Zorunlu deprem sigortasında talep ve arz yönlü sorunların nitel bir perspektifle analizi
Analysis of demand and supply -oriented problems in compulsory earthquake insurance with a qualitative perspective
- Tez No: 995210
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM ÇÜTCÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sigortacılık, Insurance
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hasan Kalyoncu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, özellikle deprem riski yüksek bir ülke olan Türkiye örneğine odaklanarak doğal afet sigortasında arz ve talep dinamiklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Depremlerin yarattığı süregelen tehdide karşın, toplumsal farkındalık ve sigorta mekanizmalarına katılım belirgin bir şekilde son derece yetersiz kalmaktadır. Bu durum, afet riskinin azaltılması ve afet sonrası finansal iyileşme açısından önemli bir sorun teşkil etmektedir. Bu araştırma, sigorta sisteminin işlevselliğini ve sınırlılıklarını değerlendirerek, afet sigortasının Türkiye'nin kendine özgü sosyo-ekonomik ve kurumsal bağlamı içinde nasıl işlediğine ve nasıl geliştirilebileceğine dair bütüncül bir anlayış sağlamayı amaçlamaktadır. Araştırma, sigorta sektörünün iki temel paydaşı olan sigorta acenteleri ve sigortalıyı temsil eden hane halkları ile derinlemesine mülakatlar yaparak nitel bir metodoloji benimsemiştir. Bu ikili bakış açısı, afet sigortasının benimsenmesinin çok boyutlu doğasını kavramak için gereklidir. Sadece ekonomik değişkenlerin değil, aynı zamanda halkın sigorta programlarına katılımını şekillendiren sosyo-kültürel, politik ve yapısal unsurların da kapsamlı bir şekilde incelenmesine olanak sağlamaktadır. Bulgular, Türkiye'deki Zorunlu Deprem Sigortası (ZDS) gibi yasal zorunlulukların sistemin kurumsal omurgasını oluşturmasına rağmen, yaygın bir şekilde benimsenmesini sağlamak için yeterli olmadığını ortaya koymaktadır. Birçok bölgede, özellikle de yakın zamanda 2023 Kahramanmaraş depremleri gibi yıkıcı sismik olaylardan etkilenen bölgelerde, sigorta mekanizmasının güvenilirliği ve etkinliği konusunda kamuoyu şüpheleri yaygınlığını korumaktadır. Görüşmelerden elde edilen veriler, yetersiz kamu denetimi, hasar işlemlerinde standardizasyon eksikliği ve sınırlı şeffaflık gibi yapısal eksikliklerin potansiyel poliçe sahipleri arasındaki güvensizliği daha da artırdığı sonucunu ortaya koymaktadır. Arz tarafında ise sigorta acenteleri, rekabeti sınırlayan ve sektördeki yenilikleri engelleyen devlet tarafından belirlenen prim politikalarının getirdiği kısıtlamaların altını çizmektedir. Ayrıca, ZDS sisteminin merkezi yapısı, kamu kurumları, sigorta şirketleri ve aracılar arasındaki koordinasyonla ilgili sorunlar da dahil olmak üzere yerel düzeyde uygulama zorlukları ortaya çıkarmaktadır. Birçok acente, deprem sigortasının faydaları ve mekanizmaları hakkında halkı etkin bir şekilde eğitmek için hedefe yönelik eğitim eksikliği ve yetersiz kaynak olduğunu dile getirmektedir. Talep tarafında, gelir istikrarsızlığı, konutların kaçak olması ve genel risk algısı gibi ekonomik faktörler hane halkının sigortaya ilişkin kararlarını önemli ölçüde etkilemektedir. Kültürel açıdan kader ve afetlere yönelik tutumlar, devlet tazminatına duyulan genel güven ve sigortanın zorunlu olmayan bir masraf olduğu algısı da sigorta yaptırma oranının düşük olmasına katkıda bulunmaktadır. Ayrıca, görüşmelerden elde edilen ampirik bulgular, geçmişte yaşanan yavaş veya yetersiz tazminat deneyimlerinin, özellikle düşük gelirli veya kırsal topluluklarda halkın sisteme olan güvenini azalttığını vurgulamaktadır. Bu çalışma hem arz hem de talep perspektiflerini tek bir çerçevede eş zamanlı olarak analiz ederek mevcut literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır. Araştırma bulgularına dayanarak, Türkiye'deki afet sigortası sistemlerini güçlendirmek için çeşitli politika önerileri sunulmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the supply and demand dynamics in natural catastrophe insurance with a particular focus on Turkey, a country with a high earthquake risk. Despite the persistent threat posed by earthquakes, public awareness and participation in insurance mechanisms remain markedly inadequate. This poses