Human resource management in family firms: A multilevel exploration of HRM content and HRM process
Aile şirketlerinde insan kaynakları yönetimi: İnsan kaynakları yönetim içeriği ve insan kaynakları yönetim sürecinin çok düzeyli bir incelemesi
- Tez No: 996996
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EDA AKSOY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Koç Üniversitesi
- Enstitü: İşletme Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, aile işletmelerinin insan kaynakları (İK) yönetimi uygulamalarını nasıl ve neden tasarlayıp uyguladığını ve çalışanların bu uygulamaları nasıl yorumladığını incelemektedir. Aile işletmeleri, aile ilişkilerinin iş kararlarını güçlü bir şekilde şekillendirmesi nedeniyle kendine özgüdür bir yapıya sahiptir. Ancak önceki araştırmalar genellikle İK yönetimi sonuçlarına odaklanmış ve İK yönetimi tercihlerinin öncülerini veya çalışanların bunları nasıl anladıklarını açıklama konusunda nadiren yer vermiştir. Bu nedenle, bu tezde literatürdeki iki ana boşluğu ele alıyoruz: (1) İK yönetimi içeriği ve İK yönetimi süreçlerinin öncülleri yeterince teorileştirilmemiştir; ve (2) çalışanların atıf süreçleri —yani İK uygulamalarının arkasındaki motivasyonları nasıl açıkladıkları— büyük ölçüde ihmal edilmiştir. Bu tez, belirtilen boşlukları doldurmak için teorik ve ampirik açıklamalar sağlamaktadır. Circumplex aile sistemleri teorisi (Olson, 2000) ve temsil/hizmetkarlık teorisi (Davis, 1997) yararlanarak, merkezi argüman, sahip-aile ilişkisel dinamiklerinin (birliktelik, uyum, iletişim) İK yapılandırmalarının temel öncülleri olduğu ve çalışanların neden-sonuç atıflarının bu uygulamaların etkisini şekillendirdiği yönündedir. Araştırma üç makaleden oluşmaktadır. İlk olarak, mevcut çalışmaları İK süreçleri, İK içeriği, öncüller, aracı/ılımlı değişkenler ve sonuçlar arasında haritalayan bir literatür taraması gerçekleştirdik. Bu literatür taramasını baz alarak, sahip-aile ilişkisel özelliklerini, çalışanların İK uygulamalarına yönelik algılarıyla hem kolektif hem de bireysel düzeyde bağlayan bir kavramsal model geliştirdik. Bunu takip eden ikinci makalede, yarı yapılandırılmış ropörtaj, firma ziyareti esnasındaki notlar ve firma içi gözlemler kullanarak nitel bir vaka çalışması gerçekleştirdik. Çalışma, bağlılık ve kontrol odaklı uygulamaların, mantığı ve sınırlarının aile birliği, uyumu ve iletişim tarafından yönlendirildiği tutarlı İK yapılandırmaları içinde yaygın olarak bir arada bulunduğunu göstermektedir. Üçüncü makale, çalışanların İK yönetimi uygulamalarının arkasındaki motivasyonlar hakkındaki inançlarının duygusal bağlılığı nasıl etkilediğini test etmek için örgütsel adalet ve İK-atıf perspektiflerini entegre eden nicel bir çalışmadır. Bulgular, adalet algılarının ve hizmet veya çalışanların iyiliği için yapılan atıfların bağlılığı artırdığını, buna karşın maliyetleri düşürme motivasyonlarının doğrudan bağlılığı zayıflatmadığını göstermektedir. Ancak, sömürü atıfları, algılanan adaletin bağlılık üzerindeki olumlu etkisini zayıflatmakta, çalışanların örgütsel niyet konusunda şüphe duyması durumunda yalnızca adil muamelenin yeterli olmadığını ortaya koymaktadır. Genel olarak, tez, aile işletmelerinde İK yönetiminin çok kademeli, ampirik olarak temellendirilmiş bir çerçevesini sunmaktadır. Bu araştırmanın bulguları, İK yönetimi ve aile işletmeleri alanına üç ana katkıda bulunmaktadır. İlk olarak, aile ilişkisel dinamiklerinin tutarlı İK uygulama yapılandırmalarını şekillendirdiğini göstererek aile işletmeleri bağlamında İK tercihlerinin öncüllerini tanımlamaktadır ve çalışanların atıflarının İK uygulamalarının çalışan tutumları üzerindeki etkilerini artıran veya azaltan bir yorumlama aracı işlevi gördüğünü ortaya koymaktadır. İkincisi, bulgular, bağlılık odaklı İK uygulamaları ve kontrol odaklı İK uygulamalarının aile işletmelerinde bir arada var olduğunu göstermekte ve bu farklı türleri ayrı yollar olarak nitelendiren araştırma akışını sorgulamaktadır. Son olarak, çalışanların İK uygulamalarına yönelik algısının çalışan sonuçlarını şekillendirmede bir rol oynadığını göstererek mevcut literatüre katkıda bulunmaktadır. Bu çalışma, aile işletmelerinde geniş bir çerçevede anlamlandırılmasını sağlamıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines how and why family firms design and implement human resource management (HRM) practices, and how employees