Afetlerde yardım malzemelerinin blockchain teknolojisi kullanılarak güvenli şekilde ulaştırılması
Secure delivery of relief supplies in disasters using blockchain technology
- Tez No: 994170
- Danışmanlar: ÖĞR. GÖR. ÖZGÜR KARADUMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mühendislik Bilimleri, Engineering Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fırat Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yazılım Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Afet yönetiminde insani yardım malzemelerinin bağış aşamasından teslimatın doğrulanmasına kadar güvenilir, şeffaf ve denetlenebilir biçimde yönetilmesi; çok paydaşlı yapı, veri parçalanması ve suistimal riskleri nedeniyle kritik bir problem alanı oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, afet yardımlarının uçtan uca izlenebilirliğini sağlayan, mahremiyet odaklı ve yüksek performanslı bir blokzincir tabanlı sistem mimarisi geliştirmektir. Çalışmanın temel hipotezi; izinli bir blokzincir altyapısı ile gelişmiş kimlik doğrulama, erişim kontrolü ve çoklu taraf onay mekanizmalarının birlikte kullanılması durumunda, afet lojistiğinde güvenilirlik ve hesap verebilirliğin anlamlı biçimde artırılabileceğidir. Araştırma kapsamında, Hyperledger Fabric tabanlı, bağış (Donation), sevkiyat (Shipment) ve teslimat (Delivery) süreçlerini yöneten modüler bir mimari tasarlanmış ve prototip bir sistem uygulanmıştır. Sistem; Self-Sovereign Identity (SSI/DID), WebAuthn tabanlı şifresiz kimlik doğrulama, Attribute-Based Access Control (ABAC) ve Sıfır Bilgi İspatları (Zero-Knowledge Proof, ZKP) ile desteklenmiştir. Büyük hacimli teslimat kanıtları zincir dışı IPFS üzerinde saklanırken, veri bütünlüğü zincir üzerinde tutulan kriptografik özetler ile sağlanmıştır. Teslimat doğrulaması, tekil bir otorite yerine m-of-n çoklu taraf onay mekanizması ile gerçekleştirilmiştir. Senaryo tabanlı deneysel değerlendirmelerde, önerilen sistemin düşük gecikme süreleri ile kararlı işlem performansı sergilediği; API katmanının yüksek istek yüklerini hatasız biçimde karşıladığı ve ZKP tabanlı mahremiyet mekanizmalarının uçtan uca işlem süresini afet yönetimi açısından kabul edilebilir sınırlar içinde tuttuğu gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular, geliştirilen mimarinin afet yardımı süreçlerinde izlenebilirliği güçlendirdiğini, veri bütünlüğünü garanti altına aldığını ve paydaşlar arası güveni artıran denetlenebilir bir altyapı sunduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Ensuring that humanitarian relief materials are delivered in a reliable, transparent, and auditable manner, from the donation stage to final delivery verification, constitutes a critical challenge in disaster management due to multi-stakeholder coordination, data fragmentation, and the risk of misuse. The primary objective of this thesis is to develop a privacy-preserving, high-performance, blockchain-based system architecture that enables end-to-end traceability of disaster relief operations. The core hypothesis of the study is that combining a permissioned blockchain infrastructure with advanced identity management, access control, and multi-party approval mechanisms can significantly enhance trust, accountability, and operational reliability in disaster logistics. Within the scope of the research, a modular architecture built on Hyperledger Fabric was designed and implemented, managing donation, shipment, and delivery processes through distinct smart contract layers. The system integrates Self-Sovereign Identity (SSI/DID), WebAuthn-based passwordless authentication, Attribute-Based Access Control (ABAC), and Zero-Knowledge Proofs (ZKP) to ensure secure yet privacy-preserving verification. High-volume delivery evidence is stored off-chain using IPFS, while data integrity is guaranteed through cryptographic hash references recorded on-chain. Final delivery confirmation is achieved through an m-of-n multi-party attestation mechanism rather than reliance on a single authority. Scenario-based experimental evaluations demonstrate that the proposed system achieves low transaction latency and stable throughput under load. The API layer successfully handles high request volumes with negligible error rates, while the additional computational overhead introduced by ZKP-based privacy mechanisms remains within acceptable end-to-end processing times for disaster response contexts. The findings indicate that the proposed architecture effectively strengthens traceability, ensures data integrity, and provides an auditable and trust-enhancing infrastructure for humanitarian aid management in disaster scenarios.
Benzer Tezler
- Olası bir deprem sonrası yardım-talep noktaları arasında CBS temelli dinamik rotalama: İstanbul ili uygulaması
A GIS based dynamic network design between response and demand points after a possible earthquake: Application of Istanbul
FEYZA ALTUNTAŞ
- Kızılay arşiv belgelerine göre İkinci Dünya Savaşı'nda Türk Kızılayı'nın yabancı savaş esirlerine yaptığı yardım faaliyetleri
According to the Kızılay archive documents, the help activities of the Turkish Red Crescent to the foreign prisoner of war in the Second World War
ÖZLEM KILINÇÇEKER
- Afet yönetiminde afet lojistiği sorunları: Van Depremi örneği
Disaster management disaster logistics issues: The example of Van Earthquake
HATİCE YILDIRIMLI
- A GIS based AHP site selection method for a disaster logistics warehouse: A Gaziantep case
CBS tabanlı AHP metodu ile afet lojistik deposu yer seçimi: Gaziantep örneği
İLHAN KESER
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGaziantep ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CİHAN ÇETİNKAYA
- Afet lojistiği kapsamında Bayrampaşa ilçesi analizi
Humanitarian disaster logistics, an analysis of Bayrampasa district
NURİ GENÇAY GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDA KUNDAK