Katılım bankacılığının Türkiye finansal sistemindeki yeri, dünü ve bugünü
The role of participation banking in the Turkish financial system past and present
- Tez No: 995759
- Danışmanlar: PROF. DR. EMETULLAH YASEMİN BOZDAĞLIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bankacılık, Banking
- Anahtar Kelimeler: Katılım Bankacılığı, Türk Bankacılık Sektörü, Finansal Göstergeler, Banka Grupları, Faizsiz bankacılık, Participation banking, Turkish banking sector, financial indicators, banking groups, Interest-free banking
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Politikası Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Türkiye bankacılık sektörünün finansal yapısı ile katılım bankacılığının sektör içindeki konumu Haziran 2025 dönemi verileri esas alınarak incelenmiştir. Analizde bankacılık sektörü; aktif büyüklükleri, fon toplama ve kullandırma yapısı, kârlılık, sermaye yeterliliği, likidite ve risk göstergeleri çerçevesinde ele alınmış; katılım bankacılığı hem sektör geneli hem de banka bazında değerlendirilmiştir. Çalışmada Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ile Türkiye Katılım Bankaları Birliği tarafından yayımlanan resmi istatistiklerden yararlanılmıştır. Bulgular, Türkiye bankacılık sektöründe mevduat bankalarının aktif büyüklükler ve fonlama yapısı açısından ağırlıklı konumunu sürdürdüğünü, katılım bankalarının ise görece sınırlı bir paya sahip olmakla birlikte istikrarlı bir büyüme eğilimi sergilediğini göstermektedir. Katılım bankacılığı kapsamında aktif büyüklüklerin, toplanan fonların ve kullandırılan fonların belirli bankalar etrafında yoğunlaştığı; özellikle kamu destekli katılım bankalarının ölçek büyümesine önemli katkı sağladığı tespit edilmiştir. Özel sermayeli katılım bankalarının orta ölçekli bir yapı sergilediği, dijital katılım bankalarının ise henüz sınırlı hacimlerle faaliyet gösterdiği belirlenmiştir. Likidite karşılama oranları ve sermaye yeterliliği göstergeleri incelendiğinde, katılım bankalarının yasal asgari sınırların üzerinde değerlere sahip olduğu ve finansal dayanıklılık açısından güçlü bir görünüm sunduğu görülmektedir. Kârlılık göstergeleri, özellikle son yıllarda katılım bankalarının özkaynak kârlılığının sektör ortalamasıyla uyumlu seyrettiğini ve bazı dönemlerde bu ortalamanın üzerine çıktığını ortaya koymaktadır. Takipteki alacak oranlarının görece düşük seviyelerde gerçekleşmesi, kredi riskinin kontrollü biçimde yönetildiğine işaret etmektedir. Elde edilen bulgular, katılım bankacılığının Türkiye bankacılık sistemi içinde tamamlayıcı bir finansman kanalı olarak konumlandığını, reel sektör finansmanına katkı sunduğunu ve finansal istikrar çerçevesiyle uyumlu bir gelişim gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ölçek büyüklüğü, kurumsal kapasite ve ürün çeşitliliğindeki artışın, katılım bankacılığının sektör içindeki görünürlüğünü ve etkinliğini artırdığı anlaşılmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the financial structure of the Turkish banking sector and the position of participation banking within the sector based on data from June 2025. In the analysis, the banking sector is evaluated within the framework of asset size, fund collection and utilization structure, profitability, capital adequacy, liquidity, and risk indicators, while participation banking is analyzed both at the sectoral level and on a bank-by-bank basis. The study relies on official statistics published by the Banking Regulation and Supervision Agency and the Participation Banks Association of Türkiye. The findings indicate that deposit banks continue to maintain a dominant position in terms of asset size and funding structure in the Turkish banking sector, whereas participation banks, despite having a relatively limited share, exhibit a stable growth trend. Within participation banking, asset size, collected funds, and utilized funds are concentrated around a limited number of banks, with publicly supported participation banks making a significant contribution to scale expansion. It is observed that privately owned participation banks display a medium-scale structure, while digital participation banks operate with relatively limited volumes. An examination of liquidity coverage ratios and capital adequacy indicators shows that participation banks exceed the legal minimum thresholds and present a strong outlook in terms of financial resilience. Profitability indicators reveal that, particularly in recent years, the return on equity of participation banks has been broadly aligned with the sector average and, in certain periods, has exceeded it. The relatively low levels of non-performing loan ratios suggest that credit risk is managed in a controlled manner. Overall, the findings demonstrate that participation banking is positioned as a complementary financing channel within the Turkish banking system, contributes to real sector financing, and exhibits a development trajectory consistent with the framework of financial stability. The increase in scale, institutional capacity, and product diversity is understood to enhance the visibility and effectiveness of participation banking within the sector.
Benzer Tezler
- Şanlıurfa-Harran ovası topraklarının ince kum mineralojisi ve bazı yaygın toprak serilerinin mikromorfolojisi
Başlık çevirisi yok
SABAHATTİN ŞAHAN
- Kentsel yakın çevre alanlarının rekreasyonel amaçlı düzenleme kararlarını belirleyen etmenler ve Antakya (Hatay) kentsel yakın çevresinde uygulanması
The Faktors defininig the recreational planning of the urban nearby regions and the application at Antakya (Hatay) urban nearby regions
ERDOĞAN YAŞLICA
