Gıda atıklarının atık hiyerarşisi bakımından incelenmesi: Konaklama işletmeleri örneği
An examination of food waste within the framework of the waste hierarchy: The case of accommodation enterprises
- Tez No: 995777
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA CÜNEYT ŞAPCILAR, DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA YILMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Turizm, Tourism
- Anahtar Kelimeler: Gıda israfı, Organik atıklar, Otel işletmeciliği, Food waste, Organic wastes, Hotel business
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gıda israfı, ekonomik kayıpların yanı sıra doğal kaynakların tükenmesi, çevresel sürdürülebilirliğin bozulması ve küresel açlıkla mücadeleyi güçleştirmesi bakımından küresel ölçekte kritik bir sorun olarak kabul edilmektedir. Yiyecek ve içecek hizmetleri açısından yüksek üretim ve tüketim hacmine sahip olan konaklama işletmeleri, özellikle gıda üretim ve tüketim süreçlerinde ortaya çıkan atık miktarının fazlalığı nedeniyle, gıda atık yönetimini tedarik zinciri boyunca etkin bir biçimde uygulamak durumundadır. Gıda atığının önlenmesi, yeniden kullanımı, geri dönüşümü, geri kazanımı ve nihai bertarafı gibi ardışık aşamaları içeren gıda atık hiyerarşisi, dünya genelinde gıda atık yönetiminde en yaygın olarak uygulanan sistematik bir yaklaşım biçimidir. Gıda atıklarının sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda çevresel etkileri başta olmak üzere ekonomik ve sosyal etkilerini de en aza indirilmesini hedefleyen hiyerarşi aynı zamanda uygulayıcılarına yön gösterici bir çerçeve sunmaktadır. Gıda atık hiyerarşisinin konaklama işletmelerinde uygulanabilirliğini inceleyen çalışmada, termal, şehir ve kıyı otel işletmelerinde söz konusu hiyerarşinin ne düzeyde hayata geçirilebildiğini belirlemek amacıyla karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca araştırmada bütüncül bir yaklaşım sergilenerek gıda atık hiyerarşisinin son basamaklarında yer alan uygulamalar kapsamında, yerel yönetimlerin gıda atık yönetimine yönelik faaliyetleri de değerlendirme sürecine dâhil edilmiştir. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği araştırmada görüşme tekniği kullanılarak veriler toplanmıştır. Tüme varım yöntemiyle çalışmada birbiriyle ilişkisi olduğu düşünülen kodlar alt alta getirilerek toplanmış ve oluşturulan temalara yeni isimler ve sonrasında gerekli kontrol ve düzenlemeler yapıldıktan sonra sistematik bir şekilde çözümleme yapan MAXQDA 2024 programında analizler gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda konaklama işletmeleri sunduğu hizmet türlerine göre gıda tedarik zinciri boyunca gıda atığı önleme ve azaltma, yeniden kullanım ve geri dönüşüm basamaklarında anlamlı düzeyde farklılaştığı aynı zamanda geri dönüşüm basamağının hem konaklama işletmeleri hem de belediyeler tarafından etkin bir şekilde kullanılmadığı tespit edilmiştir. Yine hiyerarşinin son basamaklarındaki geri kazanım ve bertaraf aşamalarında belediyelerin rolü, mevcut uygulama pratikleri ve konaklama işletmeleriyle olan iş birliği düzeyleri incelenerek, hiyerarşinin bütünsel işleyişi hakkında önemli veriler elde edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Food waste is recognized as a critical global issue, not only because it leads to economic losses but also due to its contribution to the depletion of natural resources, the deterioration of environmental sustainability, and the challenges it poses in combating global hunger. Hospitality enterprises, which have high levels of production and consumption in terms of food and beverage services, are required to implement effective food waste management practices throughout their supply chains, particularly due to the large amount of waste generated during food production and consumption processes. The food waste hierarchy, which consists of successive stages such as prevention, reuse, recycling, recovery, and final disposal, represents a systematic approach that is widely implemented across the world in food waste management. Aiming to minimize not only the environmental but also the economic and social impacts of food waste in line with sustainability principles, the hierarchy provides a guiding framework for its practitioners. In this study, which examines the applicability of the food waste hierarchy in hospitality enterprises, a comparative evaluation was conducted to determine the extent to which the hierarchy has been implemented in thermal, city, and coastal hotel establishments. Furthermore, adopting a holistic approach, the study also incorporated into the evaluation process the activities of local governments regarding food waste management, particularly those related to the final stages of the hierarchy. The research employed a qualitative methodology, and data were collected through interviews. Using the inductive approach, codes that were considered to be interrelated were compiled, grouped, and refined into themes, which were subsequently reviewed and revised. The analyses were then systematically carried out using the MAXQDA 2024 software. The findings revealed that hospitality enterprises significantly differ along the food supply chain in terms of food waste prevention and reduction, reuse, and recycling stages, depending on the type of services they provide. It was also determined that the recycling stage is not effectively utilized by either hospitality enterprises or municipalities. Additionally, by examining the role of municipalities, their current practices, and the level of cooperation with hospitality enterprises in the recovery and disposal stages of the hierarchy, valuable insights were obtained regarding the overall functioning of the system.
Benzer Tezler
- Küresel bir sorun“gıda atıkları”: Otel işletmelerinde önlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik model önerisi
A global problem“food waste”: Reduce and recovery food waste model for hotel industry
SONGÜL KILINÇ ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
TurizmMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYDAN BEKAR
- Türkiye'de süpermarketlerden kaynaklanan gıda atıklarının karbon, su ve enerji ayak izlerinin belirlenmesi
Determination of carbon, water and energy footprints of food waste originating from supermarkets in turkey
BELKIS ÇAKAR
Doktora
Türkçe
2020
Çevre Mühendisliğiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERDAR AYDIN
- Perakende sektöründe atık yönetimi
Waste management in the retail sector
GÖZDE KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KADİR ALP
- Konaklama işletmelerinde sürdürülebilir gıda atığı yönetimi uygulamalarının incelenmesi ve optimizasyonu: Antalya'daki dört ve beş yıldızlı otellere dönük bir uygulama
Examination and optimization of sustainable food waste management practices in accommodation businesses: An application focused on four- and five-star hotels in Antalya
MEHMET ANIL KÜÇÜKYAMAN
Doktora
Türkçe
2026
TurizmSüleyman Demirel ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT ÇUHADAR
- Bir süpermarket için çevre etkilerini azaltıcı stratejiler
Environmental impact reducing strategies for a supermarket
SEZEN NUR KAHVECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA FATOŞ BABUNA