İbn Hacer el-Askalânî'nin fıkıh usûlü anlayışı -Fethu'l-Bârî özelinde-
Ibn Hajar al-'Asqalani's understanding of usul al-fiqh: An analysis of Fath al-Bari
- Tez No: 996528
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YUNUS ARAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Fethu`l-Bari, Fıkıh, Usulü`l-fıkh, İbn Hacer el-Askalani, Fethu`l-Bari, Fıkh, Usul al-figh, İbn Hacer el-Askalani
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İbn Hacer el-Askalânî'nin (ö. 852/1449) fıkıh usûlu anlayışının incelendiği çalışmamızda onun fıkıh birikiminin usûle dair görüşlerine yansımaları ele alınmıştır. Bu bağlamda onun hayatı, fıkhî yönünü besleyen faktörler, fıkhın ilmî hayatındaki yeri, usûl-i fıkıh ıstılahlarına yaklaşımı, fıkhın kaynaklarına dair görüşleri, hükme yaklaşımı ve lafızlardan hüküm istinbatı incelenmiştir. Çalışmamızın amacı İbn Hacer'in usûl-i fıkıh anlayışını sistematik biçimde ortaya koymak ve onun hadis merkezli yorumlarının usûlî çerçevede nasıl bir metodolojiye dayandığını göstermek olmuştur. Bu minvalde İbn Hacer'in, Buhârî'nin el-Câmiu's-Sahîh isimli eseri üzerine yazmış olduğu Fethu'l-bârî bi-şerhi Sahîhi'l-Buhârî adlı eseri çalışmamızın ana kaynağını teşkil etmiştir. Eserin tercih edilmesinde bir hadis şerhi olmakla birlikte içerdiği zengin fıkhî birikim belirleyici olmuştur. Nitekim İbn Hacer, eserinde Buhârî'nin bâb başlıklarında işaret ettiği fıkhî görüşleri mukayeseli bir metotla yorumlamış, konu hakkındaki ihtilaflara değinmiş, mezheplerin ileri sürdüğü delillere yer vermiş ve nihayetinde fıkhî hükümler tespit etmiştir. Bu sebeple İbn Hacer'in söz konusu eseri fıkhî yönüyle ele alınmış ve fıkıhta tercih ettiği usûl bu kaynak üzerinden irdelenmiştir. Bununla birlikte onun diğer bazı eserlerinden de yardımcı kaynak olarak yararlanılmıştır. Literatür taraması ve metin analizi ile yürütülen çalışmamızda İbn Hacer'in usûl-i fıkha dair görüşleri hadislere getirdiği şerhler üzerinde yapılan detaylı inceleme yoluyla belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, the legal theory (uṣūl al-fiqh) of Ibn Ḥajar al-ʿAsqalānī (d. 852/1449) is examined, with particular attention to the ways in which his juristic legacy is reflected in his methodological positions. Within this framework, the study explores his life, the factors that shaped his juristic orientation, the role of fiqh in his scholarly career, his approach to technical terminology in uṣūl al-fiqh, his views concerning the sources of law, his conception of legal rulings, and his method of deriving rulings from textual expressions. The aim of the research is to present Ibn Ḥajar's understanding of uṣūl al-fiqh in a systematic manner and to demonstrate how his hadith-centered interpretations rest upon a coherent methodological foundation within the framework of legal theory. Accordingly, the principal source of this study is his monumental commentary on al-Bukhārī's al-Jāmiʿ al-Ṣaḥīḥ, entitled Fatḥ al-Bārī bi-sharḥ Ṣaḥīḥ al-Bukhārī. This work has been chosen because, although primarily a hadith commentary, it contains a substantial juristic dimension. Ibn Ḥajar interprets the juristic implications embedded in al-Bukhārī's chapter headings through a comparative method, addresses points of disagreement, cites the evidences advanced by various schools, and ultimately identifies juristic rulings. For this reason, Fatḥ al-Bārī has been analyzed with particular emphasis on its juristic dimension, and Ibn Ḥajar's methodological tendencies in fiqh have been determined through this source. In addition, several of his other works have been consulted as supplementary references. By employing a literature review and textual analysis, the study identifies Ibn Ḥajar's views on uṣūl al-fiqh through a detailed examination of his hadith commentaries, thereby elucidating the methodological principles that underlie his juristic reasoning.
Benzer Tezler
- دلالة الإشارة والإيماء عند الأصوليين وتطبيقاتها الفقهية“بلوغ المرام”أنموذجاً
Usûlcülerde işaret ve îmâ'nın delil sayılması ve bunların fıkhî uygulamaları – Bulûgu'l-merâm örneği / Pointing and gesturing connotations at the fundamentalists & their jurisprudence applications and taking the book“Bulug al-maram”as an example
WALEED TAHA YASEEN
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KHALED DERSHWİ
- تفسير القرآن لشمس الديىن محمد الشافعىي (من أول سىورة الدخان إلى نهاية سىورة محمد)
Şemseddin Muhammed eş-Şafiî'nin Tefsîru'l-Kur'an'ı (Duhân Sûresi'nin başından Muhammed Sûresi'nin sonuna kadar) / Shams al-Din Mohammed al-Shafii's interpretation of the Holy Quran. From the beginning of Surah Duhan to the end of Surah Mohammed
ABDULJABBAR ABDULQADER ALI ALİ
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULHEKİM AĞIRBAŞ
- Buluğü'l-Merâm'da delil–istidlâl yöntemleri: Aile hukuku hadisleri örneği
The evidential bases and methods of juristic reasoning in Bulūgh al-Marām: A case study of family law hadiths
ABDÜLMELİK AKGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ORHAN CANPOLAT
- Mezheplerin fıkhî ihtilaflarında hadislerin rolü (Bulûġu'l-Merâm kitabı aile hukuku özelinde)
The role of haditsh in fıqh disputes of sects. (Law of domestic relations specific to Bulugh al-Maram book)
UMUR BALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUAMMER VURAL
- Ahmed Davudoğlu'nun hayatı, eserleri ve Selâmet Yolları isimli eseri bağlamında hadisçiliği
Ahmed Davudoğlu's life works and his hadith scholarship in the context of his work titled Selâmet Yolları
MEHMET DİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinBilecik Şeyh Edebali ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET EFENDİOĞLU
- تفسير القرآن العظيم لشمس الدين محمد المصري الشافعي)سورة التوبة( دراسة وتحقيق
Kur'anı Kerimin Şemseddin Muhammed el-Masri el-Şafi'i tarafından tefsiri ve (Tevbe Suresi) incelenmesi / A research study on the tafsir of al-Qur'anu'l-Azim by Shams al-Din Muhammad al-Misri ash-Shafi (Surah at-Tawba)
ALI ATIYAH MOHAMMED MOHAMMED
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULSALAM YOUSUF ESSA AL-YAGOOB