Ameliyathane ve radyoloji biriminde çalışan sağlık çalışanlarının radyasyondan korunma bilgi ve davranışlarının incelenmesi
Investigation of radiation protection knowledge and behavior of health workers working in the operating room and radiology unit
- Tez No: 995280
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TURHAN ŞALVA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Eğitimi, Health Education
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Maltepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Radyasyonun yan etkileri çoğunlukla bilinmesine rağmen, düşük doz radyasyonun kümülatif etkileri bilinmemektedir. Bu çalışma ameliyathane ve radyoloji birimlerinde çalışan personelinin radyasyondan korunma bilgi ve davranışlarını değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı çalışma olarak planlanmıştır. Araştırma Mayıs 2025- Temmuz 2025 tarihleri arasında yapılmış olup kamuya bağlı 6 eğitim ve araştırma hastanenin ameliyathane ve radyoloji bölümlerinde çalışan radyoloji, ameliyathane tekniker/teknisyenleri ve ameliyathane hemşireleri 565 kişi evreni oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğü %95 güven aralığında yapılan hesaplama sonucunda 229 kişi olarak belirlenmiştir ve 267 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmanın verileri ''Sosyodemografik Özellikler Soru Formu ve Sağlık Çalışanlarının Radyasyondan Korunma Bilgisi Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Kolmogorov-Smirnov, Shapiro-Wilk, Independent t, Oneway ANOVA, Bonferroni ve Dunnett testleri kullanılmıştır. Sayısal değişkenler arasındaki doğrusal ilişkiyi değerlendirmek için korelasyon analizi, değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla ise regresyon analizi yapılmıştır. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan katılımcıların %37,8'inin 26-30 yaş aralığında ve yaş ortalamasının 31,8± 7,5 yıl olduğu, %68,9'unun kadın, %55,8'inin evli, %44,2'sinin lisans mezunu olduğu belirlendi. Katılımcıların %47,2'sinin radyoloji teknisyeni, %38,6'sının hemşire/ebe unvanında olduğu ve %44,6'sının radyoloji bölümlerinde çalıştığı tespit edildi. Katılımcıların %62,9'unun radyasyon güvenliği ile ilgili aldıkları hizmet içi eğitimi yeterli bulduğu, %80,5'inin çalıştıkları birimde uygulanan tüm radyasyon koruma önlemlerinden haberdar olduğu ve %70,4'ünün her zaman tüm koruyucu ekipmanları kullandığı saptandı. Katılımcıların görev yaptıkları birimlerde en çok %20,8 yatak başı çekilen röntgen (portable) ve %18,8 skopi ile radyasyona maruz kaldıkları belirlendi. Katılımcıların Sağlık Çalışanlarının Radyasyondan Korunma Bilgisi Ölçeği'nden ortalama 6,38 puan aldığı, %65,5'inin radyasyondan korunma bilgi düzeyinin yüksek olduğu ve Cronbach's Alpha 0,99 olduğu saptandı. Erkeklerin, lise-ön lisans mezunlarının, radyoloji tekniker/teknisyenlerinin, radyoloji ünitesinde çalışan ve 15-19 yıl mesleki geçmiş olan personellerin radyasyondan korunma bilgilerinin daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). Bu araştırma, Türkiye'deki ameliyathane ve radyoloji birimlerinde çalışan sağlık personelinin radyasyondan korunma bilgi düzeylerinin orta seviyede olduğunu ve önemli iyileştirme alanları bulunduğunu göstermiştir. Bulgularımız, sağlık çalışanlarının radyasyondan korunma konusunda bilgi eksikliklerinin giderilmesi, hizmet içi eğitim programlarının güncellenmesi ve uygulamalı eğitimlerin yaygınlaştırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Although the adverse effects of radiation are largely known, the cumulative effects of low-dose radiation remain unclear. This study was designed as a descriptive study to evaluate the knowledge and protective behaviors related to radiation safety among personnel working in operating rooms and radiology units. The study was conducted between May 2025 and July 2025. The study population consisted of 565 radiology technicians/technologists, operating room technicians/technologists, and operating room nurses working in the operating rooms and radiology departments of six public training and research hospitals. Based on a sample size calculation with a 95% confidence interval, the required sample size was determined as 229 participants, and a total of 267 individuals were reached. Data were collected using