Öğretmenlerde özgecilik, hayatın anlamı, dindarlık ve mesleki tükenmişlik arasındaki ilişki üzerine bir araştırma
A study on the relationship between altruism, meaning in life, religiosity and occupational burnout among teachers
- Tez No: 996359
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET ENES VURAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Psikoloji, Religion, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Özgecilik, Altruism
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerde özgecilik, hayatın anlamı, dindarlık ve mesleki tükenmişlik arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırma nicel yöntemle yürütülmüş ve Türkiye'de farklı kademelerde görev yapan 548 öğretmenden elde edilen veriler analiz edilmiştir. Veriler, Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formu, Öğretmen Özgeciliği Ölçeği, Yaşamda Anlam Ölçeği ve İçsel Dini Motivasyon Ölçeği ile toplanmış; analizlerde Pearson korelasyon, regresyon ve Hayes PROCESS Macro kullanılarak paralel çoklu aracılık analizi uygulanmıştır. Bulgular, dindarlık ile mesleki tükenmişlik arasında doğrudan anlamlı bir ilişkinin bulunmadığını, ancak dindarlığın tükenmişlik üzerindeki etkisinin hayatın anlamı aracılığıyla dolaylı ve anlamlı biçimde ortaya çıktığını göstermiştir. Buna karşılık, dindarlık–tükenmişlik ilişkisinde özgeciliğin aracı rolü desteklenmemiştir. Ayrıca özgecilik ile mesleki tükenmişlik arasında negatif ve anlamlı ilişkiler belirlenmiş; özgecilik düzeyi arttıkça tükenmişlik düzeyinin azaldığı görülmüştür. Benzer şekilde, hayatın anlamı düzeyi yüksek olan öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak araştırma, öğretmenlerde dindarlığın mesleki tükenmişliği doğrudan açıklayan bir değişken olmaktan ziyade, daha çok yaşamın anlamını güçlendirmesi üzerinden dolaylı bir etki ürettiğine işaret etmektedir. Bu bulgular, öğretmenlerde tükenmişliğin azaltılmasına yönelik çalışmalarda anlam temelli psikolojik kaynakların ve prososyal yönelimlerin dikkate alınmasının önemini vurgulamakta; eğitim ortamlarında mesleki iyilik hâlini destekleyici önleyici uygulamalara yönelik öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the relationships among altruism, meaning in life, religiosity, and occupational burnout in teachers. The study was conducted using a quantitative method, and data obtained from 548 teachers working at different educational levels in Turkey were analyzed. Data were collected using the Maslach Burnout Inventory-Educators Survey, the Teacher Altruism Scale, the Meaning in Life Questionnaire, and the Intrinsic Religious Motivation Scale; Pearson correlation, regression, and parallel multiple mediation analysis were performed using Hayes' PROCESS Macro. The findings indicated that there was no direct significant relationship between religiosity and occupational burnout; however, the effect of religiosity on burnout emerged indirectly and significantly through meaning in life. In contrast, the mediating role of altruism in the religiosity–burnout relationship was not supported. In addition, negative and significant relationships were identified between altruism and occupational burnout; as the level of altruism increased, the level of burnout decreased. Similarly, teachers with higher levels of meaning in life were found to have lower levels of occupational burnout. In conclusion, the study suggests that religiosity in teachers does not directly explain occupational burnout; rather, it produces an indirect effect primarily by strengthening meaning in life. These findings emphasize the importance of considering meaning-based psychological resources and prosocial orientations in efforts to reduce teacher burnout and offer recommendations for preventive practices that support professional well-being in educational settings.
Benzer Tezler
- Öğretmenlerde özgecilik ile değer tercihleri arasındaki ilişki
The relation-ship between teachers? altruistic behaviors and value preference of teachers
MELAHAT ONATIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. MUSTAFA OTRAR
- Öğretmenlerde COVID-19 korkusu ile mesleki benlik saygısı ve özgecilik arasındaki ilişkiler
The relationship between the fear of COVID-19 and professional self-esteem and authority in teachers
ÇAĞRI BALOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiNişantaşı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK ASLAN
- Öğretmenlerde yaşamda anlam, özgecilik ve umut
Meaning in life, altruism and hope in teachers
GAMZE IŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELİHA TUZGÖL DOST
- Öğretmenlerde mutluluğun yordayıcıları olarak sosyal bağlılık, özgecilik ve sosyal empati
Social connectedness, alturism and social empathy as predictors of happiness among teachers
MUSTAFA BEKİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI TAYLI
- Öğretmenlerin güdülenme türünün, kullandıkları duygusal emek stratejilerinin ve yordayıcılarının incelenmesi
Investigating the teachers' motivation types, use of emotional labor strategies and their predictors
HATİCE APAYDIN ŞEN
Doktora
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