Ceembay Mukambayev'in“Kırgız Türkçesi Ağızlar Sözlüğü”adlı eserinde görülen ses olayları
Phonological phenomena observed in Ceembay Mukambayevs“Dictionary of Kyrgyz Dialects”
- Tez No: 996850
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEDER SALIEV
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ölçünlü(standart) olarak kabul edilen ve ortak konuşma diline temel teşkil eden bir ağzın dışında varlığını devam ettiren ağızlar hem şive hem de şivenin bir üstü olan lehçe ve dilin önemli alanlarını oluştururlar. Bu alanda ortak ağızda tespit edilememiş sesler, kelimeler, ekler ve anlamlar bulunabilir. Ağız çalışmalarının amacı bu zenginlikleri ortaya çıkararak dile kazandırmaktır. Kırgız Türkçesi ağızlarıyla ilgili Sovyet dönem öncesi önemli çalışmalar bulunmamaktadır. Sovyet döneminde ise çalışmalar daha da artarak hızlı bir gelişme göstermiştir. Bu alanda K. K. Yudahin, B. M. Yunusaliyev, İ. A. Batmanov, K. Şükürov, K. Bakeev, G. Bakinova, C. Mukambaev, C. Konduçalova, K. Beknazarov, T. Nazaraliev, Ş. Caparov, C. Cumaliev gibi birçok Kırgız bilim adamları araştırmalar ve derlemeler yapmışlardır. Biz de buradan yola çıkarak bu çalışmamızda Ceembay Mukambayev'in "Kırgız Türkçesi Ağızlar Sözlüğünden yararlanarak bu çalışmamızı gerçekleştirmeyi hedefliyoruz. Çalışmamıza bu sözlükten Kırgız Türkçesi ölçünlü dilinde bulunmayan kelimelerin durumlarını tespit ederek Kırgız Türkçesi yazı dili ile karşılaştırıp bu kelimelerdeki ses ve şekil özelliklerini (art ve eş zamanlı) değişim ve gelişmelerini ortaya çıkarmaktır. Bu alanda şimdiye kadar Türkiye'de yapılan Kırgız Türkçesi ağız araştırmalarında bu eseri kullanılma eksikliğini doldurarak C. Mukambayev'in Kırgız Türkçesi ağızlarında yaptığı çalışmaları ve kendisini akademik alanda tanıtmak ve bundan faydalanmak bizim içinde kıymetli olacaktır. Bu çalışmadaki amacımız, ağız çalışmaları sayesinde bir dilin gelişip zenginleşmesi için yapılan çalışmalara destek vermek ve ortak bir ağız özelliklerini de birleştirerek dilin ses, söz ve anlam zenginliğini arttırmaktır. Aynı zamanda Kırgız Türkçesinin yazı dili kuralı dışında kalan özelliklerini tespit ederek diğer lehçelerde kullanılıp kullanmadığını ve lehçeler arasındaki benzerliklerin ortaya çıkmasına katkı sunmaktır.
Özet (Çeviri)
Dialects that continue to exist outside of one dialect, which is accepted as standard and is the basis of the common spoken language, form important areas of the dialect and language, which are both dialects and dialects. In this area, sounds, words, additions and meanings that have not been identified in the common language can be found. The purpose of oral studies is to bring these riches to the language. There are no important studies on Kyrgyz Turkish dialects before the Soviet era. During the Soviet period, the work showed a rapid development. In this area, K. K. Yudahin, B. M. Yunusaliyev, İ. A. Batmanov, K. Shukurov, K. Bakeev, G. Bakinova, C. Mukambaev, C. Konduçalova, K. Beknazarov, T. Nazaraliev, Sh. Many Kyrgyz scientists, such as Caparov, C. Cumaliev, have made researches and reviews. Starting from here, we aim to carry out our work using Ceembay Mukambayev's“Kyrgyz Turkish Dialect Dictionary”. Our work is to determine the cases of words that are not found in the Kyrgyz Turkish measured language from this dictionary and compare them with the Kyrgyz Turkish written language to reveal the changes and developments of the sound and image features (art and simultaneity) in these words. In this field, it will be valuable for us to introduce C. Mukambayev's works in Kyrgyz Turkish dialects and to introduce himself in the academic field, filling the lack of use of this work in Kyrgyz Turkish dialect research conducted in Turkey so far. Our goal in this work is to support the work done for the development and enrichment of a language through oral studies, and to increase the richness of sound, words and meaning of the language by combining the features of a common language. At the same time, it is to determine whether Kyrgyz Turkish is used in other dialects and to contribute to the emergence of similarities between dialects by determining the features of Kyrgyz Turkish that are not written language. Geri bildirim gönder Yan paneller Geçmiş Kaydedilenler Katkıda bulunun
Benzer Tezler
- Кыргыз тилинин түштүк диалектилеринде байыркы түркчө элементтер
Kırgız Türkçesinin güney ağızlarında eski Türkçe unsurlar
AYPERİ KARATAYEVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2015
Türk Dili ve EdebiyatıKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURDİN USEEV