Bilinç ve irade tartışmaları kapsamında yapay zekâ ve cezaî sorumluluk
Artificial intelligence and criminal liability within the debates of consciousness and will
- Tez No: 995824
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUAMMER KETİZMEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hukuk, bilinç ve irade sahibi olup, özgür seçimlerle kararlar alabilen, haklara ve borçlara sahip birey varsayımına dayalı kurgusal bir yapıdır. Modern hukuk sistemlerinin öznesi olan hukukî kişilik, temelini bu anlayıştan alır. Hâlbuki hukukun ve ceza hukukunun dayanak noktaları olan, ceza hukuku failinin sahip olduğu varsayılan bu unsurlardan bilincin ne olduğu ve iradenin özgür olup olmadığı belirsizdir. Modern hukukî yapı, tarihsel süreç içinde bazı olguların diğerlerine galip gelmesiyle doğmuş ve egemenlik kurmuştur. Pek çok farklı derin sebep arasından üretim, dolaşım ve bölüşüm ilişkileri, bu çalışmanın kerterizi olarak seçilmiştir. Zira bu ilişki biçimleri, avcı toplayıcı dönemde de günümüzün teknoloji çağında da insan ilişkilerini ve dolayısıyla hukuku yönlendirmiş ve dönüştürmüştür. Bu dönüşüm içerisinde hukuk, başlarda yavaş yavaş ilerleyen, ancak özellikle geçtiğimiz yirmi yılda gelişim hızı katmerlenen teknolojiye yetişmekte güçlük çekmektedir. Sıradan hayatın içine geri dönüşü olmayan biçimde yerleşen yapay zekâ, henüz tüm yönleriyle anlaşılamamışken, suça sebep olmaya başlamıştır. İnsanın suç işleme sebeplerinin, fail ile fiil arasındaki psişik bağın ne olduğu tam anlamıyla açığa çıkarılamamışken, insan olmayan bir olgunun, insanları taklit ederek zarar vermeye başlaması düşündürücüdür. Suça sebep olan yapay zekâya, ceza hukukunun klasik yöntemleri cevap vermekte güçlük çektiği için, dünyanın dört bir yanında ceza hukukçuları çözüm aramaktadır. Böylesine alışılmışın dışında bir olgunun, her yönüyle anlaşılabilmesi için dokunduğu her alanın kabaca bilinmesi gerekmektedir. Yapay zekânın sebep olduğu suçların sorumluluğu konusunda geniş vadeli ve çok yönlü düşünülmeli, yapay zekânın yalnızca faydalarına odaklanmaktan kaçınılmalı ve yapay zekânın bünyesinde barındırdığı tehlikenin, onu yönlendirecek insanların tehlikeliliğiyle birleştiğinde yol açacağı zararlar göz ardı edilmemelidir.
Özet (Çeviri)
Law is a fictional construct based on the assumption of an individual who possesses consciousness and will, is capable of making decisions through free choice, and holds rights and obligations. Legal personality, the subject of modern legal systems, is based on this understanding. However, it is unclear what consciousness is and whether free will exists among these elements, which are the cornerstones of criminal law and are assumed to be possessed by the perpetrator of a crime. The modern legal structure emerged and became dominant through the triumph of certain phenomena over others in the course of history. Among many different underlying causes, the relationships of production, circulation, and distribution have been selected as the focus of this study. Because these forms of relationship have guided and transformed human relations and law, both in the hunter-gatherer period and in today's technological age. Within this transformation, law has struggled to keep pace with technology, which initially progressed slowly but has accelerated dramatically, especially over the past twenty years. Artificial intelligence, which has become irreversibly embedded in everyday life, has begun to cause crime even before it has been fully understood in all its aspects. It is striking that a non-human entity can cause harm by imitating humans, while the roots of criminal behaviour and the perpetrator-act connection remain unclear. As classical methods of criminal law struggle to respond to artificial intelligence that causes crime, criminal lawyers around the world are seeking solutions. In order to fully understand such an unconventional entity, it is necessary to have a rough understanding of every area it touches. The responsibility for crimes caused by artificial intelligence must be considered in a broad and multifaceted manner, avoiding a focus solely on the benefits of artificial intelligence. The dangers inherent in artificial intelligence, combined with the dangerous nature of the people who direct it, must not be overlooked.
Benzer Tezler
- Bodily experience and spatial thinking in architectural design process
Mimari tasarım sürecinde bedensel deneyim ve uzamsal düşünme
SEMA ALAÇAM
Doktora
İngilizce
2014
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLEN ÇAĞDAŞ
- Siyasal iletişimde şarkı kullanımı: 2019 yerel seçimlerinde AK Parti örneği
The use of songs in political communication: The case of AK Parti in 2019 local elections
HAKAN SİPAHİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSÜN GÜVENLİ
- La solution proposee par Revonsuo concernant le probleme difficile de la conscience
Bilincin zor problemi hakkında Revonsuo tarafından önerilen çözüm
HATİCE GÜLAY EROL
Yüksek Lisans
Fransızca
2023
FelsefeGalatasaray ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELAMİ ATAKAN ALTINÖRS
- Türkiye'deki mülteci ve yerel halk entegrasyon süreci için mekânsal bir çözüm önerisi
A spatial solution for refugees and locals integration process in Turkey
FUAT ARABACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
MimarlıkBursa Uludağ ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARZU ÇAHANTİMUR