Abdülkāhir el-Cürcânî'nin el-Muktesid fî Şerhi'l-İzâh adlı eserinin nahiv ilmindeki yeri
The place of Abdulkahir al-Jurcani's al-Moqtaṣid fī Sharḥ al-Iḍāh in Arabic grammar
- Tez No: 994713
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSA ALAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Arapça, İslam medeniyetinin temel kaynakları olan Kur'an'ın ve Hz. Peygamber'in (sav) hadislerinin dili olması sebebiyle İslam toplumu içerisinde önemli bir konuma sahiptir. Bu da Arapçayı üzerine birçok çalışma yapılan bir olgu hâline getirmiştir. Buna binaen Arapça grameri ve diğer ilimler üzerine birçok çalışma yapılmış; bu çalışmalar sonucunda Arapçanın öğrenimi ve öğretimi hedeflenerek İslam dinine hizmet etmek amaçlanmıştır. Bu çalışmalardan bir tanesi de Abdülkāhir elCürcânî'nin, Ebû Ali el-Fârisî'nin el-Îzâh adlı eseri üzerine kaleme aldığı el-Muktesıd fî şerhi'l-Îzâh adlı şerhidir. Cürcânî'nin belagat üzerine yaptığı çalışmaların daha önde olması nedeniyle onun nahiv ilmindeki yönü ihmal edilmiş; bu durum, onun bu yönünün bilinmesine büyük oranda olumsuz etki etmiştir. Bu sebeple bu çalışma, Abdülkāhir el-Cürcânî'nin nahivdeki konumunu el-Muktesıd fî şerhi'l-Îzâh eseri bağlamında ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu çalışma üç ana bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümün ilk kısmında bu metnin sahibini tanıtma adına Ebû Ali el-Fârisî'nin hayatına, şahsiyetine ve eserlerine yer verilmiş; bu bölümün ikinci kısmında ise elÎzâh adlı eser; genel bilgileri, kaynakları ve muhtevası gibi çeşitli yönlerden detaylıca incelenmiştir. İkinci bölümde bu şerhin sahibi Abdülkāhir el-Cürcânî'nin hayatına, şahsiyetine ve eserlerine yer verilmiş, onun biyografisiyle alakalı keşfedilen yeni bilgiler, bu çalışma tarafından ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde ise genel olarak Abdülkāhir el-Cürcânî'nin nahivdeki yeri, el-Muktesıd fî şerhi'l-Îzâh eseri bağlamında incelenmiştir. Bu bölümün ilk kısmında bu eser hakkında genel bilgilere, muhtevasına, metodu ve üslubuna, kaynaklarına ve önemine yer verilmiş; ikinci kısmında ise Abdülkāhir el-Cürcânî'nin nahivdeki mezhebi, nahiv usulü, ta'lilleri ve tercihleri, elMuktesıd adlı eserinden pasajlar ve bazen de çeşitli örnekler sunularak ortaya konmaya çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
Arabic, as the language of the Qur'an and the sayings of the Prophet, the main sources of Islamic civilization, has risen to an important position within the Islamic society, which has made it a subject on which much effort has been spent. Through this, many studies have been carried out on Arabic grammar and other sciences; as a result of these studies, it was aimed to serve the religion of Islam by focusing on the learning and teaching of Arabic. One of these studies is al-Muqtaṣid fī sharḥ al-Īḍāḥ, a commentary written by ʿAbd al-Qāhir al-Jurjānī on the work al-Īḍāḥ by Abū ʿAlī alFārisī. Since Jurjānī's works on rhetoric were broader and more influential, his role in grammar has remained in the background; this negative situation has had a great impact on the limited recognition of this aspect of his scholarship. For this reason, this study aims to reveal the position of ʿAbd al-Qāhir al-Jurjānī in grammar within the framework of his work al-Muqtaṣid fī sharḥ al-Īḍāḥ. In this respect, the study is divided into three main parts. In the first part, in order to introduce the author of the text, the life, character, and works of Abū ʿAlī al-Fārisī are presented; in the second part of this chapter, the work al-Īḍāḥ is examined in detail from different aspects such as its general features, sources, and content. The second chapter deals with the life, character, and works of ʿAbd al-Qāhir al-Jurjānī, and the new information discovered about his biography is presented by this study. In the third chapter, in general, the place of ʿAbd al-Qāhir al-Jurjānī in grammar is examined in the context of his work al-Muqtaṣid fī sharḥ al-Īḍāḥ. In the first part of this chapter, general information about this work, its content, method and style, sources, and significance are discussed; in the second part, Jurjānī's grammatical school, his grammatical methodology, reasoning, and preferences are presented with passages from al-Muqtaṣid and sometimes with various examples.
Benzer Tezler
- Abdulkâhir el-Curcânî'nin el-Miftâh Fi's-sarf adlı eserinin incelenmesi
Analysis of the work titled el-Miftâh Fî's-sarf by Abdulkâhir el-Curcânî
BÜNYAMİN ORTA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Doğu Dilleri ve EdebiyatıBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KIRKIZ
- Bir kuram olarak Abdülkâhir el-Cürcânî'nin nazım düşüncesi
Abd al-Qâhir al-Jurjânî's nazm thought as a theory
YUSUF ZİYA BAL
Doktora
Türkçe
2024
DinAkdeniz ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAZİFE NİHAL İNCE
- شرح السيد حسام الدين التوقاتي (ت 860 هـ) لكتاب العوامل المئة لمؤلفه عبد القاهر الجرجاني (ت 471 هـ) دراسة وتحقيقا
Abdülkâhir el- Cürcânî'nin Avâmilü'l-Mie isimli eserine Hüsameddin Hüseyin et-Tokadî Efendi'nin yaptığı şerhin tahkik ve tahlili
ADEM MORAL
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET DERVİŞ MÜEZZİN
- Abdülkâhı̇r el-Cürcânî'de alımlama estetiği - Delâı̇lu'l-İ`câz örneğı̇
Reception aesthetics in ‛Abd al-Qāhir al-Jurjānī - the example of Delāilu'l-İ`cāz
SULTAN DURAN GÜRBÜZ
Doktora
Türkçe
2024
DilbilimErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KADİR KINAR
- Abdülkâhir el-Cürcânî ve Temmâm Hassân'a göre anlam bileşenlerinin klasik ve çağdaş dönemler bağlamında karşılaştırması ve günümüz dilbilim çalışmalarına katkıları
The comparison of meaning components according to Aldulkahir el-Curcani and Temmam Hassan in the context of classical and contemporary periods and their contributions to today's linguistic studies
MEHMET YENİCE