Tuzla Havzasında sürdürülebilirlik perspektifinden kırsal dirençlilik analizi
Analysis of rural resilience in Tuzla Basin from sustainability perspective
- Tez No: 994548
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FAİZE SARIŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kırsal alanlar, toplumsal, ekonomik, coğrafi ve demografik özellikleriyle kentlerden ayrılan, mekânsal olarak nüfus yoğunluğunun düşük olduğu yerleşim alanlarıdır. Kırsal alanlar üzerinde sosyal, çevresel ve ekonomik faaliyetlerin baskıları oldukça yüksek olup çeşitli stres faktörlerinden etkilenmektedirler. Tuzla Havzası da son yıllarda kırsal alanlarda meydana gelen değişimlerden kaynaklı yoğun bir baskı altındadır. İklim değişikliği ile giderek büyüyen antropojenik etkilerin, kırsal dirençlilik üzerindeki etkilerini belirlemek önemlidir. Kırsal dirençliliği sürdürülebilirliğin üç boyutu çerçevesinde değerlendirerek analiz etmeyi amaçlayan bu çalışma ile Tuzla Çayı Havzası'nın karşı karşıya olduğu risk ve kırılganlık durumu belirlenmiştir. Tuzla Havzası'nda kırsal dirençlilik değerlendirmesi amacıyla topografik, klimatolojik, hidrolojik, antropojenik veriler ile belirlenen çalışma sahasında yapılan mülakat çalışmaları ve saha gözlemlerinden yararlanılarak kırsal dirençliliğin havza üzerindeki etkisi belirlenmiştir. Çalışma kapsamında, iklim değişikliği ve antropojenik süreçlerin etkisini anlamaya dönük analizler gerçekleştirildikten sonra, birincil ve ikincil veri kaynaklarından yararlanılarak çevresel, ekonomik ve sosyal dirençlilik parametreleri değerlendirilerek kırsal dirençlilik analizi gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda kırsal dirençlilik analizinin yapılması için sosyal, ekonomik ve çevresel olarak belirlenen 3 boyut altında 37 gösterge seçilmiş olup 19 soru kapsamında muhtarlar ile mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler, uygun forma getirilerek bir puanlama sitemi oluşturulmuş olup sosyal dirençlilik, ekonomik dirençlilik ve çevresel dirençlilik puanları belirlenmiş ve üç boyutun puanlarının toplanması ile de kırsal dirençlilik puanı belirlenmiştir. En son belirlenen kırsal dirençlilik puanı kullanılması ile hiyerarşik kümeleme analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgular kırsal dirençlilik düzeylerinin yalnızca ekonomik faaliyetler doğrultusunda gelişmediğini aynı zamanda sosyal yapı, nüfus ve nüfus yapısı, coğrafi konum ve çevresel etkenler bölgedeki dağılım ilişkisini ortaya koymuştur. Kırsal dirençliliğin düşük olduğu köyler, özellikle nüfusun az olduğu yukarı havza köyleri olarak tespit edilmiştir. Tuzla Çayı Havzası'nda yüksek dirençlilik gösteren köylerin ise aşağı havzada ve orta havzanın bazı kesimlerindeki köylerde bulunduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Rural areas are settlements that differ from cities in terms of their social, economic, geographical, and demographic characteristics, and are spatially characterized by low population density. Rural areas are subject to considerable pressure from social, environmental, and economic activities and are affected by various stress factors. The Tuzla Basin has also been under intense pressure in recent years due to changes occurring in rural areas. It is important to determine the effects of anthropogenic impacts, which are increasingly growing with climate change, on rural resilience. This study, which aims to analyze rural resilience by evaluating it within the framework of the three dimensions of sustainability, has determined the risks and vulnerability faced by the Tuzla River Basin. In the Tuzla Basin, the impact of rural resilience on the basin was determined by utilizing interview studies and field observations conducted in the study area defined by topographic, climatological, hydrological, and anthropogenic data for the purpose of assessing rural resilience. Within the scope of the study, after conducting analyses aimed at understanding the effects of climate change and anthropogenic processes, a rural resilience analysis was performed by evaluating environmental, economic, and social resilience parameters using primary and secondary data sources. In this context, 37 indicators were selected under three dimensions defined as social, economic, and environmental for the rural resilience analysis, and interviews were conducted with village heads covering 19 questions. The collected data were formatted appropriately to create a scoring system, and social resilience, economic resilience, and environmental resilience scores were determined. The rural resilience score was then determined by summing the scores of the three dimensions. A hierarchical cluster analysis was performed using the final rural resilience score. The findings reveal that rural resilience levels do not develop solely in line with economic activities, but also highlight the distribution relationship in the region based on social structure, population and population structure, geographical location, and environmental factors. Villages with low rural resilience were identified, particularly in the upper basin villages with low population. Villages exhibiting high resilience in the Tuzla River basin were found to be located in the lower basin and in some parts of the middle basin.
Benzer Tezler
- Ekosistem servisleri değerinin mekânsal planlama ile ilişkilendirilmesi
Integration of ecosystem services value into spatial planning
NÜKET İPEK ÇETİN
Doktora
Türkçe
2023
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AZİME TEZER
- Van Gölü havzasında yer alan belediyelerin, Van Gölü'nün korunmasına, tanıtılmasına ve sürdürülebilir kalkınmasına yönelik faaliyetlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the activities of municipalities in the Van Lake basin for the protection, promotion and sustainable development of Van Lake
MUHAMMED CİHAT GÜNAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Kamu YönetimiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VEDAT YILMAZ
- Uzaktan algılama ve CBS teknikleriyle yeraltı barajları için uygun alanların belirlenmesi
Identification of suitable areas for underground dams using remote sensing and GIS techniques
FATİH TUZLU
Doktora
Türkçe
2025
Jeoloji MühendisliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖZÇELİK
- Tarihî yapılarda avlu üst örtüsü tasarım senaryolarına yönelik enerji-termal konfor odaklı parametrik bir model önerisi
A parametric model proposal focused on energy and thermal comfort for courtyard roof design scenarios in historic buildings
MİHRİMAH ŞENALP
Doktora
Türkçe
2025
MimarlıkKonya Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. MEHMET EMİN BAŞAR
DOÇ. DR. ENES YAŞA
- Genetic diversity pattern in female and male trees of Populus euphratica populations sampled from Göksu river basin
Göksu nehri havzasından örneklenen Fırat kavağı popülasyonlarındaki erkek ve dişi ağaçların genetik çeşitlilik yapısı
NEHİR NEBİOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
BiyoistatistikOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKİ KAYA