Geri Dön

Kur'ân-ı Kerîm'de müşriklerin safsataları

The fallacies of the polytheists in the Holy Qur'an

PDF İndir

  1. Tez No: 996279
  2. Yazar: MUHAMMET HANİFİ ÖN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. FATMA ASİYE ŞENAT, DOÇ. DR. ŞEREFETTİN ADSOY
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Tefsir Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, Kur'an-ı Kerim'de müşriklerin ulûhiyet, ahiret, nübüvvet ve Kur'ân-ı Kerîim'e yönelik söylemlerini incelemekte ve bu söylemlerin arkasındaki akıl yürütme biçimlerini safsatalar çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Kur'an'da müşriklere ait söylemler, tarihî bir olgunun ötesinde, bireyi ve toplumu ikna etmeye yönelik sistemli bir strateji olarak ele alınmıştır. Bu bağlamda, müşriklerin itikadî, sosyal ve siyasî yapılarına dair veriler incelenmiş; vahyi reddetme süreçlerinde nasıl bir manipülasyon dili kullandıkları, ne tür safsatalarla hakikati çarpıtmaya çalıştıkları ortaya konmuştur. Çalışmada doküman inceleme yöntemi benimsenmiş, müşrik söylemlerini barındıran ilgili ayetler tarihsel bağlamları dikkate alınarak klasik ve modern tefsir literatürü ışığında analiz edilerek safsata değeri/niteliği tespit edilmeye; safsata türü ya da safsataların yöneltildiği hedeflerin tercih edilme sıklığı ile ilgili karşılaştırmalar yapılmaya çalışılmıştır. Araştırma bulgularına göre müşrikler, çoklu ilah tasavvuruna sahip olmaları, meleklere ve cinlere ulûhiyet atfetmeleri, şirk inancını atalar kültüyle meşrulaştırmaları gibi nedenlerle Allah inancını tevhit ekseninden saptırmışlardır. Bunun yanı sıra, yeni dini kabul etmek istemeyen müşrikler, peygamberleri küçümseyici, aşağılayıcı ve gerçekliği çarpıtıcı (örneğin sihirbaz, mecnun, sapkın gibi) ithamlarla yaftalayarak hem onları itibarsızlaştırmayı hem de toplum nezdinde etki alanlarını sınırlandırmayı hedeflemişlerdir. Bu söylemler,“adam karalama”,“kuyuyu zehirleme”,“ağdalı dil”ve“sahte otoriteye başvurma”gibi çeşitli safsata türleriyle örtüşmektedir. Ayrıca, ilahî mesajı itibarsızlaştırmak amacıyla vahyin kaynağına yönelik sihir, karmakarışık düşler ve eskilere ait masallar ithamlarında bulunulmuş; bu söylemlerle yeni dine karşı menfi bir toplumsal algı oluşturulmaya çalışılmıştır. Müşrikler, müminlere yönelik“zayıf”,“dar görüşlü”,“ayak takımı”gibi aşağılayıcı ifadeler kullanarak yeni dinin toplumsal meşruiyetini zayıflatmayı ve onun kamuoyu nezdinde dikkate değer olmadığı izlenimi oluşturmayı hedeflemişlerdir. Diğer taraftan müşriklerin özellikle“adam karalama”,“yanlış sebep”,“korkuluk adam”ve“kaynağı zehirleme”gibi yanlış akıl yürütme ve duygusal yönlendirmeye dayanan safsata türlerini diğerlerine göre daha sık kullandıkları tespit edilmiştir. Araştırmada, çalışmanın kapsamı dışına çıkmamaya dikkat edilerek günümüz inkârcı kesimin İslam'a ve ona ait değerlere yönelik söylem ve iddiaları, başta nüzul dönemi olmak üzere diğer peygamberlerin dönemlerinde ileri sürülen söylemlerle karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Bu çerçevede, günümüz inkârcıları ve geçmişteki inkârcıların düşünsel süreçleri benzer bir yapıya; yaklaşım ve tutumlarının ise kılık değiştirmiş bir forma sahip olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Kur'an'da muhatap alınan müşriklerin söylemleri gelişigüzel ve sıradan tepkiler değil; bilinçli olarak yapılandırılmış, propaganda niteliği taşıyan ve safsatalar yoluyla hakikatin üzerini örten stratejik eylemler olarak değerlendirilmelidir. Bu tespit, Kur'an'ın eleştirel düşünmeye dayalı yapısını ve muhatapları düşünsel olarak bilinçlendirme gayesini ortaya koymak açısından önem arz etmektedir.

