Geri Dön

Mukâtil bin Süleymân'ın Tefsîr-i Kebîr'inde meseller

The parables in Mukātil ibn Sulaymān's Tafsīr al-Kabīr

  1. Tez No: 995183
  2. Yazar: İZZET ÇAYIR
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MEVLÜT ERTEN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Mesel, Mukâtil b. Süleyman, Tefsîrü'l-Kebîr, Dil Sanatı, Tafsīr, Parable, Mukātil b. Sulaymān, Tafsīr al-Kabīr, Rhetorical Device
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Tefsir Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, Kur'ân'da yer alan mesellerin Mukâtil b. Süleyman'ın Tefsîrü'l-Kebîr adlı eserinde nasıl yorumlandığını incelemektedir. Mesel, sözlükte örnek ve benzetme anlamına gelmekte olup soyut kavramların somut örneklerle açıklanmasını sağlayan bir anlatım biçimidir. Kur'ân'da meseller, ilahi hakikatlerin insan zihninde daha etkili ve kalıcı şekilde yer etmesi için önemli bir dil aracıdır. Araştırmamızda, Tefsîrü'l-Kebîr baştan sona taranarak mesel içeren ayetler tespit edilmiş, bununla birlikte çalışmamızın sistematiği gereği kronolojik olarak Mushaf sırasına göre yirmi iki sure içerisinde belirlemiş olduğumuz temsil içeren ayetler ve Mukâtil'in bu ayetleri tefsir ederken kullandığı yöntem, yaklaşım ve yorum biçimleri analiz edilmiştir. Bu süreçte mesellerin hangi bağlamlarda kullanıldığı, Mukâtil'in bu meselleri nasıl anlamlandırdığı ve yorumlarının dönemin düşünce yapısıyla ilişkisi incelenmiştir. Çalışmamızın ilk bölümünde Mukâtil b. Süleyman'ın hayatı, ilmî kişiliği ve eserleri hakkında genel bilgiler verilmiş; mevcut eserleri ve kaynaklarda zikredilen fakat günümüze ulaşmayan çalışmaları değerlendirilmiştir. İkinci bölümde ise araştırmanın temelini oluşturan“mesel–darb-ı mesel”kavramı ele alınarak kavramsal çerçevesi belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, Mukâtil'in meselleri çoğunlukla temsili, ahlaki ve itikadî anlamlar çerçevesinde yorumladığını; meselleri hem öğretici bir araç hem de inanç esaslarını pekiştirici bir unsur olarak değerlendirdiğini göstermektedir.

Özet (Çeviri)

This study examines how the parables (amthāl) found in the Qur'an are interpreted in Mukātil b. Sulaymān's Tafsīr al-Kabīr. A parable, in its lexical sense, denotes an example or comparison and serves as a narrative device that explains abstract concepts through concrete illustrations. In the Qur'an, parables function as an important linguistic tool that enables divine truths to be conveyed to the human mind in a more impactful and memorable way. In this research, Tafsīr al-Kabīr was thoroughly reviewed and the verses containing parables were identified; additionally, in accordance with the systematic framework of the study, twenty-two sūrahs containing such examples—determined according to the chronological order of the Muṣḥaf—were analyzed. The methods, approaches, and interpretive strategies employed by Mukātil in explaining these verses were examined. This analysis also explored the contexts in which the parables appear, how Mukātil understood them, and how his interpretations relate to the intellectual milieu of his time. The first section of the study provides an overview of Mukātil b. Sulaymān's life, scholarly persona, and works, including both his extant writings and those mentioned in the sources but not preserved. The second section addresses the key concepts of“parable–proverb”(mathal–darb al-mathal), establishing the conceptual framework of the research. The findings indicate that Mukātil generally interprets the parables within representational, ethical, and theological dimensions, treating them both as pedagogical tools and as elements that reinforce fundamental beliefs.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    545697

    Mukâtil b. Süleyman'ın tefsir-i kebir'i ve İsrâiliyât

    Mukatil b. Süleyman's tafsir-i kebir and İsrailiyyat

    YUSUF YALÇINKAYA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    DinTokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi

    Tefsir Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ENVER BAYRAM

  2. Tez No

    319556

    Mukâtil b. Süleyman Tefsir'inde Yahudilik

    Judaism in the Commentary of Muqâtil b. Süleymân

    BESİM BERİSHA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    DinUludağ Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. MUHAMMET TARAKÇI

  3. Tez No

    412275

    Mukâtil b. Süleyman'ın Tefsir-i Kebir'indeki hadislerin tahrici ve değerlendirilmesi

    Appreciating and citating of hadith in the Tefsîr-i̇ Kebîr that wrote by Muqâtil b. Suleymân

    İRFAN ZAHİTOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    DinKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN AKGÜN

  4. Tez No

    640264

    Tefsîr-i Mukâtil'de peygamber kıssalarının tefsir ediliş yöntemi

    Tafseer methodology of the stories of prophets in Tafseer of Muqatil

    MUHAMMED CEMAL TURAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Dinİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT KAYA

  5. Tez No

    709043

    Mukâtil b. Süleyman'ın tefsir nakillerinin güvenilirliği -Ali b. Ebî Talha nakilleri ile metin karşılaştırması-

    The reliability of Muqatil b. Suleiman's tafsir narratives -textcomparison with narrative of Ali b. Abu Talha-

    MERVE NUR ÇAM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    DinHitit Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SELİM TÜRCAN

Geri Dön