Türkiye'de 2001 sonrası ihracat yapısının analizi
Analysis of the structure of export in Türkiye after 2001
- Tez No: 994917
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİL TUNALI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Dış Ticaret, Denge, İhracat, İthalat, Karşılaştırmalı Üstünlükler, Foreign Trade, Balance, Exports, Imports, Comparative Advantages
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Politikası Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dış ticaretin ulusların refahına olan etkisi üzerinde yüzyıllar boyunca çalışılmıştır. Bir ülkeye ihracat yolu ile giren döviz gelirleri yüksek seviyede olup doğru kullanıldığı takdirde, doğal kaynaklar bakımından fakir olunsa bile gerekli ekonomik atılımlar ve sınai kalkınma gerçekleştirilerek halkın yaşam standartları dünya genel ortalamasına kıyasla yükseltilebilir. Tersi ise, milli kaynakların yurt dışına transfer edilerek kaybedilmesi ile sonuçlanacaktır. Bu yüzden ülkelerin dış ticaret dengesini sağlayabilmeleri hayati önem taşır. Türkiye'nin dış ticaret dengesi 1946'dan beri sürekli açık vermektedir. Bunda enerji ve doğal kaynakların yetersiz olmasından dolayı bu ihtiyacın ithalat yoluyla karşılanması zorunluğunun yanı sıra, ihracat miktarının bir türlü istenen seviyelere çıkarılamamasının da payı olmuştur. Nitekim 1980 sonrası ithal ikamesi yerine hayata geçirilen ihracata yönelik sanayileşme modeli de ihracatta arzu edilen dönüşümü sağlayamamış, 2000'lere gelindiğinde yaşanan finansal krizlerle birlikte verilen yüksek dış açıklar ekonomiye ağır yükler getirmiştir. Bu çalışmada, Türkiye'nin 2001 finansal krizi sonrasındaki ihracat yapısı incelenerek, bazı ekonomi otoritelerince sıkça dile getirilen dışa bağımlılık gibi temel sorunlar betimsel analiz yöntemiyle mercek altına alınmıştır. Tez kapsamında, TÜİK, TCMB, Dünya Ticaret Örgütü, Dünya Bankası, Türkiye İhracatçılar Meclisi gibi kurumların verilerinden yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda, Türkiye'nin ihracat yapısında gözlemlenen en temel sorunların, sanayide kullanılan ara malı ve işlenmiş hammadde gibi girdilerde yüksek oranlarda dışa bağımlı olunması; ihracat birim değerinin yeterli düzeye erişememesi ve dış ticaret hadlerinde ülke lehine kalıcı istikrarın sağlanamaması; üretimde karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olunan alanların genellikle katma değeri sınırlı, geleneksel sektörlerden oluşması ve yüksek teknoloji yoğunluklu ihraç ürünlerinin toplam ihracat içindeki payının düşük kalması olduğu doğrulanmıştır.
Özet (Çeviri)
The impact of foreign trade on the welfare of nations has been a subject of debate for centuries. If a country receives high levels of foreign exchange revenues through exports and uses this effectively, then even if it lacks natural resources, it can raise the living standards of its people compared to the global average by achieving the necessary economic breakthroughs and the industrial development. Otherwise, the process will end up with having the national resources transferred abroad and lost. Therefore, it's vital for countries to maintain a foreign trade balance. Turkey's foreign trade balance has consistently been in deficit since 1946. This has been due to the necessity of meeting the requirement for energy and natural resources through imports, as well as the inability to increase export values to desired levels. Indeed, the export-oriented industrialization model implemented after 1980, which replaced the import substitution, failed to achieve the desired transformation in exports. The high external deficits associated with the financial crises of the 2000s placed heavy burdens on the economy. This study examines Turkey's export structure following the 2001 financial crisis, investigating the fundamental problems frequently raised by some economic authorities such as its dependence on imports, through descriptive analysis. Data were utilized from institutions such as Turkish Statistical Institute, Central Bank of the Republic of Turkey, World Trade Organization, World Bank, and Turkish Exporters' Assembly. The study confirmed that the main problems in Turkey's export structure are the high level of dependence on imports on inputs such as intermediate goods and processed raw materials; the inadequacy of export unit value and the failure to achieve consistent stability in the terms of trade in favor of the country; the fact that areas of comparative advantage in production are generally comprised of traditional sectors with limited added value and the low share of high-technology-intensive export products in total exports.
Benzer Tezler
- Analysing the economic resilience of automotive manufacturing specialized regions in EU and Turkey
Otomotiv endüstrisinde uzmanlaşmış bölgelerin ekonomik dayanıklılık analizi: Avrupa ve Türkiye örneği
BURAK SUNAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERHAN GEZİCİ KORTEN
- Türkiye ve BRICS ülkeleri üzerine sektörel bir yoğunlaşma ve ihracat benzerliği analizi
A sectoral concentration and export similarity analysis on Turkey and BRICS countries
ZEYNEP ÇİMEN
Doktora
Türkçe
2022
EkonomiSüleyman Demirel Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT KÖSEKAHYAOĞLU
- Esnek kur sistemine geçiş sonrası ihracatın finansmanında Eximbank'ın rolü ve performans analizi
After the transition to a flexible exchange rate system Eximbank's role in export financing and performance analysis
SENİL GÜNDÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
BankacılıkTrakya ÜniversitesiBankacılık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ENVER ERDİNÇ DİNÇSOY
- Türkiye'de politik konjonktür dalgalanmalarının analizi
The analysis of the political business cycles in Turkey
ERDEM GÜDENOĞLU
Doktora
Türkçe
2018
EkonomiZonguldak Bülent Ecevit Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMZA ÇEŞTEPE
- Interregional Relations: Perspectives on the Summit of South American-Arab Countries 'New' patterns of engagement
Bölgelerarasi ilişkiler: Güney Amerika - Arap Ülkeleri zirvesindeki“Yeni”angajman yapısı perspektifleri
MARSHA MARİE HALL
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiOrtadoğu Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELİHA BENLİ ALTUNIŞIK
DOÇ. DR. DERYA GÖÇER AKDER