Özet (Çeviri)

This study examines the statements of the polytheists in the Qur'an concerning divinity (ulūhiyyah), the Hereafter (ākhirah), prophethood (nubuwwah), and the Qur'an itself, and aims to evaluate the modes of reasoning underlying these statements within the framework of logical fallacies. The discourse of the polytheists in the Qur'an is approached not merely as a historical phenomenon but as a systematic strategy aimed at persuading both the individual and society. In this context, data concerning the theological, social, and political structures of the polytheists have been analyzed; and it has been demonstrated how, in their process of rejecting revelation, they employed a manipulative language and sought to distort the truth through various fallacious arguments. In this study, the document analysis method has been employed. The Qur'anic verses containing polytheistic statements were analyzed in light of both classical and modern tafsīr literature, with due consideration of their historical contexts, in order to determine their fallacious nature and value. Furthermore, comparative evaluations were conducted to identify the frequency with which specific types of fallacies were employed and to ascertain the preferred targets toward which these fallacious arguments were directed. According to the research findings, the polytheists deviated from the monotheistic conception of God (tawḥīd) due to their belief in multiple deities, their attribution of divinity to angels and jinn, and their legitimization of polytheism through ancestral veneration. Moreover, unwilling to accept the new religion, the polytheists sought to discredit the prophets and diminish their influence within society by labeling them with derogatory and distortive accusations—such as sorcerer, madman, or deviant. These statements correspond to several types of logical fallacies, including ad hominem, poisoning the well, loaded language, and appeal to false authority. In addition, in an attempt to undermine the divine message, the polytheists accused the source of revelation of being sorcery, confused dreams, or tales of the ancients. Through such statements, they sought to generate a negative public perception of the new religion. By using disparaging expressions toward the believers—such as weak, narrow-minded, or lowly followers—they aimed to weaken the social legitimacy of the new faith and to create the impression that it was unworthy of intellectual or moral consideration. Furthermore, it has been observed that among the various fallacies employed by the polytheists, the types most frequently utilized were ad hominem, false cause, straw man, and poisoning the well. Remaining within the designated parameters of the research, this study provides a comparative examination of the rhetoric and assertions directed at Islam and its values by modern detractors, contrasting them with the discourses prevalent during the period of revelation and the missions of previous prophets. The findings indicate that the cognitive processes of contemporary and historical deniers share a fundamental structural similarity, whereas their approaches and attitudes have merely assumed a reconfigured or masked form. In conclusion, the statements of the polytheists addressed in the Qur'an should not be regarded as random or ordinary reactions, but rather as deliberately constructed, propagandistic, and strategically motivated actions intended to obscure the truth through the use of fallacies. This finding is significant in that it reveals the Qur'an's structure as one grounded in critical reasoning and underscores its aim of intellectually awakening and enlightening its audience.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    333750

    Kur'ân-ı Kerim'de medih ve zem üslûpları

    The styles of“medih”(praise) and“zem”(satire) in the holy Qur'an

    OSMAN ERTUĞRUL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    DinFatih Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SUAT YILDIRIM

    PROF. DR. MUHİT MERT

  2. Tez No

    607421

    Kur'an-ı Kerim'de hayat biçimleri

    Life forms in Holy Quran

    SALİH KÖKLÜ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    DinBursa Uludağ Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İSMAİL ÇETİN

  3. Tez No

    207911

    Eleştirel açıdan Kuran-ı Kerim'de müşriklerin ahlâki vasıfları

    Critical approach on the ethical attributes of the mushriks in the Qur?an

    AHMET KOÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    DinMarmara Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ.DR. NİHAT TEMEL

  4. Tez No

    674127

    الحرية الدينية في القرآن الكريم انطلاقاً من سورة الكافرون

    Kafirun suresi bağlamında Kuran-ı Kerim'de din hürriyeti

    ABDELOUAHAB MOUHTARIM

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2021

    Dinİstanbul Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YAŞAR DÜZENLİ

  5. Tez No

    784923

    Kur'ân-ı Kerîm bağlamında cahiliye döneminde Allah tasavvuru

    The imagination of God in the period of ignorance in the con-text of the Quran

    AYÇA KAYA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    DinDüzce Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İSMAİL KARAGÖZ

Geri Dön