Ebeveyn kabul-reddi ve ilişki istikrarı: Bağlanma stilleri ve ayrılık anksiyetesi rolü
Parental acceptance-rejection and relationship stability: The role of attachment styles and separation anxiety
- Tez No: 997330
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MELTEM ASLAN GÖRDESLİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Ebeveyn Kabul-Reddi, Bağlanma Stilleri, Ayrılık Anksiyetesi, İlişki İstikrarı, Parental acceptance–rejection, attachment styles, separation anxiety, relationship stability
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kent Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET İstanbul Kent Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Ebeveyn Kabul-Reddi ve İlişki İstikrarı: Bağlanma Stilleri ve Ayrılık Anksiyetesinin Rolü Esra GENÇ Yüksek Lisans Tezi Psikoloji Anabilim Dalı /Klinik Psikoloji Bilim Dalı Danışman: Doç. Dr. Meltem ASLAN GÖRDESLİ Şubat, 2026 – 94 Sayfa Bu araştırmada, yetişkin katılımcılarda algılanan anne ve baba kabul reddi, bağlanma örüntüleri ve ayrılık kaygısı ile ilişki sürekliliği arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Mevcut araştırmada, ebeveyne yönelik kabul red algılarının, kaçınmacı ve kaygılı bağlanma stilleri ile ayrılık kaygısı üzerinden ilişki sürekliliğiyle ne şekilde bağlantılandığı ve bu değişkenlerin ilişki istikrarı seviyelerini ne ölçüde ortaya koyduğu ele alınmıştır. Ayrıca ilişki sürekliliğinin çeşitli sosyodemografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığı da ele alınmıştır. Söz konusu çalışmanın örneklem grubunu, Türkiye'de yaşayan ve 18–50 yaş aralığında bulunan toplam 401 erişkin oluşumunu sağlamaktadır. Araştırma grubundaki kişiler kolayda örnekleme yaklaşımı ile ulaşılan gönüllülerden ortaya çıkmış ve veriler çevrim içi anket formu yoluyla toplanmıştır. Araştırma sürecinde veri toplanırken Demografik Bilgiler ve Genel Bilgiler Formu'nun yanı sıra Yetişkin Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği – Kısa Formu (anne ve baba formları), İlişki İstikrarı Ölçeği, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II ve Ayrılma Anksiyetesi Belirti Envanteri uygulanmıştır. Araştırma kapsamında toplanan veriler IBM SPSS 25 ve PROCESS Macro 4.2 programları ile incelenmiş; değişkenler arasındaki ilişkiler için Pearson korelasyon analizi, ilişki sürekliliğinin sosyodemografik değişkenlere göre incelenmesi için bağımsız katılımcı grupları t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) gerçekleştirilmiş, gruplar arası farklar için Tukey HSD testi uygulanmıştır. Ebeveyn kabul-reddi ile ilişki istikrarı arasındaki ilişkide kaçınmacı bağlanma, kaygılı bağlanma ve ayrılık anksiyetesinin aracı rolleri ise çoklu aracılık modelleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, algılanan anne ve baba reddi arttıkça ilişki istikrarı düzeyinin düşüş gösterdiğini ve bu ilişkilerin kısmen bağlanma stilleri ile ayrılık anksiyetesi üzerinden açıklanabildiğini ortaya koymaktadır. Araştırma kapsamında sağlanan bulgular, özellikle kaçınmacı ve kaygılı bağlanma yönelimleri ile ayrılık anksiyetesi düzeyi arttıkça ilişki sürekliliğinin olumsuz yönde etkilendiğine işaret etmektedir. Bunun yanı sıra ilişki istikrarı bazı sosyodemografik özelliklere göre anlamlı seviyede değişim göstermektedir. Araştırma bulguları genel çerçevede, erken çocukluk dönemi anne ve baba yaşantılarının, bağlanma temelli süreçlerin ve ayrılık anksiyetesinin erişkinlikte yakın ilişkilerin devam ettirilmesinde öncelikli olarak incelenmesi gereken önemli psikolojik bileşenler olduğunu düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Istanbul Kent University Graduate Education Instutute Parental Acceptance-Rejection and Relationship Stability: The Role of Attachment Styles and Separation Anxiety Esra GENÇ Master Thesis Department of Psychology / Clinical Psychology Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Meltem ASLAN GÖRDESLİ February, 2026 – 94 Page In this study, the relationships between perceived maternal and paternal acceptance–rejection, attachment patterns, separation anxiety and relationship stability in adult participants were examined. The present research investigated how