İran meşrutiyet devriminin Azerbaycan basınındaki yeri (1905-1911)
The Iranian constitutional revolution in the Azerbaijani press (1905-1911)
- Tez No: 995321
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA TANRIVERDİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: İran Meşrutiyet Devrimi, Kaçar Hanedanı, İngiltere, Rusya, İran, Azerbaycan, İrşad, Tekamül, Taze Hayat, Güneş, İttifak, Terakki, Mirat, The Iranian Constitutional Revolution, Qajar dynasty, England, Russia, Iran, Azerbaijan, Irshad, Tekamul, Taza Hayat, Gunesh, Ittifak, Terakki, Mirat
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İran Meşrutiyet Devrimi (1905-1911), Kaçar Hanedanı yönetimindeki derin sosyo-politik ve ekonomik sorunlara bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. Yolsuzluk, ekonomik sömürü ve monarşinin sınırsız yetkilerinden kaynaklanan yaygın hoşnutsuzluk, reform talep eden aydınlar, tüccarlar ve dinî liderlerin etkisiyle daha da güçlenmiştir. İngiltere ve Rusya'nın sömürgeci müdahaleleri gibi dış baskılar, ülke içindeki istikrarsızlığı daha da artırarak anayasal yönetim taleplerini yoğunlaştırmıştır. Bu devrim, İran tarihinde önemli bir dönüm noktası olmasının yanı sıra bir meclis kurulmasına ve monarşik gücü sınırlamayı ve adaleti teşvik etmeyi amaçlayan bir anayasanın hazırlanmasına yol açtı. Ancak süreç, muhafazakâr güçlerin direnişi, yabancı müdahalesi ve iç bölünmeler gibi zorluklarla doluydu. Tüm sınırlamalarına ve nihai baskılanmasına rağmen Meşrutiyet Devrimi, İran'da modernleşme ve siyasî reform yönündeki sonraki hareketler için bir temel oluşturdu. İran Meşrutiyet Devrimi (1905-1911), dönemin toplumsal ve siyasî yapısında köklü değişimlere yol açmış, aynı zamanda Azerbaycan basınında önemli bir yankı bulmuştur. Bu süreçte yayınlanan“İrşad”,“Tekamül”,“Taze-Hayat”“Güneş”,“İttifaq”“Terakki”“Mirat”gibi önemli gazeteler, yalnızca devrimin dinamiklerini yansıtmakla kalmamış, aynı zamanda halkın taleplerini, reform beklentilerini ve aydınların bakış açılarını da dile getirmiştir. Söz konusu gazeteler, dönemin siyasî tartışmalarını şekillendiren temel araçlar arasında yer almış ve hem yerel hem de uluslararası bağlamda kamuoyunun oluşumunda etkili olmuştur. Bu çalışmada, devrimin Azerbaycan basınındaki yansımaları incelenirken, gazetelerin içeriklerinde ortaya çıkan söylemler, toplumsal değişim talepleri ve bu yayınların devrim sürecine katkıları ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, yalnızca basının o dönemde üstlendiği rolü anlamak için değil, aynı zamanda Azerbaycan basın tarihinin bu kritik dönemini daha geniş bir perspektifle değerlendirmek için de önemli ipuçları sunmaktadır. Çalışma, dönemin yayın organlarının sosyo-politik dönüşüm süreçlerindeki etkisini tarihsel bir çerçevede ele almaktadır.
Özet (Çeviri)
The Iranian Constitutional Revolution (1905-1911) emerged as a response to deep-seated socio-political and economic grievances within the Qajar dynasty`s governance. Rooted in widespread dissatisfaction with corruption, economic exploitation, and the unchecked authority of the monarchy, the revolution was fueled by the growing influence of intellectuals, merchants and religious figures advocating for reform. External pressures, such as colonial interventions by Britain and Russia, further exacerbated domestic instability, intensifying calls for constitutional governance. The revolution marked a critical turning point in Iranian history, leading to the establishment of a parliament (Majles) and the drafting of a constitution aimed at limiting monarchical power and promoting justice. However, the process was fraught with challenges, including resistance from conservative forces, foreign interference and internal divisions. Despite its limitations and eventual suppression, the Constitutional Revolution laid the foundation for subsequent movements toward modernization and political reform in Iran. The Iranian Constitutional Revolution (1905-1911) brought significant transformations to the social and political structures of the time, leaving a profound impact on the Azerbaijani press. Newspapers such as“Irsad”,“Tekamul”,“Taza Hayat”,“Gunesh”,“Ittifak”,“Terakki”and“Mirat”not only reflected the dynamics of the revolution but also voiced the demands of the people, aspirations for reform, and perspectives of intellectuals. These publications played a pivotal role in shaping political discourse, influencing both local and international public opinion. This study examines the reflections of the revolution in Azerbaijani press, focusing on the narratives emerging in these newspapers, the societal demands for change and the contributions of these publications to the revolutionary process. The findings provide valuable insights into the role of the press during this transformative period, offering a broader perspective on the history of Azerbaijani journalism. By situating these publications within the socio-political transformation of the era, the research sheds light on their influence within a historical framework.
Benzer Tezler
- Muhtar Azerbaycan Hükümeti yapısı, ideoloji, hedefi (İran 1945-1946)
Research in the autonomous Government of Azerbaijan (Iran 1945-1946)
ABBAS VAEZ GHAREHAGHAJİ
Doktora
Türkçe
2002
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TOKTAMIŞ ATEŞ
- İran iç politikasında Azerbaycan Türkleri (1906-2006)
Azerbaijani Turks in domestic politics of İran (1906-2006)
OSMAN EROL
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Siyasal BilimlerKocaeli ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BEKİR GÜNAY
- İran'ın ulusal bütünlüğü ve Güney Azerbaycan sorunu
Iranian's national integrity and the Southern Azerbaijan issue
GÜN TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Uluslararası İlişkilerBeykent ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞENOL DURGUN
- İran'da Türk etnik yapısı ve İran'da Türk milliyetçiliği hareketleri
Turkish ethnic structure in Iran and Turkish nationalism movements in Iran
OĞUZHAN ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Uluslararası İlişkilerAkdeniz ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞENOL KANTARCI