Katı atık yönetimi ve geri kazanım süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği; Türkiye'de iş kazaları analizi ve Avrupa Birliği üyesi ülkeler ile karşılaştırılması
Occupational health and safety in solid waste management and recovery processes; analysis of occupational accidents in Turkey and comparison with European Union member countries
- Tez No: 997332
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA YALÇIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kazalar, Çevre Mühendisliği, Accidents, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Katı atıklar, İş kazaları, Solid wastes, Occupational accidents
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Gelişim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sanayileşmenin hızlanması, kentleşmenin yaygınlaşması ve nüfusun büyümesiyle birlikte dünya genelinde oluşan atık miktarı giderek artmaktadır. Artan atık miktarı, doğal kaynakların hızla tükenmesiyle birleştiğinde, ekosistemlerin sürekliliğinin sağlanabilmesi için çevre politikalarının uluslararası ölçekte ele alınmasını zorunlu hale getirmiştir. Bu kapsamda, sürdürülebilir kalkınma anlayışı gündeme gelmiş; çevresel, ekonomik ve sosyal hedeflere yönelik çeşitli stratejiler ortaya çıkmıştır. Atık yönetimi ve geri kazanım süreçleri ise bu hedeflere ulaşmada önemli bir araç haline gelmiştir. Katı atık yönetimi ve geri kazanım süreçleri hem çevrenin korunmasına ve istihdamın artırılmasına katkı sağlarken; bu süreçlerin etkin biçimde yürütülmemesi çevre, toplum ve çalışan sağlığı açısından ciddi riskler meydana getirmektedir. Bu nedenle sektördeki iş kazalarının düzenli olarak takip ve analiz edilmesi, risklerin belirlenmesi ve önleyici politikaların geliştirilmesi çalışan yaşamına verilen değerin yanı sıra çevresel duyarlılığın da önemli göstergelerindendir. Bu amaçla, araştırmada Türkiye'de katı atık yönetimi ve geri kazanım süreçlerinde 2014–2023 yılları arasında meydana gelen iş kazaları SGK istatistik yıllıkları üzerinden kaza sıklık, kaza olabilirlik ve ölümlü kaza olabilirlik oranları gibi iş kazası standardizasyon yöntemleri kullanılarak elde edilen veriler Avrupa Birliği İstatistik Ofisi tarafından yayımlanan kaza istatistik formatına dönüştürülerek hem Türkiye hem de uluslararası düzeyde karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, incelenen 10 yıllık süreçte Türkiye'de katı atık yönetimi ve geri kazanım süreçlerinde iş kazalarının %290 oranında arttığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, sektörün toplam istihdam içindeki payı %0,5 ile %0,7 arasında sınırlı bir oranda kalmasına rağmen Türkiye'de faaliyet gösteren tüm meslek gruplarının toplam kaza olabilirlik oranından yaklaşık 2 katından daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca sektörün, Avrupa Birliği ülkelerinin en çok ölümlü kaza olabilirlik oranına sahip olan ülkelerinden bile yaklaşık 3 kat üzerinde ölümlü iş kazasına sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum Türkiye'de iş kazalarının daha yüksek oranla ölümle sonuçlandığını ve iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin etkinliğinde yapısal sorunlar bulunduğuna ve önleyici politikaların gözden geçirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
With the rapid growth of industrialization, urbanization, and population, global waste generation has significantly increased. This rise, coupled with the depletion of natural resources, has made international environmental policies essential to ensure ecosystem sustainability. Within this context, sustainable development has emerged, promoting strategies to achieve environmental, economic, and social goals. Waste management and recycling play a key role in reaching these objectives. While solid waste management and recycling processes contribute to both environmental protection and increased employment, ineffective implementation of these processes poses serious risks to the environment, society, and worker health. Therefore, the regular monitoring and analysis of occupational accidents in this sector, identifying potential risks, and developing preventive policies are not only indicators of the value placed on human life but also of environmental awareness. For this purpose, this study examines occupational accidents that occurred in Turkey's solid waste management and recycling processes between 2014 and 2023. Using occupational accident standardization methods such as accident frequency rate, accident incidence rate, and fatal accident incidence rate, data obtained from the Social Security Institution's (SGK) annual statistics were converted into the accident statistics format published by the European Union Statistical Office (Eurostat) to enable both national and international comparative evaluations. As a result, it was determined that occupational accidents in Turkey's solid waste management and recycling sector increased by 290% over the past ten years. Although the sector's share in total employment remained limited, between 0.5% and 0.7%, its overall accident incidence rate was found to be more than twice the average rate across all occupational groups in Turkey. Additionally, the sector's fatal accident incidence rate is determined to be nearly three times higher than that of the European Union countries with the highest fatal accident rates. This situation indicates that occupational accidents in Turkey are more likely to result in death and suggests the presence of structural deficiencies in the effectiveness of occupational health and safety measures, highlighting the need to revise and strengthen preventive policies.
Benzer Tezler
- Evaluating environmental effects of different anaerobic wastewater treatment systems by using LCA approach
Farklı anaerobik atıksu arıtma sistemlerinin çevresel etkilerinin LCA yaklaşımı ile değerlendirilmesi
MERVE YILMAZ
Doktora
İngilizce
2025
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL KOYUNCU
- Transformation of solid waste management in baku: a gis-based MCDM approach to landfill site selection beyond balakhani
Bakü'de katı atık yönetiminin dönüşümü: balahani'nin ötesinde çöp depolama alanı seçimine yönelik CBS tabanlı MCDM yaklaşımı
KANAN ALAKBARLI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DURSUN ZAFER ŞEKER
- Mardin ilinde katı atık yönetim planı
Solid waste management plan in Mardin
MERVE YÜCESOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Çevre MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BELGİN BAYAT
- Post-combustion carbon dioxide (CO2) capture with biomass derived activated carbon
Biyokütleden elde edilen aktif karbonun yanma sonrası karbondioksit (CO2) yakalamada kullanımı
AYŞE SEVER AKDAĞ
Doktora
İngilizce
2021
Çevre MühendisliğiHacettepe ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLEN GÜLLÜ
- Türkiye'de katı atık yönetimi ve geri kazanım
Solid waste management and recycling in Turkey
KIZILTAN YÜCEİL
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LÜTFİ AKÇA