Sanat galerilerinde aydınlatma tasarımı ve optimizasyonu üzerine kuramsal bir yaklaşım
A theoretical approach to lighting design and optimization in art galleries
- Tez No: 994287
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CENGİZ ŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, İç Mimari ve Dekorasyon, Fine Arts, Interior Design and Decoration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, sanat galerilerinde aydınlatma tasarımını yalnızca teknik bir gereklilik olarak değil, mekânın algısal, estetik ve deneyimsel boyutlarını belirleyen bütüncül bir tasarım unsuru olarak ele almaktadır. Araştırmanın amacı, ışığın fiziksel ölçütleri (aydınlık düzeyi, renk sıcaklığı, renksel geriverim, ışık yönü) ile niteliksel etkilerini (kontrast, gölge–form dengesi, görsel konfor) birlikte değerlendiren çok boyutlu bir optimizasyon yaklaşımı geliştirmektir. Çalışmada, sanat galerilerinde aydınlatmanın eser algısı, mekân kimliği ve izleyici deneyimi üzerindeki etkileri incelenmiş; doğru ışık kurgusunun yalnızca görsel performans ve enerji verimliliği açısından değil, aynı zamanda sanat eserlerinin korunması ve estetik bütünlüğünün sürdürülebilmesi bakımından da kritik öneme sahip olduğu ortaya konmuştur. Bu kapsamda DIALux Evo ve Autodesk 3ds Max yazılımları kullanılarak üç farklı aydınlatma senaryosu tasarlanmıştır: yalnızca difüz armatürlerden oluşan genel aydınlatma, spot ve wallwasher armatürlerle oluşturulan vurgu aydınlatması ve her ikisinin birlikte kullanıldığı hibrit sistem. Analiz sonuçları, yalnızca aydınlık düzeyinin artırılmasının yeterli olmadığını; ışığın yönü, renk sıcaklığı, renksel geriverim (CRI) ve kontrol sistemlerinin bütüncül biçimde değerlendirilmesi gerektiğini göstermiştir. CRI değeri 90'ın üzerindeki armatürlerin renk doğruluğu açısından kritik olduğu; duvara paralel yerleşimlerin yansıma ve parlamayı azalttığı; 30° açıyla yönlendirilmiş spotların ise heykel yüzeylerinde hacimsel algıyı güçlendirdiği belirlenmiştir. Hibrit yaklaşımın, hem homojen ışık dağılımı hem de eser odaklı vurgular açısından en dengeli sonucu verdiği görülmüştür. Sonuç olarak, bu çalışma sanat galerilerinde aydınlatmanın teknik bir gereklilikten öte, mekânsal kimliği, küratöryel anlatıyı ve izleyici deneyimini şekillendiren bir tasarım aracı olduğunu ortaya koymakta; dijital simülasyon araçları kullanılarak enerji verimliliği, görsel konfor ve estetik denge arasında sürdürülebilir bir ilişki kuran özgün bir model önermektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis approaches lighting design in art galleries not merely as a technical requirement, but as a holistic design element that determines the perceptual, aesthetic, and experiential dimensions of the space. The aim of the research is to develop a multi-dimensional optimization approach that evaluates the physical criteria of light (illuminance level, color temperature, color rendering, light direction) and its qualitative effects (contrast, shadow-form balance, visual comfort). The study examines the effects of lighting on the perception of the artwork, spatial identity, and viewer experience in art galleries; it is demonstrated that the correct lighting setup is of critical importance not only in terms of visual performance and energy efficiency, but also for the preservation of the artworks and maintaining their aesthetic integrity. In this context, three different lighting scenarios were designed using DIALux Evo and Autodesk 3ds Max software: general lighting consisting of only diffuse fixtures, accent lighting created with spot and wallwasher fixtures, and a hybrid system using both. The analysis results show that merely increasing the illuminance level is not sufficient; The study demonstrated that light direction, color temperature, color rendering (CRI), and control systems must be evaluated holistically. It was determined that fixtures with a CRI above 90 are critical for color accuracy; placement parallel to the wall reduces reflection and glare; and spotlights directed at a 30° angle enhance the volumetric perception on sculpture surfaces. A hybrid approach was found to provide the most balanced results in terms of both homogeneous light distribution and work-focused emphasis. In conclusion, this study demonstrates that lighting in art galleries is more than a technical necessity; it is a design tool that shapes spatial identity, curatorial narrative, and audience experience. It proposes a unique model that establishes a sustainable relationship between energy efficiency, visual comfort, and aesthetic balance using digital simulation tools.
Benzer Tezler
- An Evaluation of the contemporary museums with the emphasis on planning design and management problems. Cax of the Turkish museums
Başlık çevirisi yok
FATMA GÜNDOĞAN (ŞAHİN)
Yüksek Lisans
İngilizce
1993
MimarlıkDokuz Eylül ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ORCAN GÜNDÜZ
- Doğal ve yapay aydınlatmanın insan psikolojisi üzerindeki etkileri
The effects of natural and artificial lighting on human psychology
ESRA ÖZKUM
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
İç Mimari ve DekorasyonMarmara Üniversitesiİç Mimarlık Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. EMEL İŞLEYEN
- The construction of public realm in contemporary art: Reading on international İstanbul biennial
Çağdaş sanatta kamusal alanın inşası: uluslararası istanbul bienali üzerine okuma
MELİKE ATICI
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiAna Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. İPEK AKPINAR
- Lighting in museum buildings and investigation of a case study
Müzelerde aydınlatma ve örnek bir bina incelemesi
FERİDE ŞENER
Yüksek Lisans
İngilizce
2009
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPİN KÖKNEL YENER
- User lighting preferences in museums and galleries: Virtual models and a survey for multiple exhibition and lighting conditions
Müze ve galerilerde kullanıcı aydınlatma tercihleri: Birçok sergi ve aydınlatma koşulu için sanal modeller ve bir anket
ASLIHAN ÇEVİK
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Mimarlıkİzmir Yüksek Teknoloji EnstitüsüMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRA TUĞÇE KAZANASMAZ