Toplumsal cinsiyet perspektifinden ölüm olgusunun sosyolojik analizi
A sociological analysis of death from a gender perspective
- Tez No: 995693
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HARUN TUNÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Sosyoloji, Religion, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Toplumsal cinsiyet perspektifinde ölüm olgusu”başlıklı bu çalışma, ölüm sosyolojisi ile toplumsal cinsiyet kuramlarının kesişim alanlarını inceleyerek, ölümün toplumsal yapı içinde nasıl cinsiyetlendirilerek inşa edildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ölüme dair tutum ve davranışlar toplumsal cinsiyet kavramı odağında irdelenmektedir. Bu çerçevede; cinsiyet ve ölüm kavramı bağlamındaki bu çalışma savaşlar, intihar, şiddet, taziye pratikleri ve kamusal anma biçimleri üzerinden toplumsal olarak düzenlenen ve anlamlandırılan olgular üzerinden hareket etmektedir. Bu bağlamda tez, kadın ve erkek ölümleri arasındaki temsili, söylemsel ve yapısal farklılıkları analiz ederek ölümün eşitsizliğini toplumsal cinsiyet temelinde ele alarak nesnel bir şekilde betimlemeyi hedeflemektedir. Çalışmanın temel problemi, kadın ve erkek ölümlerinin kamusal alanda, dinî ritüellerde ve gündelik dilde nasıl farklı biçimlerde temsil edildiği ve bu temsillerin toplumsal cinsiyet rejimlerini nasıl yeniden ürettiği sorusu etrafında şekillenmektedir. Özellikle cinsiyetlendirilmiş ölümün; kolektif hafıza, sembolik temsil, kamusal söylem ve erkek egemen yapılar içinde nasıl yeniden üretildiği sorunsallaştırılmaktadır. Bu doğrultuda, savaş ölümleri ve intihar olgusu, toplumsal şiddet ve kadın cinayetleri ile taziye ve yas pratikleri, ölümün cinsiyetlendirilmiş doğasını görünür kılan temel inceleme alanları olarak belirlenmiştir. Araştırmanın kuramsal arka planı, ölüm sosyolojisi, din sosyolojisi ve toplumsal cinsiyet literatürünün birlikte ele alındığı disiplinler arası bir çerçeveye dayanmaktadır. Araştırma, ağırlıklı olarak nitel bir karakter taşımakla birlikte, destekleyici nitelikte çeşitli sayısal verilerden de yararlanmaktadır. Yöntemsel olarak fenomenolojik yaklaşım benimsenmiş; ölümle ilgili söylemler, pratikler ve temsiller, bireysel deneyimlerin ötesine geçilerek nesnel bulgular üzerinden çözümlenmiştir. Literatür incelemesi, modern ve geleneksel toplumlarda ölümün algılanışının büyük ölçüde erkek deneyimleri üzerinden kurulduğunu; erkek ölümlerinin fedakârlık, kahramanlık ve kamusal değerlerle ilişkilendirilirken kadın ölümlerinin çoğunlukla görünmez kılındığını ya da mağduriyet ve mahremiyet sınırları içinde temsil edildiğini ortaya koymaktadır. Araştırma bulguları, ölümün kadın ve erkek cinsiyeti üzerinden sistematik biçimde cinsiyetlendirildiğini ve bu durumun toplumsal eşitsizlikleri yeniden üreten güçlü bir sembolik alan yarattığını göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, ölüm olgusunun toplumsal cinsiyet perspektifiyle ele alınmasının hem ölüm sosyolojisine hem de toplumsal cinsiyet çalışmalarına özgün bir katkı sunduğu; özellikle kadın ölümlerinin görünür kılınması ve ölüm söylemlerindeki erkek egemen yapının sorgulanması açısından önemli bir analitik zemin sağladığı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis, titled“The phenomenon of death from a gender perspective,”aims to reveal how death is constructed and gendered within the social structure by examining the intersection of the sociology of death and gender theories. The attitudes and behaviours surrounding death are examined, with a particular focus on gender. Within this framework, this study addresses the concepts of gender and death by drawing on socially organised and interpreted phenomena such as war, suicide, violence, condolence practices and forms of public commemoration. In this context, the thesis aims to objectively describe the inequality of death based on gender by analyzing the representational, discursive, and structural differences between female and male deaths. The main problem of the study revolves around the question of how female and male deaths are represented in different ways in the public sphere, in religious rituals and in everyday language and how these representations reproduce gender regimes. In particular, it problematizes how gendered death is reproduced within collective memory, symbolic representation, public discourse and male-dominated structures. In this regard, war deaths and suicide, social violence and femicide and condolence and mourning practices have been identified as basic areas of investigation that reveal the gendered nature of death. The theoretical background of the research is based on an interdisciplinary framework that combines death sociology, sociology of religion and gender studies literature. Although the research is primarily qualitative, it also uses various quantitative data to support its findings. Methodologically, a phenomenological approach has been adopted; discourses, practices, and representations related to death have been analyzed through objective findings, going beyond individual experiences. The literature review reveals that the perception of death in modern and traditional societies is largely constructed through male experiences, while male deaths are associated with sacrifice, heroism and public values, female deaths are mostly rendered invisible or represented within the boundaries of victimhood and privacy. The research findings show that death is systematically gendered through female and male gender and that this creates a powerful symbolic field that reproduces social inequalities. In conclusion, this study suggests that addressing the phenomenon of death from a gender perspective offers a unique contribution to both the sociology of death and gender studies, it provides an important analytical grounding, particularly in terms of making women's deaths visible and questioning the male-dominated structure of discourses on death.
Benzer Tezler
- E. Levinas perspektifinden toplumsal cinsiyet inşasında ölüm sorunsalı
E. Levinas' perspective on the issue of death during social gender construction
GÖKHAN GÜNEY GÜNERİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
SosyolojiMersin ÜniversitesiKadın Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRAGÜL AŞKIN
- Shakespeare'in kadın karakterlerindeki güç ve iktidar hırsının Lady Macbeth ve Kleopatra örnekleri üzerinden incelenmesi
An examination of power and the ambition for authority in Shakespeare's female characters through the examples of Lady Macbeth and Cleopatra
JİYANDA TURALİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sahne ve Görüntü SanatlarıHaliç ÜniversitesiTiyatro Ana Sanat Dalı
PROF. DR. ÇİĞDEM KILIÇ
- Akut miyokard infarktüsünde hastalık maliyeti ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of cost of illness and quality of life in acute myocardial lnfarction
FERDA IŞIKÇELİK
Doktora
Türkçe
2023
Sağlık YönetimiAnkara ÜniversitesiSağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL AĞIRBAŞ
PROF. DR. CANSIN TULUNAY KAYA
- Yalnız yaşayan yaşlı kadınların Covid-19 pandemi süreci deneyimlerinin toplumsal cinsiyet perspektifinden analizi: Manisa Şehzadeler ilçesi Göktaşlı Mahallesi örneği
The analysis of Covid-19 pandemic process experiences of elderly women living alone from a gender perspective: The case of Göktasli district of Manisa Sehzadeler
BEYZA DEMİRDÖVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SosyolojiManisa Celal Bayar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE GÖNÜLLÜ ATAKAN
- Toplumsal cinsiyet perspektifinden kentsel eşitsizlik
Urban inequality by gender perspective
NİHAL EKİN ERKAN