) and munkar (condemned vices) in relation to their role in shaping social life. This thesis makes an original contribution to the literature on iʿjāz al-Qur'an by introducing a sociopsychological perspective.
Benzer Tezler
- Kısa sûrelerin sosyo-psikolojik tahlili
The socio-psychological analysis of short surahs
AYŞEGÜL YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MANSUR YAYLA
- Kur'an ve sünnette empatik yaklaşımın yeri
Empathic approach in the qur'an and sunnah
MEHMET EMSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinUşak ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HABİL ŞENTÜRK
- Kuran kıssaları ışığında ideal kişilik modelleri ve insanın karakteri
The ideal personeliyle models and human character in the light of Our'anic parables
MERVE ÇOŞGUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinYozgat Bozok ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ÇALIŞKAN
- İhtiyaç odaklı Kur'an kursu öğrencilerinin tercih sebepleri ve beklentileri
Reasons for preference and expectations of need-based Qur'an course students
FATMA CANDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinHitit ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET KOÇ
- Din ve yoksulluk ilişkisinin sosyolojik bağlamda incelenmesi(İstanbul örneği)
Analysis of religion and poverty relationship in a sociological context
SERPİL TAŞKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Sosyolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU GÜDÜCÜ