interpret these practices. Family firms are distinctive because family relationships strongly shape business decisions, yet prior research has focused mainly on HRM outcomes and has rarely explained the antecedents of HR choices or the mechanisms through which employees make sense of them. Therefore, I address two main gaps: (1) the antecedents of HRM content and HRM processes are under‑theorized; and (2) employees' attributional processes—how they explain the motives behind HR practices—have been understudied. This thesis provides a theoretical and empirical explanations to fill aforementioned gaps in the literature. Drawing on circumplex theory of family systems (Olson, 2000) and stewardship theory (Davis, 1997), the central argument is that owner‑family relational dynamics (cohesion, adaptability, communication) are key antecedents of HR practices and employees' perception of the HR practices. The research is presented in three papers. First, I conducted a literature review that analyses existing studies on HRM process, HRM content, antecedents, mediators/moderators, and outcomes, and develops a conceptual model linking owner‑family relational features to employees' perceptions of HR practices at both collective and individual levels. This is followed by the second paper, where I conduct a qualitative case study, using semi‑structured interviews, field notes, and in‑firm observations. It shows that commitment‑oriented HR practices and control‑oriented HR practices commonly coexist in family firms, and these are driven by family cohesion, adaptability, and communication. The third paper is a quantitative study that integrates organizational justice and HR‑attribution perspectives to test how employees' beliefs about the motives underlying HR practices influence affective commitment. The findings indicate that justice perceptions and service and employee well‑being HR attributions increase commitment, while cost‑cutting HR attributions do not directly undermine it. However, exploitation HR attributions weaken the positive impact of perceived fairness on commitment, revealing that fair treatment alone is insufficient when employees doubt organizational intent. Overall, the thesis offers a multilevel framework of HRM in family firms. The findings from this research make three main contributions to the field of HRM and family business. Firstly, it identifies antecedents of HR choices in family business context by showing that family relational dynamics shape HR practices, and that employees' attributions function as an interpretive lens that reveals the effects of HR practices on employee attitudes. Secondly, the findings indicate that commitment-based HR practices and control-based HR practices coexist in family firms which questions the research stream that claims these different types as separate ways. Finally, it contributes to the existing literature by showing that employees' perception of HR practices plays a role in shaping employee outcomes.
Benzer Tezler
- İş yaşamında psikolojik şiddet (mobbing): Farklı kuşakların algıları ve psikolojik şiddete dönük davranışları
Psychological violence (mobbing) in business life: Perceptions and behaviors of different generations towards psychological violence
YASEMİN ÖZÇELİK BAYRAKTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ERÇEK
- Geleneksel üretim sistemlerinden tam zamanında üretim sistemine dönüşümünün tasarlanmasında simülasyon yaklaşımı
Başlık çevirisi yok
TİJEN ERTAY
- Aile şirketlerinin kurumsallaşması sürecinde insan kaynaklarının değişimi - Bir alan araştırması
Transformation of human resources in the process of instutionalization of family corporations - A case study
GÖKHAN TAŞKIN
Doktora
Türkçe
2014
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARİF YAVUZ
- Aile şirketlerinde kurumsallaşma sürecinde insan kaynakları Kırcılar ve İskender karşılaştırması
Human resources in the process of institutionalization in family firms comparison of Kırcılar and İskender
ELİF SARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriSakarya ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FATMA FİDAN
- Aile şirketlerinde uluslararasılaşmanın ölçümüne yönelik bir model önerisi
A model suggestion for the measurement of internationalization in family businesses
ZEYNEP ALKIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYBERK SOYER