the Sociodemographic Characteristics Questionnaire and the Radiation Protection Knowledge Scale for Health Care Workers. Data analysis included the Kolmogorov–Smirnov test, Shapiro–Wilk test, independent t-test, one-way ANOVA, Bonferroni, and Dunnett tests. Correlation analysis was performed to evaluate linear relationships between numerical variables, and regression analysis was conducted to examine relationships between variables. A p-value of <0.05 was considered statistically significant in all analyses. Among the participants, 37.8% were aged between 26 and 30 years, with a mean age of 31.8 ± 7.5 years; 68.9% were female, 55.8% were married, and 44.2% held a bachelor's degree. Of the participants, 47.2% were radiology technicians/technologists, 38.6% were nurses/midwives, and 44.6% were working in radiology units. It was determined that 62.9% of the participants considered the in-service training they received on radiation safety to be sufficient, 80.5% were aware of all radiation protection measures implemented in their units, and 70.4% reported always using all protective equipment. Participants were most frequently exposed to radiation through portable bedside X-rays (20.8%) and fluoroscopy (18.8%) in their working units. The mean score obtained from the Radiation Protection Knowledge Scale for Health Care Workers was 6.38, and 65.5% of the participants had a high level of knowledge regarding radiation protection. The Cronbach's alpha coefficient of the scale was 0.99. Radiation protection knowledge levels were found to be significantly higher among males, those with high school or associate degrees, radiology technicians/technologists, personnel working in radiology units, and those with 15–19 years of professional experience (p<0.05). This study demonstrates that health care personnel working in operating rooms and radiology units in Türkiye have a moderate level of knowledge regarding radiation protection, with notable areas requiring improvement. The findings indicate the need to address knowledge gaps in radiation protection among health care workers, update in-service training programs, and expand the implementation of hands-on training.
Benzer Tezler
- Sağlık çalışanlarında iş kazaları ve meslek hastalıkları (Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi ameliyathane çalışanlarında iş kazaları)
The work accidents and industrial ilnesses of medical staff working in surgeries (The example of Tepeci̇k Research end Training Hospital)
VİLDAN ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
İşletmeBeykent Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET FİKRET GEZGİN
- İstanbul Tıp Fakültesi'nde gerçekleştirilen hastane içi hasta transportlarının değerlendirilmesi
Assessment of in-hospital transportation of the patients at Istanbul Medical Faculty
HÜSEYİN NUMAN ÇOBAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
Anestezi ve Reanimasyonİstanbul ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LÜTFİ TELCİ
- İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesinde anestezi hekiminin eşlik ettiği hastane içi erişkin hasta transportlarının değerlendirilmesi
Review of intrahospital transport of adult critically ill patients accompanied by anesthesiologists in Istanbul Faculty of Medicine Hospital
FATİH MEHMET SÜRMEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Anestezi ve Reanimasyonİstanbul ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET KEMALETTİN KOLTKA
- Ameliyathane ve yoğun bakım çalışanlarında radyasyon güvenliği eğitiminin iş sağlığı ve güvenliği açısından önemi
The importance of radiation safety training for occupational health and safety in operating room and intensive care employees
MEHMET REŞİT İDOĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikKafkas Üniversitesiİş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURGUT ANUK
- Manyetik rezonans görüntülemede anestezi uygulamalarının ve görülen komplikasyonların retrospektif incelenmesi
Investigation of method and complications of anesthesia during mri retrospectively
ÖZGE ÖZEN SARALP
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Anestezi ve ReanimasyonHacettepe ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE HEVES KARAGÖZ
YRD. DOÇ. DR. FİLİZ ÜZÜMCÜGİL