Tarihi ve kültürel mirasın düşük maliyetli mobil yersel lazer tarama ve insansız hava aracı fotogrametrisi ile belgelendirilmesi
Documentation of historical and cultural heritage using low-cost mobile terrestrial laser scanning and unmanned aerial vehicle photogrammetry
- Tez No: 995619
- Danışmanlar: PROF. DR. TARIK TÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Jeodezi ve Fotogrametri, Geodesy and Photogrammetry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kültürel miras, geçmişten günümüze taşınan ve toplumların kimliğini yansıtan önemli değerler bütünü olarak korunması gereken yapılardır. Bu yapıların belgelendirilmesi, restorasyon süreçlerinin doğru planlanması, gelecek kuşaklara aktarılması ve olası risklere karşı korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Geleneksel belgelendirme yöntemlerinin sınırlılıklarını aşmak amacıyla günümüzde gelişmiş dijital teknikler, özellikle yersel lazer tarama (YLT) ve insansız hava araçları (İHA) kullanımı çok daha detaylı ve hassas veri üretimini mümkün hale getirmiştir. Bu tez çalışmasında, Sivas il merkezinde yer alan ve Anadolu Selçuklu mimarisinin özgün örneklerinden biri olan Gökmedrese yapısının 3B olarak belgelendirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada, iOS işletim sistemli iPad Pro M4 cihazında bulunan düşük maliyetli mobil yersel lazer tarama cihazı (LiDAR), viDoc-Gerçek Zamanlı Kinematik (RTK) anteni ve İHA fotogrametrisi kullanılarak veriler elde edilmiştir. Elde edilen veriler Pix4D Matic yazılımında ayrı ayrı işlenmiş, ardından birleştirilerek bütünleşik bir 3B model oluşturulmuştur. Modellerin doğruluğu, sahada yapılan ölçümler ile 3B modelden yapılan ölçümlerin karşılaştırılması sonucunda istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Uygulama sonucunda, her iki yöntemin de birbirini tamamlayıcı özellikte olduğu; mobil YLT'nin yapının alt kısımlarında detaylı yüzey verisi sağladığı, düşük maliyetli mobil YLT kullanımının doğrudan jeoreferanslandırma açısından yüksek mutlak konum doğruluğu sunduğu, İHA'nın ise erişilemeyen alanların belgelendirilmesinde avantaj sağladığı görülmüştür. Ayrıca, veri birleştirme sürecinde ortaya çıkan düşük düzeyli deformasyonlar, yöntemlerin bütünleştirilmesi esnasında ortaya çıkan teknik sınırlamaları da gözler önüne sermiştir. Bu bağlamda çalışma, tarihi ve kültürel yapıların belgelendirilmesinde hibrit yöntemlerin kullanılabilirliğini ortaya koymakta ve benzer çalışmalar için yol gösterici nitelik taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Cultural heritage consists of significant values transmitted from the past to the present that reflect the identity of societies and therefore require preservation. The documentation of such structures is of great importance for the accurate planning of restoration processes, their transmission to future generations, and their protection against potential risks. In order to overcome the limitations of traditional documentation methods, advanced digital techniques have become widely used in recent years, particularly terrestrial laser scanning (TLS) and unmanned aerial vehicles (UAV), enabling the production of more detailed and precise data. This thesis study aims to digitally document the Gökmedrese structure, located in the center of province of Sivas and representing one of the original examples of Anatolian Seljuk architecture. In this study, data were acquired using a low-cost mobile terrestrial laser scanning (LiDAR) sensor integrated into an iPad Pro M4 device running the iOS operating system, a viDoc Real-Time Kinematic (RTK) antenna, and UAV photogrammetry. The acquired data were processed separately in Pix4D Matic software and subsequently merged to create an integrated 3D model. The accuracy of the models was statistically evaluated by comparing measurements obtained from field surveys with those derived from the 3D model. As a result of the application, it was determined that both methods exhibit complementary characteristics: the use of low-cost mobile TLS provides detailed surface data for the lower parts of the structure and offers high absolute positional accuracy in terms of direct georeferencing, while the UAV provide advantages in the documentation of inaccessible areas. In addition, slight deformations observed during the data integration process revealed technical limitations encountered during the integration of the methods. In this context, the study presents the applicability of hybrid methods for the documentation of historical and cultural structures and provides a reference for similar studies.
Benzer Tezler
- Kültürel miras yapılarının sayısallaştırılması ve HBIM modeline dönüşümü
Digitization of cultural heritage buildings and their conversion into HBIM models
HANDAN AŞ ÇEMREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiEnformatik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜMİT IŞIKDAĞ
- Mimari miras unsurlarının dijital zanaatı: 13. yy. Selçuklu Dönemi Camilerinin ahşap sütunları
Digital craft of architectural heritage elements: Wooden pillars of 13th century Seljuk Mosques
BAVER BEKİROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMA ALAÇAM
DOÇ. DR. ORKAN ZEYNEL GÜZELCİ
- Navigating the impact of overtourism: Istanbul example
Aşırı turizmin etkileriyle başa çıkma: İstanbul örneği
ALI FORATI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
TurizmBahçeşehir Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF YOLBULAN OKAN
- Tekstil donatılı harçlar ile yığma elemanların güçlendirilmesi
Strengthening of masonry members with textile reinforced mortars
MUSTAFA ESAT GÜNEŞ
Doktora
Türkçe
2022
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRA CANAN GİRGİN
- İstanbul Tarihi Yarımada'da kentsel ölçekte deprem odaklı kentsel zarar görebilirlik değerlendirmesi
Seismic vulnerability assessment at urban scale in İstanbul Historical Peninsula
SELDA ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH TERZİ