Türkiye'de İslamcı neslin inşası: Necip Fazıl şiirinde ideoloji ve ütopya
The establishment of the Islamist generation in Turkey: Ideology and utopia in Necip Fazıl's poetry
- Tez No: 996874
- Danışmanlar: DOÇ. DR. VEYSEL ÖZTÜRK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Edebiyat sosyolojisi, Modern şiir, Türk edebiyatı, Türk şiiri, İslami edebiyat, Literature sociology, Modern poem, Turkish literature, Turkish poem, Islamic literature
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Boğaziçi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de İslamcı bir nesil inşa edilmesi sürecinde Necip Fazıl Kısakürek şiirinin oynadığı rolü araştırmaktadır. Şairin hem edebî alanı kuşatmaya dönük sunduğu öneriler hem de Türkiye'deki ideolojik alanı tahkim etmeye yönelik uzun erimli çabasıyla tam manasıyla kurucu bir figür olduğu varsayımından hareket eden çalışma, Necip Fazıl'ın bilhassa Çile'de yoğunlaşan arayışlarının poetik ve ideolojik dökümünü yapmaktadır. Şairin Çile'ye dâhil etmediği ancak son derece önemli tartışmalar içeren şiirleri de tezde analiz edilmiştir. Necip Fazıl'ın, Cumhuriyet'le birlikte doruk noktasına ulaşan seküler ulus inşasının karşıtı bir söylem kurması, onu rejime muhalif çevrelerin gayriresmî sözcüsü hâline getirmiştir. Şair özellikle Tek Parti döneminde baskı altına alınan dinsel motifleri bayraklaştırmış ve İslamcı bir ütopya yaratmak için araçsallaştırmıştır. İslamcı ideolojinin, Cumhuriyet tarihindeki en gür sesi olarak nesillerin varoluşunda derin izler bırakmıştır. Tezde, Necip Fazıl şiiri nostalji-hınç, oryantalizm-oksidentalizm, kutsal-seküler ve Eros-nomos kavram çiftleri etrafında incelenmektedir. Şairin metinleri bu kavramlar ışığında değerlendirilmekte ve şiirin taşıdığı mesajın nasıl bir kitlesel hareketlilik örgütlediği açıklığa kavuşturulmaya çalışılmaktadır. Tezde ayrıca şairin çıkardığı Ağaç ve Büyük Doğu dergileri tartışılmış ve böylece kapsamlı bir Necip Fazıl portresine ulaşılmak istenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines the role of Necip Fazıl Kısakürek's poetry in the process of establishing an Islamist generation in Turkey. Based on the assumption that the poet is a foundational figure, both through his proposals aimed at encompassing the literary domain and his long-term efforts to reinforce Turkey's ideological sphere, the study presents a poetic and ideological account of Necip Fazıl's pursuits, particularly those concentrated in Çile [The Ordeal]. The dissertation also analyzes poems not included in Çile, which contain highly significant discussions. Necip Fazıl's formulation of a counter-discourse to the secular nation-building project, which reached its peak with the foundation of the Republic, positioned him as the unofficial spokesperson for circles opposing the regime. Especially during the single-party period, the poet elevated repressed religious motifs and instrumentalized them to construct an Islamist utopia. As the most resonant voice of Islamist ideology in the history of the Republic, Necip Fazıl left a profound mark on the existential orientation of generations. The study examines Necip Fazıl's poetry through conceptual pairs such as nostalgia-ressentiment, Orientalism-Occidentalism, the sacred-the secular, and Eros-nomos. His texts are analyzed through these conceptual frameworks to clarify how the messages conveyed in his poetry contributed to collective mobilization. This dissertation also explores the magazines Ağaç [The Tree] and Büyük Doğu [The Great East] with the aim of constructing a comprehensive intellectual portrait of Necip Fazıl.
Benzer Tezler
- Türkiye'de dinin selefî inşası
The salafi establishment of religion in Turkey
NAZIRHAN ŞENER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İHSAN TOKER
- Şaban Ali Düzgün'ün kelami problemlere yaklaşımı ve Türkiye'deki kelami çalışmalara katkıları
Saban Ali Duzgun's remark, approach to problems and conrtributions to the studies in Turkey
SEDA BİRÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinAksaray ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KAHRAMAN
- Nurettin Topçu`nun sosyolojik görüşlerinde“milli mektep”ve sosyo-kültürel fonksiyonları
Başlık çevirisi yok
ABDULVAHAP ÖZPOLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
SosyolojiSakarya ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. M. SAİT DOĞAN
- Milliyetçi-muhafazakâr neslin yetiştirilmesinde bir çatı: İlim Yayma Cemiyeti: 1951-1981
A framework for the education of a nationalist-conservative generation: The Association for Disseminating Knowledge: 1951-1981
MEHMET GÜLDAL
Doktora
Türkçe
2024
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜVEN GÜRKAN ÖZTAN
- İlk imam hatip nesli öncülerinin Türkiye'de din eğitimi ve hizmetlerine katkıları
Contributions of the pioneers of the first generation of imam hatip to religious education and services in Turkey
DİLEK YİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Dinİnönü ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM AŞLAMACI