Geri Dön

Türkiye'de akademisyenlerin bilimsel araştırma sürecinde ve akademide ilerleme biçimleri ve sosyal kontrol

The forms of academic advancement and scientific research progress of academics in Türkiye, and social control

PDF İndir

  1. Tez No: 996648
  2. Yazar: HATİCE KADIN ARABACI
  3. Danışmanlar: PROF. DR. NİLAY ÇABUK KAYA
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Sosyoloji, Sociology
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırmada; bilim sosyolojisindeki ideal-tipik şemalar ve bilim felsefesi ve metodolojisi literatüründe bilimin nasıl yapıldığı ve yapılması/yapılmaması gerektiği hakkındaki ideal-tipik tartışmalar dikkate alınarak Türkiye'de farklı disiplinlere mensup akademisyenlerin kendi araştırma süreçlerinde nasıl ilerledikleri ve hangi sosyal kontrol biçimleri altında faaliyetlerini yürüttükleri incelenmiştir. Araştırmanın verileri fen-doğa bilimleri ve sosyal-beşerî bilimler alanlarında çalışan 75 akademisyenle yapılmış olan derinlemesine mülakat yöntemi ile derlenmiştir. Araştırma bulguları, ilk olarak, fen-doğa bilimleri alanında daha belirgin olmak üzere felsefi-metodolojik tartışmalar ve tipolojilerin ima ettikleri araştırma süreci ile fiiliyatta bilimin nasıl yapıldığı arasında belirgin bir farklılık ve açılma olduğunu göstermektedir. Bunda, akademisyenlerin söz konusu tartışmalara ne kadar aşina oldukları yanında akademi içinden ve dışından sürece müdahil olan çok yönlü ve katmanlı sosyal kontrol ağ ve mekanizmalarının ve bir toplumsal özne olarak akademisyenin kendi sahip olduğu değerler ve inançların büyük etkisi olduğu görülmektedir. Bu kapsamda akademisyenlere uygulanan sosyal kontrolün genel olarak bilimsel bilgiyi ilerletmeye veya bilimsel normları uygulamaya değil daha ziyade onları akademide varlıklarını sürdürebilmek için mevcut koşullara uyum sağlamaya yöneltmekte olduğu görülmektedir. İkinci olarak, söz konusu bu denetim ağları ve akademi içinde varlık sürdürme mücadelesi çoğu halde idealist bir tavırla akademik hayata dahil olmuş olan bireylerin çoğunu zaman içinde daha pragmatik ve gerçekçi bir tavır almaya zorlamakta ve bu yönelim bazı hallerde geçici fakat çoğu halde kalıcı bir tavra dönüşmektedir. Bu nedenle, her ne kadar araştırma verileri akademi içinde: (i) idealist/romantik, (ii) gerçekçi/realist, (iii) entelektüel, (iv) âlim, (v) aktivist, (vi) din adamı, (vii) teknik ve (viii) piyasa uzmanı olarak adlandırılmış farklı akademisyen biçimlerinin mevcut olduğuna işaret etse bile bunların birçok halde istikrarlı bir akademisyen özne tipine değil, akademi içindeki ilerleme sürecinde öznelerin geçici uğrak noktalarına veya menzillerindeki hallerine karşılık geldiği görülmektedir. Son olarak, akademisyenlere uygulanan kontrol biçimlerinin bilimsel üretimin niteliğine değil niceliğine odaklandığı için onları bilimsel faaliyetin etik ilkeleri bakımından riskli olan gri alanlara yönlendirmekte olduğu görülmektedir.

Özet (Çeviri)

This study examines how academics from different disciplines in Türkiye proceed in their own research processes and the forms of social control under which they operate. This examination has been carried out by drawing on the ideal-typical schemas concerning how science is done in the sociology of science, and debates in the philosophy and methodology of science concerning how scientific research should be conducted. The research data was collected through conducting in-depth interviews with 75 academics working across the natural and social sciences and humanities. The research findings indicate, firstly, a clear difference and divergence between the research processes implied by philosophical and methodological debates and associated typologies, and the ways in which science is actually conducted in practice. This divergence, which is more pronounced in the natural sciences, appears to be strongly shaped not only by the extent to which academics are familiar with such debates, but also the multi-layered and complex networks and mechanisms of social control operating both within and beyond academia, as well as by academics' own values and beliefs as social subjects. In this context, the social control exerted over academics is found, in general, to orient them not towards advancing scientific knowledge or enforcing scientific norms, but rather towards adapting to existing conditions in order to sustain their presence and position within academia. Secondly, these networks of control and the struggle to maintain one's own position within academia often force individuals, many of whom enter academic life with an idealistic orientation, to adopt a more pragmatic and realistic stance over time. While this shift may be temporary in some cases, it more frequently becomes a lasting disposition. Accordingly, although the research data indicate the presence of diverse academic subject positions within academia—namely: (i) idealist/romantic, (ii) realistic/realist, (iii) intellectual, (iv) scholar, (v) activist, (vi) cleric, (vii) technical specialist, and (viii) market expert— and these positions are shown in many instances not to constitute stable academic subject types throughout an academic career but to represent transitional stages or momentary positions occupied by individuals in the course of their academic trajectories. Finally, since the forms of control imposed on academics prioritise the quantity rather than the quality of scientific output, they are found to steer academics towards risky grey areas in terms of the ethical principles governing scientific activity.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    935290

    Kimya konuları odaklı stem uygulamalarının 10. sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri ve girişimcilik becerilerine etkisi

    The effect of stem implementations focused on chemistry topics on scientific process skills and entrepreneurship skills of 10th grade students

    ÇİĞDEM KARAKAYA

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NUSRET KAVAK

  2. Tez No

    914932

    A decolonial analysis of urban and regional planning education in the global south

    Küresel güney ülkelerinde şehir ve bölge planlama eğitiminin dekolonyal bir analizi

    İPEK ŞEN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik Üniversitesi

    Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TURGAY KEREM KORAMAZ

  3. Tez No

    965667

    Historical representation of women in leadership: A mixed-method analysis of enablers and barriers of women's progression in higher education

    Kadınların liderlikteki tarihi temsili: Kadınların yükseköğretimde ilerlemelerini kolaylaştıran ve engelleyen faktörlerin bir karma yöntem analizi

    ÖZLEM BAYKAN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. MERVE ZAYİM KURTAY

  4. Tez No

    995762

    Türkiye'de bilim iletişimi bağlamında akademisyenlerin TEDx konuşmalarına yönelik bir değerlendirme

    An evaluation of academics' TEDx talks in the context of science communication in Turkey

    HAMDİ ŞAHİN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    İletişim BilimleriBaşkent Üniversitesi

    Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ŞEBNEM PALA GÜZEL

  5. Tez No

    823664

    The investigation of Turkish researchers' points of view on scientific article writing-publishing processes

    Türk akademisyenlerin İngilizce bilimsel makale yazma ve yayınlama süreçlerine bakış açılarının incelenmesi

    CEREN DOĞAN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    DilbilimOndokuz Mayıs Üniversitesi

    Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BETÜL BAL GEZEGİN

Geri Dön