Bilimin doğası temelli astronomi öğretiminin öğretmen adaylarının astroloji ve sözde bilime olan inanışlarına etkisi
The effect of nature of science–based astronomy instruction on pre-service teachers' beliefs in astrology and pseudoscience
- Tez No: 994442
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜKSEL ÇEKBAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Astronomi ve Uzay Bilimleri, Education and Training, Astronomy and Space Sciences
- Anahtar Kelimeler: Bilimin doğası, astronomi eğitimi, astroloji, sözde bilim, dönüşümsel öğrenme, epistemik dönüşüm, karma yöntem, öğretmen adayları, Nature of science, astronomy education, astrology, pseudoscience, transformative learning, epistemic transformation, mixed methods, pre-service teachers
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Bilimin Doğası Temelli Astronomi Öğretiminin Öğretmen Adaylarının Astrolojiye ve Sözde Bilime Olan İnanışlarına Etkisi BELENKÖYLÜ, Büşra Yüksek Lisans Tezi, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi Yüksel ÇEKBAŞ Ocak 2026, 228 sayfa Bu araştırmanın temel amacı, Bilimin Doğası (Nature of Science – NOS) temelli olarak yapılandırılmış astronomi öğretiminin; öğretmen adaylarının astroloji ve sözde bilimsel inanışları, bilim–sözde bilim ayrımına ilişkin kriterleri kullanma yetkinlikleri ve epistemolojik yaklaşımları üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmada, nicel verilerin öncelikli olduğu açıklayıcı sıralı karma yöntem deseni benimsenmiştir. Bu doğrultuda, öğretim sürecinin etkisini ortaya koyan nicel veriler öncelikli olarak toplanmış; nitel veriler ise bu istatistiksel sonuçların ardındaki bilişsel ve epistemolojik dönüşüm süreçlerini derinlemesine açıklamak amacıyla kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, bir devlet üniversitesinde yürütülen Gözlemsel Astronomi dersine kayıtlı, farklı öğretmenlik programlarında öğrenim gören 45 öğretmen adayı oluşturmaktadır. 14 hafta süren uygulama sürecinde, astronomi konuları bilimin doğası ilkeleriyle bütünleştirilerek işlenmiştir. Nicel veriler; Sözde Bilim İnanış Ölçeği, Bilim–Sözde Bilim Ayrımı Ölçeği ve Bilimin Doğası İnanışları Ölçeği aracılığıyla ön test–son test deseninde toplanmış ve bağımlı örneklem t-testi ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşmeler, yansıtıcı günlükler ve ders içi etkinlik çıktılarından elde edilerek içerik ve tematik analiz teknikleriyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, uygulanan öğretim süreci sonunda öğretmen adaylarının astroloji ve sözde bilimsel inanışlarında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma olduğunu; bilim–sözde bilim ayrımı kriterlerini kullanma düzeyleri ile epistemolojik farkındalıklarında ise anlamlı bir artış gerçekleştiğini göstermektedir. Nicel bulguları destekleyen nitel analizler, öğretmen adaylarının astrolojiyi ve sözde bilimsel iddiaları“bilimsel birer açıklama”olarak görme eğiliminden uzaklaştıklarını; bu tür iddiaları bilimsel ölçütleri karşılamayan kültürel pratikler olarak yeniden konumlandırdıklarını ortaya koymuştur. Sonuç olarak bu çalışma, bilimin doğası temelli astronomi öğretiminin, öğretmen adaylarının bilimsel düşünme becerilerini geliştirmede ve mesleki uygulamalarında bilimi temel referans alma eğilimlerini güçlendirmede etkili bir yaklaşım olduğunu kanıtlamaktadır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT The Effect of Nature of Science–Based Astronomy Instruction on Pre-Service Teachers' Beliefs in Astrology and Pseudoscience BELENKÖYLÜ, Büşra Master's Thesis, Department of Mathematics and Science Education, Science Education Program Thesis Advisor: Assist. Prof. Dr. Yüksel ÇEKBAŞ January 2026, 228 pages This study investigates the impact of astronomy instruction structured within a Nature of Science (NOS) framework on pre-service teachers' beliefs regarding astrology and pseudoscience, their competence in applying science–pseudoscience demarcation criteria, and their epistemological beliefs. The study adopted an explanatory sequential mixed-methods design with quantitative priority. Accordingly, quantitative data were collected first to determine the effects of the intervention, followed by qualitative data to provide an in-depth explanation of the cognitive and epistemological transformation processes underlying the statistical findings. The study group consisted of 45 pre-service teachers from various teacher education programs enrolled in an Observational Astronomy course at a public university. The instructional intervention, spanning 14 weeks, integrated astronomy topics with NOS principles. Quantitative data were collected using the Pseudoscientific Beliefs Scale, the Science–Pseudoscience Demarcation Scale, and the Nature of Science Beliefs Scale in a pre-test/post-test design and were analyzed using paired-samples t-tests. Qualitative data were derived from semi-structured interviews, reflective diaries, and in-class activity outputs, and were analyzed using content and thematic analysis techniques. The quantitative results revealed a statistically significant decrease in pre-service teachers' beliefs in astrology and pseudoscience, alongside a significant increase in their ability to apply demarcation criteria and in their epistemological awareness regarding the nature of science. Complementing these findings, the qualitative analysis demonstrated that pre-service teachers shifted away from perceiving astrology and pseudoscientific claims as scientific explanations, instead reconceptualizing them as cultural practices that fail to meet scientific standards. Consequently, this study demonstrates that NOS-based astronomy instruction effectively contributes to the development of pre-service teachers' scientific thinking, epistemological awareness, and their tendency to utilize scientific reasoning in professional practices.
Benzer Tezler
- Aile benzerliği yaklaşımı temelli öğretim etkinliklerinin 6. sınıf öğrencilerinin bilimin doğası anlayışlarına yansımalarının araştırılması
An investigation of the reflections of teaching activities based on family resemblance approach on 6th grade students' understanding of the nature of science
HANDAN GERNİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUAT ÇELİK
- Bağlam temelli öğretim yaklaşımının 9. sınıf öğrencilerinin kimya bilimi ünitesine ilişkin başarılarına tutumlarına ve bilimin doğası anlayışlarına etkisi
The effect of context based learning on the 9th grade students' success in chemical sciences unit attitudes towards chemistry class and perception of the nature of science
CÜNEYT ALTAN ALTAY
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜKSEL TUFAN
- Argümantasyon temelli kimya deney tasarımlarının fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimin doğası konusundaki anlayışlarına etkisi
The effect of the argumantation based chemistry experiment designing on pre-service science teachers' understanding of nature of science
KÜBRA SEYİS UĞURLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEHRA ÖZDİLEK
- Biyoçeşitlilik temelli fen eğitiminin okul öncesi dönem çocuklarının bilimin doğası anlayışları, bilimsel süreç becerileri ve yerel tür bilgilerine etkisi
The effect of biodiversity-based science education on preschool children's understanding of the nature of science, scientific process skills, and knowledge of local species
CEREN KOCA
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN SERT
- Üst bilişsel stratejilere dayalı bağlam temelli doğrudan yansıtıcı bilimin doğası öğretimi yaklaşımının fen bilimleri öğretmen adaylarının bilimin doğası anlayışlarına ve bu anlayışların kalıcılığına etkisi
The effect of metacognitive strategies embedded in contextualized nature of science instruction on preservice science teachers' understandings of nature of science and the retention of these understandings
ÜMİT DURUK
Doktora
İngilizce
2017
Eğitim ve ÖğretimAdıyaman Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABUZER AKGÜN