Toplumda multimorbidite kümeleri, belirleyicileri ve multimorbiditenin sağlık hizmeti kullanımına, yaşam kalitesi ve hasta aktivasyonuna etkisi
Multimorbidity clusters in the population, their determinants, and the impact of multimorbidity on healthcare utilization, quality of life, and patient activation
- Tez No: 995226
- Danışmanlar: PROF. DR. OSMAN ALPARSLAN ERGÖR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Epidemiyoloji, Kronik hastalık, Yaşam kalitesi, Özbakım, İnsidans, Epidemiology, Chronic disease, Quality of life, Self-care, Incidence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, multimorbidite insidansını, belirleyicilerini, kümelerini saptamak ve multimorbiditenin hasta aktivasyonu, yaşam kalitesi ve sağlık hizmeti kullanımına etkisini belirlemektir. Araştırmanın bir bölümü retrospektif kohort, bir bölümü ise kesitsel tiptedir. Araştırmanın kohort aşamasında 2009-Balçova'nın kalbi projesi (2009-BAK) veritabanından bir alt kohort oluşturulmuş olup, alt kohortta 2530 kişinin verisi bulunmaktadır. 2530 kişinin 2009-2023 yılları arasındaki 14 yıllık dönemde aldıkları kronik hastalık tanılarına, Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi kayıtlarından ulaşılmıştır. Araştırmanın kesitsel aşamasında ise 2009-BAK veri tabanında 2009-2023 arası dönemde yeni multimorbidite tanısı alan 168 kişi ile telefon aracılığıyla anket uygulanmıştır. Cinsiyete ve yaş gruplarına göre multimorbidite için insidans hızları hesaplanmıştır. Multimorbidite kümelerini saptamak için temel bileşenler analizi uygulanmıştır. Bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki etkisini incelemek için Cox regresyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırmanın kohort bölümünde katılımcıların %33,3'ü erkektir, %8,2'si 70 yaş ve üzeri grupta yer almaktadır ve %37,2'sinde hipertansiyon bulunmaktadır. Çalışmada toplam multimorbidite insidans hızı 1000 kişi-yılda 27,3 olarak bulunmuştur. Multimorbidite gelişme riskinin 30-39 yaş grubuna göre, 70 yaş ve üzeri grupta 3,68 kat (HR: 3,68 %95 GA:2,62-5,16) fazla olduğu bulunmuştur. Temel bileşenler analizi sonucunda çalışmada kardiyometabolik, mental-onko-artrit ve multi-sistem olmak üzere üç multimorbidite kümesi bulunmuştur. Ortaokul ve altı öğrenim düzeyine sahip hastalara göre, yüksek öğrenim düzeyine sahip olan hastalarda hasta aktivasyonu puanının ortalama 8,44 puan yüksek olduğu bulunmuştur (b=8,44, %95 GA= 2,47 -14,4, p=0,006). Multimorbiditesi olan hastalarda yaş arttıkça, yaşam kalitesinin ortalama 0,007 puan azaldığı bulunmuştur(b= -0,007, %95 GA=-0,01- -0,002, p<0,001). Multimorbidite süresi, hastalık sayısı ve multimorbidite kümeleri ile hasta aktivasyonu, yaşam kalitesi, acil servise başvuru ve hastaneye yatış arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Çalışmanın bulguları Türkiye'de multimorbiditenin önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu göstermektedir. Toplumda multimorbiditenin önlenmesi ve kontrolü için çalışmanın bulguları halk sağlığı profesyonellerine yol gösterici olabilir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to determine the incidence of multimorbidity, its determinants, multimorbidity clusters, and the effects of multimorbidity on patient activation, quality of life, and healthcare utilization. Part of the study was designed as a retrospective cohort study and part as a cross-sectional study. In the cohort phase of the study, a sub-cohort was created from the database of the Balçova's Heart Project (2009-BHP), and data from 2,530 individuals were included. Chronic disease diagnoses received by these 2,530 individuals between 2009 and 2023 were obtained from the records of Dokuz Eylül University Hospital. In the cross-sectional phase of the study, a telephone survey was conducted with 168 individuals who were newly diagnosed with multimorbidity between 2009 and 2023 in the 2009-BHP database. Incidence rates of multimorbidity were calculated according to sex and age groups. Principal component analysis was applied to identify multimorbidity clusters. Cox regression analysis and multiple linear regression analyses were used to examine the effects of independent variables on dependent variables. In the cohort phase of the study, 33.3% of the participants were male, 8.2% were aged 70 years and older, and 37.2% had hypertension. The overall incidence rate of multimorbidity was found to be 27.3 per 1,000 person-years. Compared with the 30–39 age group, the risk of developing multimorbidity was 3.68 times higher in individuals aged 70 years and older (HR: 3.68, 95% CI: 2.62–5.16). As a result of the principal component analysis, three multimorbidity clusters were identified: cardiometabolic, mental-onco-arthritis, and multisystem clusters. Compared with patients with secondary school education or lower, patients with higher education had a mean patient activation score that was 8.44 points higher (β = 8.44, 95% CI: 2.47–14.4, p = 0.006). Among patients with multimorbidity, as age increased, quality of life decreased by an average of 0.007 points (β = −0.007, 95% CI: −0.01 to −0.002, p < 0.001). No significant association was found between duration of multimorbidity, number of diseases, and multimorbidity clusters and patient activation, quality of life, emergency department visits, or hospitalization. The findings of this study indicate that multimorbidity is an important public health problem in Türkiye. The results may guide public health professionals in the prevention and control of multimorbidity in the community.
Benzer Tezler
- Türkiye'de kronik hastalıklar ve multimorbidite sıklığındaki değişim
Changes in chronic diseases and multimorbidity prevalance in turkey
ALİ KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halk SağlığıDokuz Eylül ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BELGİN ÜNAL
- 65 yaş ve üzeri bireylerin sağlık sorunlarının değerlendirilmesi : Düşme riskiyle ilişkili faktörlerin belirlenmesi
Health issues assessment of people aged 65 or older : Identifing risk factors associated with fall risk
ABDULLAH TEKSAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Aile HekimliğiAkdeniz ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN YAMAN
- 40 yaş üzeri kronik hastalığı olan popülasyonda kronik hastalık sayısının anksiyete ve depresyon skorlarına etkisinin değerlendirilmesi
Evaluating the impact of the number of chronic diseases on anxiety and depression scores in a population over 40 years of age with chronic illness"
HALİL GAZİ CİNGÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKMAN
- İstanbul İli Maltepe İlçesi'nde sağlık ve sosyal bakım hizmeti alan 65 yaş üzeri bireylerde malnütrisyon riski ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of malnutrition risk and related factors in individuals over 65 years of age receiving health and social care services in Maltepe District of Istanbul Province
İBRAHİM HALİL ÖZDEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKMAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ BUĞU USANMA KOBAN
- Birinci basamakta takip edilen 65 yaş üzeri erişkinlerin multimorbidite ve yol açtığı sorunlar yönünden incelenmesi
Investigation of adults over 65 years old followed in primary care in terms of multimorbidity and the problems it causes
BAVER ÖZGÜR ALTUNKANAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. HÜSEYİN AKSOY