Elmalılı Hamdi Yazır'ın işârî tefsir yöntemine yaklaşımı (hak dini Kur'an dili özelinde)
Elmalili Hamdi Yazir's approach to the method of symbolic interpretation (specifically in the context of the language of the holy Quran)
- Tez No: 996862
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİHA TÜRCAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın Hak Dini Kur'ân Dili adlı tefsiri çerçevesinde işârî tefsir yöntemine bakış açısını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada müfessirin Kur'ân âyetlerine getirdiği işârî yorumların mahiyeti, sınırları ve metodolojik temelleri ele alınmıştır. Çalışmanın kapsamında tefsirin doğuşu ve üç temel tefsir yöntemi; işârî tefsirin tanımı, mahiyeti, tarihsel gelişimi ve klasik tefsir geleneğindeki konumu tespit edilmiştir. Ayrıca Elmalılı'nın tefsir anlayışı, tefsirde uyguladığı yöntemler, tefsirinin temel kaynakları ve tefsir literatüründeki yeri ortaya konulmuştur. Ardından müfessirin ayetlere getirdiği işârî yorumlar konu başlıkları halinde tasnif edilerek tahlil edilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenerek, literatür taraması ve metin tahlil teknikleri kullanılmıştır. Hak Dili Kur'ân Dili başta olmak üzere Elmalılı'nın diğer eserleri ve klasik ve modern tefsir kaynaklarından da yararlanılmıştır. Araştırma neticesinde Elmalılı'nın işârî tefsiri mutlak bir yöntem olarak benimsemediği tespit edilmiştir. Müfessir, işârî tefsiri belirli şartlar dâhilinde kabul etmektedir. Elmalılı'nın tefsirinde Kur'ân'ın zâhirî anlamına aykırı olmamak kaydıyla bazı işârî ve tasavvufî yorumlara sınırlı ölçüde yer verdiği görülmüştür. Müfessirin işârî yorumdaki temel ölçüsü Kur'ân ve sünnettir. Müfessirin tefsirinde dirayet yöntemini esas almakla birlikte rivayet ve işârî yorumlara da belli ölçüler çerçevesinde yer verdiği; bu üç yöntemi birbirine alternatif değil, tamamlayıcı unsurlar olarak kabul ettiği görülmüştür. Sonuç olarak bu çalışma, Elmalılı Hamdi Yazır'ın işârî tefsire yaklaşımının illmî disiplin, metodolojik tutarlılık ve dinî hassasiyet çerçevesinde şekillendiğini ortaya koymaktadır. Araştırma, müfessirin modern dönemde işârî tefsirin sınırlarının tespitine önemli katkılar sunan bir âlim konumunda olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır's perspective on the allegorical interpretation method within the framework of his commentary titled“Hak Dini Kur'ân Dili”(The True Religion, the Language of the Quran). The research addresses the nature, limits, and methodological foundations of Elmalılı's allegorical interpretations of Quranic verses. This study examines the origins of tafsir (Quranic exegesis), its three fundamental methods, and the definition, nature, historical development, and position of allegorical tafsir within the classical tafsir tradition. It also explores Elmalılı's understanding of tafsir, the methods he employed, his primary sources, and his place within the tafsir literature. Finally, Elmalılı's allegorical interpretations of verses are analyzed under separate headings. This research adopted a qualitative research method, employing literature review and text analysis techniques. Elmalılı's other works, particularly“Hak Dili Kur'ân Dili,”as well as classical and modern tafsir (Quranic exegesis) sources, were examined. It is observed that he gives limited space to some symbolic and Sufi interpretations, provided that these interpretations do not contradict the apparent meaning of the Quran. The commentator's measure in symbolic interpretation is the Quran and Sunnah. Elmalılı follows a balanced approach in interpreting the verses and includes all methods, viewing one not as an alternative to another, but as a complementary element. In conclusion, this study demonstrates that Elmalılı Hamdi Yazır's approach to symbolic interpretation establishes a balanced line between classical interpretation and Sufi interpretation, and aims to contribute to understanding the methodological structure of an important commentary written in the modern period.
Benzer Tezler
- Elmalılı tefsirindeki sosyolojik yaklaşımlar
Sociological approaches to the Elmalılı tefsir
ALAATTİN DİKMEN
- Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın peygamberlikle ilgili görüşleri
The Opinions of Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır abaut prophethood
YASİN ÇIRÇIR
- Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın felsefi düşüncesi
Philosophical idea of Muhammed Hamdi Yazır of Elmalılı
HÜSEYİN KURT
