İslâm ve Yahudi aile hukukunda boşanma hükümlerinin mukayesesi
A comparative study of divorce provisions in Islamic and Jewish family law
- Tez No: 996165
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ADNAN ALGÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Hukuk, Religion, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Aile hukuku, dinlerin hayatı düzenleme anlayışının en belirgin tezahür ettiği alanlardan biridir. Özellikle evliliğin sonlandırılmasına ilişkin hükümler, ailenin korunması ile bireylerin hak ve sorumluluklarının dengelenmesi bakımından büyük önem arz etmektedir. Bu bağlamda boşanma, semavî hukuk sistemlerinde belirli ilke ve sınırlamalar çerçevesinde meşru görülen bir çare olarak öne çıkmaktadır. Çalışma, Yahudi ve İslâm hukukunun boşanmaya ilişkin hükümlerini mukayeseli ele almayı amaçlamaktadır. Araştırmada iki dinde boşanmanın meşruiyet temelleri, boşama yetkisinin dağılımı, boşanmanın gerçekleşme biçimi, kullanılan lafız ve belgeler, tarafların rızası, boşanma türleri, sebepleri ve hukukî sonuçları incelenmiştir. Tevrat ve Talmud hükümleri ile Kur'an, sünnet ve fıkhî mezheplerin yaklaşımları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada Yahudi hukukunun kazuistik ve ritüelistik bir yapıya sahip olduğu, İslâm hukukunun ise bütüncül bir teşrî' anlayışı ortaya koyduğu tespit edilmiştir. Yahudi hukukunda boşanmanın geçerliliğinin karşılıklı rızaya ve ritüel niteliği taşıyan get belgesinin usulüne uygun şekilde kadına teslimine bağlı olduğu, İslâm hukukunda ise boşama yetkisinin temelde kocaya tanınmakla birlikte kazâî tefrik kapsamında hâkimin, belirli durumlarda kocanın rızasını aramaksızın evliliği sonlandırma yetkisine sahip olduğu ortaya konulmuştur. Sonuç olarak iki hukuk sisteminin neslin korunması, çocuğun yararının gözetilmesi, zayıf tarafın muhafazası ve tarafların onurunun teminat altına alınması gibi temel maksatlarda birleştiği, ancak bu hedeflere ulaşmada başvurdukları hukukî araç ve mekanizmalarda farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu yönüyle çalışma, iki hukuk sisteminin boşanma konusundaki benzerlik ve farklılıklarını bütüncül bir perspektifle ortaya koymayı, aile kurumunun korunması ve bireysel hakların gözetilmesi noktasında hukukî denge anlayışının nasıl tesis edildiğini göstermeyi hedeflemektedir. Araştırmanın, mukayeseli yaklaşımı sayesinde hem İslâm hukuku hem de karşılaştırmalı dinler ve hukuk alanlarında akademik literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Family law is one of the main areas in which religious perspectives on social order are clearly reflected. Rules concerning the termination of marriage are particularly significant, as they seek to protect the family while ensuring a fair balance between individual rights and obligations. In this sense, divorce is regarded in revealed legal traditions as a lawful remedy governed by specific principles and restrictions. This study offers a comparative analysis of divorce regulations in Jewish and Islamic law. It examines the legal foundations of divorce in both traditions, the allocation of divorce authority, the procedures through which divorce is effected, the language and documents involved, the role of consent, the types and grounds of divorce, and their legal consequences. The study compares the provisions of the Torah and the Talmud with those of the Qur'an, the Sunnah, and the opinions of Islamic legal schools. The analysis indicates that Jewish law adopts a more casuistic and ritual-based structure, whereas Islamic law reflects a more systematic and comprehensive legal framework. In Jewish law, the validity of divorce is dependent upon mutual consent and the proper delivery of the get, a formal divorce document, to the wife. In Islamic law, although the authority to divorce is primarily vested in the husband, the judge may, within the scope of judicial separation, dissolve the marriage in certain circumstances without the husband's consent. In conclusion, both legal systems share fundamental objectives, including the protection of lineage, the consideration of the child's best interests, the safeguarding of the weaker party, and the preservation of the dignity of the spouses. However, they differ in the legal mechanisms employed to achieve these objectives. By adopting a comparative perspective, this study aims to present a balanced account of the similarities and differences between Jewish and Islamic law on divorce and to contribute to the academic literature in the fields of Islamic law and comparative legal and religious studies.
Benzer Tezler
- Osmanlı Hukûk-ı Aile kararnâmesinin getirdiği yeniliklerin Türk Medeni Kanunu ile mukayesesi
A comparison between the innovations of the Ottoman Family Law decree and the Turkish Civil Code
ÜMMÜ GÜLSÜM ŞENEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HukukHarran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECEP ÇİĞDEM
- İslam hukukunda Ehl-i kitapla evlilik ve aile hayatına yansımaları
Marriage with the people of the scripture (Ahl kitâp) and its reflection on family life in islamic law
NEBİYE KAZANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinTrabzon ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ ASLAN TOPÇUOĞLU
- İslam ve Yahudi Hukuku münasebeti: Nikah örneği
The relation of Islamic and Jewish Law: Marriage sample
HAKİME REYYAN YAŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
DinDokuz Eylül ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA YILDIRIM
- الإجهاض بين الشريعة والقانون
İslam hukuku ve modern hukukta kürtaj / The Abortion between sharia and law
SALAHOU DINE DIARRASSOUBA
Yüksek Lisans
Arapça
2020
DinEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS ARAZ
- 1917 tarihli Hukuk-ı Aile Kararnamesi'nin evlilikle ilgili hükümlerinin fıkhî tahlili
Fiqh analysis on the provisions of the marriage part of Family Law Decree in 1917
HÜMEYRA KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinTrabzon ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ ASLAN TOPÇUOĞLU