The role of Islamic finance in addressing financial crises: An analytical exploration of key concepts and trends
Finansal krizlerin çözümünde İslami finansın rolü: Temel kavramlar ve eğilimlerin analitik bir incelemesi
- Tez No: 994836
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALMABROK F AHMID
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İslami finans, dinî doktrinlere ve risk paylaşımı, faizin (Riba) yasaklanması ve varlığa dayalılık gibi etik ilkelere dayanmaktadır. Bu çalışma, İslami finansı hem geleneksel finansal sistemlere bir alternatif hem de finansal dayanıklılık açısından potansiyel olarak daha üstün bir model olarak konumlandırmaktadır. Bu temel ilkeler, özellikle geleneksel finansın daha riskli yapısıyla karşılaştırıldığında, daha yüksek bir sistemik istikrarın oluşmasına zemin hazırlayabilir. Bu çalışmanın temel amacı, kriz dönemlerinde İslami finansın nasıl kavramsallaştırıldığını ve uygulandığını değerlendirmek; küresel araştırma temaları ve kurumsal iş birliği ağları içerisindeki rolünü analiz etmektir. Çalışma, İslami yatırım ilkelerinin geçmiş ekonomik daralma dönemlerinde ne ölçüde dayanıklılık gösterdiğini ve bu ilkelerin finansal sistemlerde sürdürülebilirlik ve kapsayıcılık üzerine güncel tartışmalarla nasıl örtüştüğünü ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırma, Web of Science veri tabanından 2005–2024 dönemini kapsayan 377 hakemli makalenin analizine dayanan bibliyometrik bir yaklaşım benimsemektedir. Yazarlık ağları, atıf etkileri, ortak atıf kümeleri ve anahtar kelime eş-oluşumlarını haritalamak için VOSviewer ve Bibliometrix R paketi gibi araçlar kullanılmıştır. Betweenness, closeness ve PageRank gibi ağ merkezilik ölçütleri, alanın entelektüel yapısını bağlamsallaştırmaya, etkili akademisyen ve kurumları belirlemeye ve temel araştırma temalarının zaman içindeki evrimini izlemeye yardımcı olmaktadır. Analiz sonuçları, İslami finans literatürünün 2008 küresel finans krizinden sonra önemli ölçüde genişlediğini; Malezya, Birleşik Krallık, Kuzey Afrika ve Güney Asya'nın bu alanda güçlü bir liderlik sergilediğini ortaya koymaktadır. Beck, Kenourgios ve Al-Khazali gibi akademisyenler, geleneksel finans literatürü ile İslami perspektifler arasında köprü kuran merkezi figürler olarak öne çıkmaktadır. Tematik analiz, alanın hâlen İslami bankacılıkta performans, risk azaltımı ve yönetişim konularına odaklandığını; ancak son dönem çalışmaların İslami FinTech, yeşil sukuk ve Şeriata uygun sürdürülebilirlik uygulamaları gibi yeni ve yükselen temalara yöneldiğini göstermektedir. Özellikle ampirik bulgular, spekülasyon ve aşırı kaldıraç kullanımına yönelik yapısal sınırlamalar nedeniyle, İslami finansal kurumların 2008 krizinde geleneksel bankalara kıyasla daha dayanıklı olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, İslami finansın belirsizlik dönemlerinde ampirik açıdan güçlü ve tutarlı bir kriz yönetimi çerçevesi sunduğu sonucuna ulaşmaktadır. Entelektüel gelişimi haritalandırarak ve ortaya çıkan araştırma temalarını belirleyerek, İslami finansı küresel finansal dayanıklılığın güçlendirilmesinde güvenilir ve giderek daha fazla önem kazanan bir model olarak konumlandırmaktadır. Etik yönetişim, sürdürülebilirlik ve sistemik risk yönetimine verdiği önem, İslami finansın daha istikrarlı ve kapsayıcı finansal piyasaların şekillenmesindeki artan rolünü vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Islamic finance is grounded in religious doctrine and in ethical principles such as risk-sharing, the prohibition of interest (Riba), and asset backing. This study positions Islamic finance both as an alternative to conventional systems and as a potentially superior model for financial resilience. These foundational ideals may create the conditions for greater systemic stability, particularly when compared with the more risk-prone architecture of conventional finance. The main goal of this study is to assess how Islamic finance has been conceptualized and applied during crises, and to analyze its role within global research themes and institutional collaboration networks. The study seeks to determine whether Islamic investment principles have proven resilient during past downturns and how they align with current debates on sustainability and inclusivity in financial systems. The research adopts a bibliometric approach, analyzing a dataset of 377 peer-reviewed articles (2005-2024) sourced from Web of Science. Tools such as VOSviewer and the Bibliometrix R package are employed to map authorship networks, citation impacts, co-citation clusters, and keyword co-occurrences. Network centrality measures, betweenness, closeness, and PageRank, help contextualize the field's intellectual structure, track influential scholars and institutions, and trace the evolution of key research themes over time. The analysis reveals that Islamic finance research has expanded significantly since the 2008 global financial crisis, with strong leadership from Malaysia, the UK, North Africa, and South Asia. Scholars such as Beck, Kenourgios, and Al-Khazali emerge as central figures linking conventional finance discourse with Islamic perspectives. Thematic analysis demonstrates that while the field continues to emphasize performance, risk mitigation, and governance in Islamic banking, recent scholarship has shifted toward emerging topics such as Islamic Fintech, green Sukuk, and Shariah-compliant sustainability practices. Notably, empirical evidence highlights that Islamic financial institutions were more resilient during the 2008 crisis than conventional banks, largely because of their structural restrictions on speculation and excessive leverage. The study concludes that Islamic finance represents a coherent theoretical framework for crisis management with empirical robustness in uncertain times. By mapping the intellectual development and identifying emergent research themes, the study positions Islamic finance as a credible and increasingly relevant model for strengthening global financial resilience. Its focus on ethical governance, sustainability, and systemic risk management underscores its growing role in shaping more stable and inclusive financial markets.
Benzer Tezler
- Orta Afrika Bölgesi'nde borçluluk sorununa İslami finansın katkıları
The contributions of Islamic finance to the indebtedness problem in Central Africa
BIANCHI ALEX DJIBRIL NGAYABA MAMBANDZO
Doktora
Türkçe
2026
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜNTEHA MAŞALI
- آيات األحكام المالية في القرآن الكريم ودورها في معالجة مشكلة الفقر
Kur'ân-ı Kerim'de mali hükümlerle ilgili âyetler ve bunların fakirlik sorununun çözümündeki rolü
AMEER MOHAMMED HASAN
Doktora
Arapça
2024
DinVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULBAKİ GÜNEŞ
- دور صيغ التمويل الإسلامي في معالجة مشكلة السكن في عدن
Aden'deki konut sorununun çözümünde islami finansman yöntemlerinin rolü
HANİ MOHAMMED SALEH ABDULLAH
Yüksek Lisans
Arapça
2025
Maliyeİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. MOHAMMAD HAMMAM ABDELRAHIM MELHEM
- İslam iktisadında yoksulluğa karşı alınan tedbirler ve Malezya örneği
Measures taken against poverty in Islamic economy and the Malaysian examplein
FEYZULLAH BÜYÜKGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinAksaray Üniversitesiİslam İktisadı ve Finansı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE FIRAT
- الطبقية الاقتصادية ومعالجة الإسلام لها
Ekonomik sınıfçılık ve İslam'ın çözümü
MUSTAFA MOHAMMED AHMED MOHAMMED ALZABRAH
Yüksek Lisans
Arapça
2024
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TEMİMİ