Türk mutfağının ulusal kimlik markası oluşturma sürecinde gastrodiplomasinin rolü
The role of gastrodiplomacy in building a national identity brand for Turkish cuisine
- Tez No: 995610
- Danışmanlar: PROF. DR. SERKAN ŞENGÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, Gastronomi ve Mutfak Sanatları, International Relations, Gastronomy and Culinary Arts
- Anahtar Kelimeler: Gastrodiplomasi, Türk mutfağı, Ulus markalama, Ulusal kimlik, Gastrodiplomacy, Turkish cuisine, Nation branding
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ülkeler, uluslararası alanda kendilerini tanıtmak ve olumlu bir imaj oluşturmak için kültürel unsurlardan yararlanmaktadır. Bu unsurlar arasında mutfak kültürü, gündelik yaşama temas etmesi, duygusal bağ kurma gücü ve evrensel bir dil sunması nedeniyle, hem geniş kitlelere ulaşabilmesi hem de kültürel kimliği doğrudan yansıtması bakımından önemli bir yere sahiptir. Yemek, ülkelerin kendilerini anlatabildikleri etkili ve akılda kalıcı bir araç olarak öne çıkmaktadır.Bu tez çalışmasının amacı, Türk mutfağının ulusal kimlik markası oluşturma sürecindeki rolünü ve bu süreçte gastrodiplomasinin nasıl konumlandığını incelemektir. Araştırma, Türkiye'de mutfak temelli tanıtım ve temsil faaliyetlerinin hangi aktörler aracılığıyla yürütüldüğünü, hangi stratejiler doğrultusunda şekillendiğini ve ne ölçüde etkili olduğunu ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu doğrultuda, kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplum alanlarında görev yapan uzmanların görüşleri temel alınmıştır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımıyla tasarlanmış; veri toplama yöntemi olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler tercih edilmiştir. Araştırmanın örneklemini, amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik ve ölçüt örnekleme kullanılarak belirlenen toplam 18 katılımcı oluşturmaktadır. Görüşmeler, 1 Haziran 2025 ile 2 Eylül 2025 tarihleri arasında yüz yüze ve çevrim içi ortamda gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların onayı doğrultusunda görüşmeler ses kaydı alınarak ya da eş zamanlı not tutularak kaydedilmiş, ardından veriler yazılı metne dönüştürülmüştür. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiş ve analiz sürecinde MAXQDA nitel veri analiz yazılımından yararlanılmıştır. Kodlama sürecinde toplam 1.253 kod üretilmiş; bu kodlar benzerliklerine göre gruplanarak dokuz ana tema altında toplanmıştır. Araştırma bulguları, Türk mutfağının tarihsel birikimi ve kültürel çeşitliliği sayesinde güçlü bir ulusal kimlik anlatısı sunma potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Ev içi mutfak uygulamaları, yerel üretim ve geleneksel tarifler bu potansiyeli destekleyen unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, bu potansiyelin ulusal kimlik markası oluşturma sürecinde bütüncül ve sürdürülebilir bir yaklaşımla yeterince desteklenmediği görülmektedir. Kurumsal iş birliği eksikliği ve aktörler arası iş birliği sorunları, gastrodiplomasi uygulamalarının etkinliğini sınırlayan temel sorunlar arasında yer almaktadır. Bu yönüyle çalışma, Türkiye özelinde gastrodiplomasi alanında kurumsal yapılanma, stratejik koordinasyon ve politika geliştirme ihtiyacına dikkat çekmektedir.
Özet (Çeviri)
Countries increasingly draw on cultural elements to promote themselves internationally and to construct a positive national image. Among these elements, culinary culture occupies a distinctive position due to its close connection with everyday life, its capacity to establish emotional bonds, and its ability to function as a universal language. Food thus emerges as a powerful and memorable medium through which nations represent cultural identity and communicate values to global audiences. The purpose of this thesis is to examine the role of Turkish cuisine in the process of national identity branding and to analyze how gastrodiplomacy is positioned within this process. The study aims to identify the key actors involved in cuisine-based promotional and representational activities in Turkey, to explore the strategies through which these activities are shaped, and to assess their perceived effectiveness. In this context, the research is grounded in the perspectives of experts working in the public sector, private sector, academia, and civil society. Designed within a qualitative research framework, the study employed semi-structured interviews as the primary data collection method. The research sample consisted of 18 participants selected through purposeful sampling strategies, specifically maximum variation and criterion sampling. Interviews were conducted between June 1 and September 2, 2025, both face-to-face and online. With participants' consent, interviews were recorded via audio or documented through simultaneous note-taking and subsequently transcribed into written form. The collected data were analyzed using content analysis, supported by the qualitative data analysis software MAXQDA. During the coding process, a total of 1,253 codes were generated and systematically clustered into nine main themes based on conceptual similarities. The findings indicate that Turkish cuisine possesses strong potential to articulate a compelling national identity narrative, supported by its historical depth and cultural diversity. Domestic culinary practices, local production systems, and traditional recipes emerged as key elements reinforcing this potential. However, the findings also reveal that this potential is not sufficiently supported through a holistic and sustainable approach in the national identity branding process. The lack of institutional collaboration and coordination among key actors appears as a major factor limiting the effectiveness of gastrodiplomacy initiatives. In this respect, the study highlights the need for stronger institutional structuring, strategic coordination, and coherent policy development in the field of gastrodiplomacy in Türkiye.
Benzer Tezler
- Türk Mutfağının uluslararasılaştırılmasına yönelik gastrodiplomasi girişimleri ve kampanya önerisi
Gastrodiplomacy initiatives and campaign proposal for internationalizing Turkish Cuisine
İSMAİL ÜSTÜNEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Gastronomi ve Mutfak Sanatlarıİstanbul Okan ÜniversitesiGastronomi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKAY GÖK
- Gastronomi uzmanlarının bakış açısıyla Türk mutfağının uluslararasılaşma sorunları ve çözüm önerilerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma
A research to determine the internationalization problems and solution offers of Turkish cuisine from the point of view of gastronomy specialists
FİRDEVS YÖNET EREN
Doktora
Türkçe
2022
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞULE AYDIN
- Mutfak kültüründe gastromilliyetçi söylemin Türkiye medyası üzerinden analizi
Analyzing gastronationalist discourse in culinary culture through Turkish media
AYŞEGÜL YÜCEKÖK
Doktora
Türkçe
2025
Radyo-TelevizyonMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEYDA BARLAS BOZKUŞ
- Gastronomi algısı ve gastrodiplomasi: Uluslararası öğrenciler üzerine bir araştırma
Perceptions of gastronomy and gastronomic diplomacy: A study on international students
BORA BAYTOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıKarabük ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURETTİN AYAZ
- İstanbul'daki Michelin yıldızlı restoranlarında yöresel mutfak uygulamaları
Local cuisine practices in Michelin-starred restaurants in Istanbul
BUSE YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gastronomi ve Mutfak Sanatlarıİstanbul Aydın ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA YARDI