Türkiye inşaat sektöründe hak taleplerinin minimize edilmesi için bir model önerisi
A proposed model for minimizing claims in the Turkish construction sector
- Tez No: 995988
- Danışmanlar: PROF. DR. SEMA ERGÖNÜL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Mimarlık, Civil Engineering, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İnşaat Yönetimi ve Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması ile Türkiye özel sektör inşaat projelerinde yüklenici hak taleplerinin azaltılmasına yönelik bir model geliştirmeyi amaçlanmıştır. İnşaat sektörü ekonomik büyüme, istihdam ve toplumsal refah açısından stratejik öneme sahip olmakla birlikte, proje süreçlerinde sıkça karşılaşılan hak talepleri sektörde verimliliği düşürmekte, maliyet artışlarına ve gecikmelere yol açmaktadır. Hak taleplerinin sebeplerini anlamak ve bunları minimize edecek sistematik bir model geliştirmek, sürdürülebilir proje yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. Araştırmanın ilk aşamasında kapsamlı bir literatür taraması ve saha gözlemleriyle hak taleplerine yol açan nedenler belirlenmiştir. Türkiye inşaat sektörünün özgün dinamikleri dikkate alınarak 30 farklı hak talebi nedeni tanımlanmış ve bu nedenler doğrultusunda geliştirilen anket için 145 sektör profesyonelinden geçerli görüş alınmıştır. Elde edilen veriler, faktörler arasındaki ilişkileri ortaya koymak amacıyla madde ve ölçek düzeyinde istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Bulgular hak taleplerinin büyük ölçüde işveren kaynaklı nedenlerden (karar gecikmeleri, ödemelerde gecikmeler, değişiklik emirleri gibi) ve sözleşme dokümantasyonundaki eksikliklerden kaynaklandığını göstermiştir. Bu doğrultuda, Türkiye özel sektör inşaat projeleri için“Türkiye Talep Azaltma ve Yönetim Modeli (T-TAYM)”öneri modeli geliştirilmiştir. Model proaktif önleme, operasyonel azaltma, reaktif yönetim ve kurumsal öğrenme olmak üzere dört temel katmandan oluşmaktadır. T-TAYM; risklerin proje başlangıcında öngörülmesini, süreç boyunca dijital izleme sistemleriyle erken uyarıların yakalanmasını, meydana gelen taleplerin hızlı ve adil biçimde çözülmesini ve elde edilen bilgilerin kurumsal öğrenmeye dönüştürülmesini amaçlamaktadır. Modelin geçerliliği işveren, yüklenici ve danışman gruplarındaki uzmanlarla yapılan yüz yüze görüşmeler aracılığıyla test edilmiştir. Bu görüşmelerden elde edilen bulgular T-TAYM'ın uygulanabilir, esnek ve farklı proje türlerine uyarlanabilir bir yapı sunduğunu ortaya koymuştur. Çalışma sonucunda önerilen modelin, Türkiye inşaat sektöründe hak taleplerinin azaltılmasına, taraflar arası güvenin güçlendirilmesine ve proje başarı oranının artırılmasına katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to develop a model to minimize contractor claims in private sector construction projects in Türkiye. The construction industry plays a crucial role in economic development, employment generation, and social welfare; however, contractor claims frequently encountered during project execution lead to delays, cost overruns, and reduced efficiency. Understanding the causes of claims and developing a systematic model to minimize them is essential for achieving sustainable project management. In the study, claim causes in construction projects were first identified through an extensive literature review and field observations. Taking into account the unique dynamics of the Turkish private construction industry, 30 distinct causes of claims were identified, and valid responses were obtained from 145 industry professionals through a survey developed based on these factors. The collected data were analyzed using both item-level and scale-based statistical methods to reveal causal relationships between factors. The findings indicated that most contractor claims stemmed from employer-related factors—such as delayed decisions, payment delays, and change orders—and from deficiencies in contract documentation. Based on these insights, the“Türkiye Claim Avoidance and Management Model (T-CAMM)”was proposed for private sector construction projects. The T-CAMM consists of four layers: proactive prevention, operational reduction, reactive management, and institutional learning. It proposed model aims to identify risks before project initiation, monitor processes with digital early-warning systems, resolve claims efficiently through fair decision mechanisms, and integrate the lessons learned into organizational knowledge. The proposed model was validated through face-to-face interviews with experts representing different stakeholder groups. Results demonstrated that the T-CAMM is both practical and adaptable to various project types. It provides a comprehensive framework that integrates preventive, corrective, and learning-based approaches. The study concludes that implementing the T-CAMM can significantly reduce claim frequency and severity, enhance trust among stakeholders, and contribute to the overall success and sustainability of construction projects in Türkiye.
Benzer Tezler
- Altyapı projelerinde istanbul tahkim merkezi'nin sektörel algı ve faydasının değerlendirilmesi
Assesment of istanbul arbitration centre by its potential and advantages on infrastructure projects
SEDA KARTAL SOYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Ulaşımİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN ALPKÖKİN
- İnşaat projelerinde oyun teorisi yaklaşımıyla hak taleplerinin yönetimi
Management of claims through with game theory approach in construction projects
KADİR CAN ATAKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşaİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER GİRAN
- İnşaat sözleşmelerinde hak talebi yönetimi: Kamu projeleri için öneri model
Claim management in construction contracts: Proposed model for public construction projects
İSMAİL CENGİZ YILMAZ
Doktora
Türkçe
2013
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ATİLLA DİKBAŞ
- Contract and claim management in solar power plant (SPP)projects
Güneş enerji santrali (GES) projelerinde sözleşme ve haktalebi yönetimi
BURAK ERÇELEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DENİZ ARTAN