Kur'ân'da olumlu-olumsuz kadın karakterler
Positive-negative female characters in the Qur'an
- Tez No: 995184
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NURDANE GÜLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Direniş, Mücadele, Tefsir, İman, İnkar, Resistance, Struggle, Commentary, Faith, Denial
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Kur'ân-ı Kerîm'deki kadın karakterler olumlu ve olumsuz temsiller üzerinden ele alınmakta; onların dinî, ahlâkî ve toplumsal bağlamda üstlendikleri roller, klasik ve modern tefsir kaynakları doğrultusunda çok yönlü biçimde analiz edilmektedir. Kur'ân'da Hz. Meryem dışında isimleri açıkça belirtilmeyen, ancak tefsir kaynaklarında kimlikleriyle tanıtılan kadın karakterler; bireysel irade, ahlâkî sorumluluk ve toplumsal dönüşüm gibi temel kavramların aktif öznesi olarak yer almaktadır. Bu figürler, aile içi otoriteye, toplumsal baskılara ve inanç sınavlarına karşı sergiledikleri tavırlarla Kur'ân'ın evrensel mesajlarını taşıyan örnek ve uyarı niteliğindeki temsiller olarak değerlendirilmekte; genel olarak bir direniş ve mücadele ekseninde ele alınmaktadır. Hz. Hâcer'in tevekkül ve azimle verdiği yaşam mücadelesi, Firavun'un eşi Âsiye'nin zulme karşı imanını koruyarak direnmesi, Hz. Meryem'in toplumsal yargılara karşı duruşu ve Havle bint Sa'lebe'nin doğrudan ilâhî hitaba konu olabilmesi, bu mücadeleci temsillerin olumlu örnekleridir. Buna karşılık, Hz. Nûh'un ve Hz. Lût'un eşleri ile Ebû Leheb'in eşi inkârda ısrar ederek mücadele temasının karşı kutbunu temsil ederken; Mısır Azizi'nin eşi Züleyhâ ise beşerî zaaflarıyla yüzleşen, arzularının sınandığı bir süreçte ahlâkî direniş sergileyen bir şahsiyet olarak farklı bir örneklik sunmaktadır. Bu temsiller, Kur'ân'da yer alan kadınların tarihsel bağlamları içinde, iman ve ahlâk eksenli bir mücadeleye nasıl yön verdiklerini ortaya koymakta; birey merkezli sorumluluk anlayışının inşasında üstlendikleri belirleyici rolü görünür kılmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines female figures in the Qur'an through both positive and negative representations, analyzing their roles within religious, moral, and social contexts based on classical and modern exegetical sources. With the exception of Mary (Maryam), whose name is explicitly mentioned, most female characters in the Qur'an are introduced through their identities in tafsir literature. These women are portrayed as active agents of key concepts such as individual will, moral responsibility, and social transformation. Their attitudes toward familial authority, societal pressures, and tests of faith position them as exemplary or cautionary figures conveying the Qur'an's universal messages. Generally, they are interpreted within a framework of resistance and struggle. Examples of positive representations include Hagar's (Hājar) perseverance and trust in God during her struggle for survival, Asiya's (the wife of Pharaoh) steadfast faith in the face of tyranny, Mary's defiance of societal judgment, and Khawla bint Thaʿlaba's being directly made the subject of divine discourse. In contrast, the wives of Noah and Lot, along with the wife of Abu Lahab, represent the opposing pole of this theme through their persistent denial. The wife of the Egyptian official, Zuleikha, offers a distinct example as a figure who confronts human frailty and exhibits moral resistance in a process of tested desire. These representations reveal how women in the Qur'an, within their historical contexts, shape faith- and morality-centered struggles. They also highlight the decisive role these figures play in constructing a responsibility-oriented understanding of the individual.
Benzer Tezler
- Şahsiyet eğitimi açısından kur'ân kıssalarında kadın davranışları
Women behaviors in quranic parables with regard to personality training
ZEYNEP NUREFŞAN AVSEREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Dinİnönü ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET KÜÇÜK
- Kur'an kıssalarında insan tipleri
Human types in anectodes (stories) in Quran
VELİ ÇAYIR
Doktora
Türkçe
2015
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAŞAR KURT
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Kur'an'da kadın kıssaları
Women?s stories in the Qur?an
SEYFULLAH ARUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
- Kur'an'da derece kelimesi
Degree word (of rank) in the Qur'ān
KÜBRA GÖKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinKırıkkale ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEVLÜT ERTEN