Vatandaşlık davranış yorgunluğu, işte duygusal tükenme ve sorumlu liderlik ilişkisi: Bir model önerisi
The relationship between citizenship behavior fatigue, emotional exhaustion at work, and responsible leadership: A model proposal
- Tez No: 997075
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BÜLENT ARPAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Psychology, Labour Economics and Industrial Relations
- Anahtar Kelimeler: Zihinsel yorgunluk, Örgütsel tükenmişlik, Örgütsel vatandaşlık davranışı, Mental fatigue, Organizational burnout, Organizational citizenship behavior
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çalışma İlişkileri ve İnsan Kaynakları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, sorumlu liderliğin örgütsel vatandaşlık yorgunluğu üzerindeki etkisini ve bu ilişkide duygusal tükenmişliğin aracı rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Günümüz örgütlerinde çalışanlardan yalnızca formel görevlerini yerine getirmeleri değil, aynı zamanda gönüllü katkılar sunmaları ve örgütsel vatandaşlık davranışları sergilemeleri beklenmektedir. Ancak bu davranışların süreklilik kazanması ve örtük bir beklenti hâline gelmesi, çalışanlar açısından duygusal ve psikolojik bir yıpranmaya yol açabilmektedir. Bu bağlamda örgütsel vatandaşlık yorgunluğu, modern çalışma yaşamında çalışan refahını tehdit eden önemli bir olgu olarak ortaya çıkmaktadır. Araştırma, liderlik bağlamının bu süreci nasıl şekillendirdiğini açıklamayı hedeflemektedir. Sorumlu liderlik; etik duyarlılık, paydaş odaklılık ve çalışan refahını gözeten karar alma anlayışıyla, çalışanların iş ortamını nasıl deneyimlediklerini belirleyen kritik bir liderlik yaklaşımı olarak ele alınmaktadır. Bu tezde, sorumlu liderliğin örgütsel vatandaşlık yorgunluğunu doğrudan azaltmakla birlikte, bu etkinin büyük ölçüde çalışanların yaşadığı duygusal tükenmişlik düzeyi aracılığıyla gerçekleştiği varsayılmaktadır. Araştırma nicel, ilişkisel ve kesitsel bir desenle yürütülmüş; veriler kamu kurumlarında görev yapan çalışanlardan anket yöntemiyle toplanmıştır. Sorumlu liderlik, duygusal tükenmişlik ve örgütsel vatandaşlık yorgunluğu, geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış ölçekler aracılığıyla ölçülmüştür. Veriler, korelasyon ve regresyon temelli analizler ile bootstrap yöntemine dayalı aracı etki analizi kullanılarak test edilmiştir. Elde edilen bulguların, liderlik–çalışan refahı ilişkisini daha derinlemesine anlamaya katkı sağlaması ve örgütlerde sürdürülebilir performans ile çalışan iyilik hâlinin birlikte ele alınmasına yönelik önemli çıkarımlar sunması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the effect of responsible leadership on organizational citizenship fatigue and the mediating role of emotional exhaustion in this relationship. In contemporary organizations, employees are expected not only to fulfill their formal job duties but also to demonstrate voluntary contributions in the form of organizational citizenship behaviors. However, when such behaviors become continuous and implicitly expected, they may lead to emotional and psychological strain for employees. In this respect, organizational citizenship fatigue has emerged as a critical phenomenon threatening employee well-being in modern work settings. The study seeks to explain how leadership context shapes this process. Responsible leadership, characterized by ethical sensitivity, stakeholder orientation, and concern for employee well-being, is considered a key leadership approach influencing how employees experience their work environment. This thesis posits that responsible leadership not only reduces organizational citizenship fatigue directly but that this effect is largely transmitted through employees' levels of emotional exhaustion. The research adopts a quantitative, relational, and cross-sectional design. Data were collected via survey methodology from employees working in public sector organizations. Responsible leadership, emotional exhaustion, and organizational citizenship fatigue were measured using scales with established validity and reliability. The hypotheses were tested using correlation and regression analyses, as well as mediation analysis based on the bootstrap method. The findings are expected to contribute to a deeper understanding of the relationship between leadership and employee well-being and to offer valuable implications for promoting sustainable performance and employee health in organizational contexts.
Benzer Tezler
- İlkokul eğitiminde ve sosyal bilgiler dersinde Barış Manço şarkılarının kullanılabilme durumları
Use cases of Barış Manço songs in primary school education and social studies lesson
SERPİL PEKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAYRAM TAY
- Bilinçli farkındalık ve etik davranışların proje vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisinde proje karmaşıklığının düzenleyici rolü
The moderating role of project complexity in the effect of mindfull awareness and ethical behaviors on project citizenship behaviors
KAYA ALİ LEKESİZGÖZ
- Zorunlu vatandaşlık davranışının vatandaşlık yorgunluğuna etkisinde iş stresi ve iş-aile çatışmasının aracılık rolü
The mediating role of job stress and work-family conflict on the effect of compulsory citizenship behavior on citizenship fatigue
ŞENER ÖZEN
Doktora
Türkçe
2026
İşletmeErzincan Binali Yıldırım Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAMİ YÜCEL
- Engelli bireylerin karşılaştıkları mikro saldırı deneyimlerinin incelenmesi
Investigating microagression experiences of disabled individuals
ÖMER FARUK AFŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimEge ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLEK YELDA KAĞNICI
- Duygusal zekanın ve tükenmişliğin beyaz yakalı çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
ZEYNEP SERAY ALTINTOPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İşletmeBahçeşehir Üniversitesiİnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
PROF. DR. TEVFİK YOLDEMİR