Nağme olgusu çerçevesinde makam uygulamasına yönelik teorik çözümlemeler
Theoretical analysis of the application of modes in the context of the phenomenon of nağme
- Tez No: 996543
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN GÜNALÇİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzik Teorileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Müzik Teorisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türk müziğinde makam kimliğinin belirlenmesi ve uygulanmasında“makam nağmesi”olgusunu kullanmayı amaçlamaktadır. Araştırmada, makamı tanımlayan temel unsurun her makamın kendine özgü kısa ve karakteristik ezgileri olan nağmeler olduğu varsayılmıştır. Çalışmada öncelikle, makam yapısına dair en eski kaynaklardan başlanarak günümüze kadar hareket, seyir ve nağme kavramlarını doğrudan veya dolaylı biçimde kullanan ve dönemlerinde genel kabul görmüş nazariyecilerin görüşleri incelenmiştir. Bu incelemeler sonucunda hareket, seyir ve nağme kavramlarına ilişkin tespitler yapılmıştır. Ardından güvenilir kaynaklardan elde edilen eserler üzerinde nağme tespitleri gerçekleştirilmiştir. Nağmeler, hareketin başladığı ve sonlandığı perdelere göre numaralandırılarak sınıflandırılmış, eserlerdeki kullanım sıklığına göre değerlendirmeye alınmıştır. Daha sonra bu nağmeler başlangıç, seyir ve karar kullanımları bakımından gruplandırılmış ve her makam için Nağme Üzerinden Makam Uygulama Modeli geliştirilmiştir. Bulgular, her makamın kendi kimliğini oluşturan karakteristik nağmelere sahip olduğunu göstermektedir. Örneğin Rast makamında, başlangıç, seyir ve karar bölümlerinden rastlantısal olarak seçilen nağmelerin farklı kombinasyonları dahi yalnızca Rast makamını yansıtmış, başka bir makamın kesinlikle ortaya çıkmadığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak geliştirilen model, makamların uygulanmasında belirli kavramlara ihtiyaç duymadan, doğrudan makamın öz kimliğini belirleyen küçük ezgilere odaklanmaktadır. Bu yaklaşım, Türk müziğinde makam uygulamasına yeni bir bakış açısı kazandırmakta ve nağme merkezli bir yöntemin uygulanabilir olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to employ the phenomenon of“makam melody”in defining and applying the identity of a makam in Turkish music. The research is based on the assumption that the fundamental element characterizing a makam is its unique, short, and distinctive melodic phrases. The study first examined the views of prominent theorists, from the earliest available sources on makam structure to the present day, who directly or indirectly employed the concepts of motion, seyir (progression), and nağme. Based on this examination, specific findings regarding these concepts were identified. Subsequently, nağmes were extracted from works obtained from reliable sources. These nağmes were numbered and classified according to their initial and final pitches, and their frequency of use within the repertoire was considered in the evaluation. They were then grouped according to their roles in the beginning, progression, and cadence sections, and the Makam Application Model Based on Nağmes was developed for each makam. The findings revealed that each makam possesses characteristic nağmes that define its identity. For instance, in the case of the Rast makam, even when nağmes were randomly selected and combined from the beginning, progression, and cadence sections, they consistently reflected only the Rast makam, with no indication of another makam emerging. In conclusion, the proposed model focuses on the small melodic units that directly determine the essence of a makam, without relying on specific theoretical concepts such as scale, pitch order, or cadential tones. This approach introduces a new perspective to the practice of makam in Turkish music and demonstrates the applicability of a nağme-centered method.
Benzer Tezler
- Nevruz Bayramı merasiminin Azerbaycan ve Türkiye'de icrası melo-poetik esaslarının hususiyetleri
The performance of the Nevruz Day ceremony in Azerbaijan and Turkey characteristics of melo-poethics principles
DAİMİ CENGİZ
Doktora
Türkçe
2005
Güzel SanatlarBaku Musıc Academy-Uzer HajıbejovPROF. DR. GÜLNAZ ABDULLAHZADE
DOÇ. DR. MEHERREM QASIMLI
- Haber kanalı olgusu ve yayın politikası ilişkisi
News channels broadcast phenomenon and policy relationship
NAİME ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Radyo-Televizyonİstanbul ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEŞE KARS
- Şerif Gören sinemasında dul kadın olgusu
Phenomenon of widowed woman ln Şerif Gören's cinema
AHMET CANPOLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SosyolojiSüleyman Demirel ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CİHAD ÖZSÖZ
- Kavramsal ve analitik açıdan bağlamada tavır olgusu
Phenomenon of attitude in baglama from the conceptual and analytical perspective
AHMET SERDAR YENER
- Metinlerarasılık bağlamında uyarlama olgusu ve Türk sineması: Necati Cumalı uyarlamalarında anlamın diyalojik yönelimi
Adaptation and turkish cinema in the context of intertextuality: The dialogic orientation of meaning in Necati Cumali adaptations
OLGUN ATAMER
Doktora
Türkçe
2019
Radyo-TelevizyonEge ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LALE KABADAYI