a significant challenge for disaster risk reduction and post-disaster financial recovery. By assessing the functionality and limitations of the insurance system, this research aims to provide a holistic understanding of how disaster insurance works and how it can be improved within Turkey's unique socio-economic and institutional context. The research adopted a qualitative methodology by conducting in-depth interviews with two key stakeholders of the insurance sector: insurance agents and households representing the insured. This dual perspective is essential to grasp the multidimensional nature of disaster insurance adoption. It allows for a comprehensive examination of not only economic variables but also socio-cultural, political and structural elements that shape public participation in insurance programs. The findings reveal that although legal requirements in Turkey, such as Compulsory Earthquake Insurance (CEI), form the institutional backbone of the system, they are not sufficient to ensure widespread adoption. Public doubts about the reliability and effectiveness of the insurance mechanism remain widespread in many regions, especially in areas affected by devastating seismic events such as the recent 2023 Kahramanmaraş earthquakes. Interview data suggests that structural deficiencies, such as inadequate public oversight, lack of standardization in claims handling, and limited transparency, further exacerbate mistrust among potential policyholders. On the supply side, insurance agents highlight the constraints imposed by government-set premium policies that limit competition and hinder innovation in the sector. Moreover, the centralized nature of the ACS system poses implementation challenges at the local level, including problems with coordination between public institutions, insurance companies and intermediaries. Many agencies report a lack of targeted education and insufficient resources to effectively educate the public on the benefits and mechanisms of earthquake insurance. On the demand side, economic factors such as income instability, housing leakage and general perception of risk significantly influence household decisions on insurance. Culturally, attitudes towards fate and disasters, general trust in government compensation, and the perception that insurance is a non-compulsory expense also contribute to low insurance penetration. Moreover, empirical findings from the interviews emphasize that past experiences of slow or inadequate compensation reduce public trust in the system, especially in low-income or rural communities. This study makes an important contribution to the existing literature by simultaneously analyzing both supply and demand perspectives in a single framework. Based on the research findings, several policy recommendations are offered to strengthen disaster insurance systems in Turkey.
Benzer Tezler
- İnşaat sigortaları ve hasar tesbiti
Construction insurance and loss survey
RÜSTEM ERSİN ÖZDİNÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiYapı İşletmesi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET UĞUR MÜNGEN
- Zorunlu deprem sigortasının toplumdaki farkındalığı: Karabük ili örneği
Awareness of compulsory earthquake insurance: The case of Karabük province
MUHAMMET OĞUZHAN ÖZTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Aktüerya BilimleriKarabük ÜniversitesiAktüerya ve Risk Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN ALP ÖZEL
- Afet risk yönetimi bağlamında dünyada doğal afet sigortası uygulamaları ve Türkiye için bir model önerisi
Natural disaster insurance applications in the world in the context of disaster risk management and a model proposal for Türkiye
AHMET GÜLSOY
Doktora
Türkçe
2025
SigortacılıkGümüşhane ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET HANEFİ TOPAL
- İnşaat sigortasında teminatın kapsamı
Coverage of the constructions insurance
HİLAL YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SigortacılıkBursa Uludağ ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİNAN MİSİLİ
- Deprem riski sürecinde Türkiye`de zorunlu deprem sigortası uygulaması
The Application of compulsory earthquake insurance in terms of an earthquake risk in Turkey
SELDA KARAGÖZ