Mimari tasarım stüdyolarında renk tercihlerinin algısal ve bilişsel performansa etkilerinin araştırılması
Investigating the effects of color references on perceptual and cognitive performance in architectural design studios
- Tez No: 997024
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SERHAT ANIKTAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Psikoloji, İç Mimari ve Dekorasyon, Architecture, Psychology, Interior Design and Decoration
- Anahtar Kelimeler: Algı, Algısal süreç, Dikkat, Mekansal algı, Mimarlık eğitimi, Renk anlamı, Renk psikolojisi, Renkler, Tasarım stüdyosu, Zihinsel döndürme, Perception, Perceptional process, Attention, Spatial perception, Architectural education, Color meaning, Color psychology, Colors, Design studios, Mental rotation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapılı çevrenin insanlar üzerinde psikolojik, fizyolojik, bilişsel ve davranışsal etkileri bulunmaktadır. İnsan ile çevresi arasında karşılıklı bir etkileşim söz konusudur ve bireyler özellikle içinde bulundukları mekânların renklerinden önemli ölçüde etkilenmektedir. Bu durum, çevresel uyaranlara karşı daha duyarlı olan tasarım eğitimi alan mimarlık öğrencileri açısından ayrı bir önem taşımaktadır. Araştırmanın temel amacı, farklı renklerin görsel algı yoluyla bilişsel performans üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu bağlamda mekân kullanıcılarının yüzeylerde kullanılan renkleri görsel olarak deneyimlediği tasarım stüdyosu ortamında, renklerin mimarlık öğrencileri üzerindeki etkileri değerlendirilmiş; mimarlığın bilişsel boyutu araştırılmıştır. Bu çalışma, mimarlık eğitiminin temelini oluşturan tasarım stüdyolarında kullanılan renklerin öğrencilerin algı ve bilişsel performansı üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Tasarım stüdyoları; öğrencilerin yaratıcı, soyut, eleştirel düşünme, zihinsel rotasyon ve problem çözme becerilerini yoğun şekilde kullandıkları öğrenme ortamlarıdır. Bu bağlamda fiziksel çevre koşulları, özellikle de iç mekânda kullanılan renkler, öğrencilerin dikkat düzeyi ve bilişsel performansları üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Araştırmada nicel yöntem benimsenmiş olup, çalışma kapsamında kullanılan duvar renkleri NCS renk sisteminden seçilmiştir. Toplamda sekiz farklı renk karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın örneklemini İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Mimarlık Bölümü 2. Sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Alan çalışması kapsamında tasarım stüdyosu sekiz hafta boyunca her hafta farklı bir renge boyanmış, bu süreçte katılımcılara d2 Dikkat Testi ve Zihinsel Rotasyon Testi uygulanarak renklerin öğrencilerin dikkat düzeyi ve bilişsel performansları üzerindeki etkileri ölçülmüştür. Ayrıca, öğrencilerin renk ve mekân algısına ilişkin görüşleri likert ölçekli anket aracılığıyla değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, renklerin öğrencilerin algısal ve bilişsel performansı üzerinde farklı düzeylerde etkiler ortaya koyduğunu göstermiştir. Araştırma bulguları, bazı renklerin öğrencilerin bilişsel performansını destekleyici etki gösterdiğini, bazı renklerin ise sınırlı ya da olumsuz etkiler yarattığını ortaya koymuştur. Bulgular, grafik ve tablolar aracılığıyla sunulmuş ve karşılaştırmalı bir biçimde analiz edilerek yorumlanmıştır. Sonuçlar, tasarım stüdyolarında kullanılan renklerin algısal ve bilişsel performans açısından önemli bir değişken olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The built environment has psychological, physiological, cognitive, and behavioral effects on individuals. There is a reciprocal interaction between people and their surroundings, and individuals are particularly influenced by the colors of the spaces they inhabit. This influence is of special significance for architecture students, who, due to their design education, tend to be more sensitive to environmental stimuli. The primary aim of this study is to examine the effects of different colors on cognitive performance through visual perception. Within this framework, the effects of colors on architecture students were evaluated in a design studio environment, where users visually experience surface colors, and the cognitive dimension of architecture was explored. This study aims to examine the effect of colors used in design studios, which form the basis of architectural education, on students' perception and cognitive performance. Design studios are defined as learning environments in which students are required to apply their creative, abstract, critical thinking, mental rotation, and problem-solving skills. In this context, the physical environmental conditions, especially the colours used indoors, play a decisive role in students' attention levels and cognitive performance. A quantitative approach was adopted in the research, and the wall colours used in the study were selected from the NCS colour system. A total of eight different colours were evaluated comparatively. The research sample comprised second-year students from the Department of Architecture at Istanbul Sabahattin Zaim University. As a constituent element of the fieldwork, the design studio was painted a different colour each week for a period of eight weeks. During this process, the d2 Attention Test and the Mental Rotation Test were administered to participants in order to measure the effects of colours on students' attention levels and cognitive performance. Furthermore, the students' perceptions of colour and spatial relationships were evaluated through the administration of a Likert scale questionnaire. The findings revealed that colors exert varying degrees of influence on students' perception and cognitive performance. While certain colors were found to have a supportive effect on cognitive performance, others demonstrated limited or negative impacts. The results were presented through tables and graphs analyzed in a comparative manner and interpreted accordingly. The findings indicate that the colours employed in design studios constitute a significant variable in relation to perceptual and cognitive performance.
Benzer Tezler
- İç mimari tasarım stüdyolarında öğrencilerin renk tercihleri: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi örneği
Students' color preferences in interior design studios: The case of Kütahya Dumlupınar University
KADİR BİNGÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İç Mimari ve DekorasyonKocaeli Üniversitesiİç Mimarlık Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. DİDEM ERTEN BİLGİÇ
- Cinematographic narrative in interior design pedagogies
İç mimarlık pedagojilerinde sinematografik anlatı
FATMA EKİN GİRGİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Eğitim ve Öğretimİstanbul Teknik Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE GÖRGÜL
- Biomimetic acoustic metamaterial design for architectural applications
Mimari uygulamalar için biomimetik akustik meta-malzeme tasarımları
BEYZA YAZICI
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Mimarlıkİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZÜHRE SÜ GÜL
- Mimari tasarım stüdyolarının fiziksel değişkenler açısından değerlendirilmesi
Evaluation of architectural design studios in terms of physical variables
GAMZE ATAY
- Mimari tasarım eğitiminde sarmal sanal gerçeklik ortamının mekansal ilişkilerin algısına etkisi
The effect of the immersive virtual reality on perception of topological relations in architectural design education
İLKE YILDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLEN ÇAĞDAŞ