perceptions of parental acceptance–rejection are associated with relationship stability through avoidant and anxious attachment styles and separation anxiety, and to what extent these variables account for levels of relationship stability. In addition, it was examined whether relationship stability differs according to various sociodemographic characteristics. The sample of the study consisted of 401 adults aged between 18 and 50 living in Turkey. Participants were reached through convenience sampling and data were collected via an online questionnaire. During the data collection process, in addition to the Demographic Information and General Information Form, the Adult Parental Acceptance–Rejection Questionnaire – Short Form (mother and father forms), the Relationship Stability Scale, the Experiences in Close Relationships Inventory-II, and the Separation Anxiety Symptom Inventory were administered. The data obtained within the scope of the study were analyzed using IBM SPSS 25 and PROCESS Macro 4.2. Pearson correlation analysis was conducted to examine the relationships between the variables; independent samples t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were used to examine relationship stability in terms of sociodemographic variables, and Tukey HSD tests were performed for post-hoc comparisons. The mediating roles of avoidant attachment, anxious attachment and separation anxiety in the relationship between parental acceptance–rejection and relationship stability were evaluated through multiple mediation models. The findings indicated that as perceived matemal and patemal rejection increased, levels of relationship stability decreased, and that these associations could be partially explained by attachment styles and separation anxiety. The results further showed that relationship stability was negatively affected as avoidant and anxious attachment tendencies and levels of separation anxiety increased. In addition, relationship stability significantly differed according to certain sociodemographic characteristic. Overall, the findings suggest that early childhood experiences with mother and father, attachment- based processes, and separation anxiety are important psychological components that should be prioritized in understanding the maintenance of close relationships in adulthood.
Benzer Tezler
- Ebeveynden ret algısının evli bireylerde ilişki bağlanımına etkisi, eş temel ihtiyaçların aracı rolü
The effect of parental rejection on relationship attachment in married persons, mediating role of couple basic needs
IŞKIN BEKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiGazi ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ LEYLA ERCAN
- Algılanan ebeveyn kabul-reddi ve koşullu öz-değer arasındaki ilişki ve öz-şefkatin aracı rolü
Relationship between parental acceptance perception and contingencies of self-worth and madiating role of self-compassion
ARZU TATLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAltınbaş ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA GÜL KOÇYİĞİT
- Algılanan ebeveyn kabul-reddi ve bağlanma stillerinin romantik ilişki bağımlılığına etkisi
The effect of perceived parental acceptance-rejection and attachment styles on romantic relationship
AYŞEGÜL SEVEN AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiGaziantep ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERHAN TUNÇ
- Ebeveyn kabul reddi, öfke düzeyi ve kişiler arası şemalar arasındaki ilişki
The relationship between parental acceptance refusal, anger level and interpersonal schemas
HATİCE NİHAL ARVAS YANIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiAnkara ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE GÜLSEN ERDEN
- Üniversite öğrencilerinin algıladıkları ebeveyn kabul reddi ve sosyal medyada görünüş algıları arasındaki ilişki (Biruni Üniversitesi örneği)
The relationship between perceived parental acceptance-rejection and appearance-related social media consciousness of university students (The case of Biruni University)
BERRİN İÇİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiBiruni ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA KALAY USTA