Amaranthus palmeri s. watson'ın soya (glycine max L. merr.) ile rekabeti ve allelopatik etkilerinin araştırılması
Investigations on the competition between amaranthus palmeri s. watson. and soybean (glycine max L. merr.) and its allelopathic effects
- Tez No: 995996
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET NEDİM DOĞAN, PROF. DR. İLHAN ÜREMİŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bitki Koruma Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Amaranthus palmeri'nin soya ile olan rekabet ve allelopatik etkileşimleri incelenmiş; türün soya üretiminde neden olabileceği potansiyel verim kayıpları ortaya konulmuş, ayrıca Çukurova Bölgesi'nde soya ekim alanlarındaki yayılışı belirlenerek haritalanmıştır. Bu kapsamda survey, tarla koşullarında farklı A. palmeri yoğunluklarında rekabet denemeleri, A. palmeri'nin farklı bitki kısımlarından elde edilen ekstraktların soya bitkisi üzerine ve ön bitki (buğday samanı, ayçiçeği, karpuz ve domates bitkisi artıkları) ekstraktlarının A. palmeri'nin çimlenmesi, çıkışı ve fide gelişimi üzerine allelopatik etkileri ile A. palmeri'nin tohum çıkış derinliğinin belirlenmesi için çalışmalar yürütülmüştür. Elde edilen bulgular, A. palmeri'nin soya üzerinde yüksek rekabet gücüne ve allelopatik etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Rekabet çalışmalarında 1, 2 ve 4 A. palmeri m⁻¹ sıra yoğunluğunda %41 ile %82 aralığında verim kayıplara neden olduğu tespit edilmiştir. Allelopati çalışmalarında ise soya tohumu çimlenmesi %90 ve üzeri oranlarda azalırken, soya bitkisindeki kuru ağırlık parametresi ise %2,5 ve üzeri dozlarda %35 ve %100 aralığında azalmıştır. Ön bitki artıklarıyla yürütülen çalışmalarda özellikle ayçiçeği ve buğday artıklarının A. palmeri'nin çimlenmesi ve erken dönem gelişimini baskıladığı belirlenmiştir. Tohum çıkışı ise yüzeye yakın (0-2 cm) toprak katmanlarında yoğunlaşmış ve derinlik arttıkça belirgin biçimde azalmıştır. Çukurova Bölgesi soya ekim alanlarında yapılan survey çalışması sonuçlarında A. palmeri'nin en yüksek rastlama sıklığı Adana ilinde %86,60 olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, A. palmeri'nin soya üretimi açısından yüksek risk taşıyan bir tür olduğunu ve etkili mücadelesi için erken dönemde uygulanacak entegre yabancı ot yönetimi stratejilerinin kritik öneme sahip olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The present study investigated the competitive and allelopathic interactions of Amaranthus palmeri with soybean, revealing the potential yield losses that the species may cause in soybean production. Furthermore, the distribution of A. palmeri in soybean areas in the Çukurova Region was determined and mapped. Within this scope, surveys, competition trials at different A. palmeri densities under field conditions, allelopathic effects of extracts obtained from different plant parts of A. palmeri on soybean plants, and the effects of preceding crop (wheat straw, sunflower, watermelon, and tomato plant residues) extracts on the germination, emergence, and seedling development of A. palmeri were conducted, along with studies to determine the seed emergence depth of A. palmeri.The findings indicated that A. palmeri exhibited high levels of competitive and allelopathic effects on soybeans. In the context of competition studies, it was ascertained that A. palmeri resulted in yield losses ranging from 41% to 82% at row densities of 1, 2, and 4 m¹. In the study of allelopathy, soybean seed germination was reduced by 90% or more, while the dry weight parameter in soybean plants decreased by 35% to 100% at doses of 2.5% and above. Research conducted with previous crop residues indicated that sunflower and wheat residues, specifically, suppressed the germination and early development of A. palmeri. The process of seed emergence was found to be concentrated in the soil layers closest to the surface, measuring between 0 and 2 cm, and exhibited a significant decrease as the depth increased. In a survey conducted in soybean areas of the Çukurova Region, the highest incidence of A. palmeri was determined to be 86.60% in Adana province. In summary, the present study demonstrates that A. palmeri poses a significant threat to soybean production and that the implementation of integrated weed management strategies at the outset is imperative for its effective control.
Benzer Tezler
- Çukurova bölgesi soya ekim alanlarında sorun olan yabancı ot türlerinin saptanması ve bazı herbisitlerin bu türlere etkisinin araştırılması
Determination of weed species in soybean cultivation areas of Çukurova region and investigation on the effects of some herbicides on these species
BERKAY AKKAYA
- Farklı su hacmi, su kalitesi, uygulama tekniği ve gün içi uygulama zamanları koşullarında Glyphosate'ın amaranthus palmeri S. watson'ye karşı etkinliğinin araştırılması
Investigation on the efficacy of Glyphosate against amaranthus palmeri S. watson's in different water volume, water quality, application technique and intraday application times conditions
ANIL ALTUĞ PEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatAydın Adnan Menderes ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NEDİM DOĞAN
- Çukurova'da yerfıstığı ekim alanlarındaki ana zararlı yabancı ot türlerinin belirlenmesi ve dev horoz ibiği (Amaranthus palmeri S. Watson) ile iri yapraklı sütleğen (Euphorbia heterophylla L.)'in mücadele olanaklarının araştırılması
Identification of the common weed species in peanut fields in çukurova and investigation on the management possibilities of palmer amaranth (Amaranthus palmeri S. Watson) and wild poinsettia (Euphorbia heterophylla L.)
ÖZCAN TETİK
- Amaranthus palmeri s. Watson'nin ayçiçeği ve domates bitkilerinde rekabet gücünün araştırılması
Investigation of Amaranthus palmeri s. Watson's competitiveness in sunflower and tomato plants
CÜNEYT ÜLGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatAydın Adnan Menderes ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NEDİM DOĞAN
- Amaranthus palmerı S. Wats.'ın Gediz Havzasında yaygınlıkve yoğunluğu ile havzada önemli olan bazı tarla bitkilerinde kimyasal mücadele olanaklarının araştırılması
Investigations on the frequency and density; of Amaranthus palmeri and its chemical control options in some important agricultural crops in the Gediz Basin
UFUK ÇATIKKAŞ
Doktora
Türkçe
2024
ZiraatAydın Adnan Menderes ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NEDİM DOĞAN