Okul öncesi dönemde otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların iletişim becerilerine yönelik aile görüşlerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of family views on communication skills of children with autism spectrum di̇sorder in preschool period in terms of different variables
- Tez No: 997339
- Danışmanlar: PROF. DR. TEVHİDE KARGIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dil ve Konuşma Terapisi, Language and Speech Therapy
- Anahtar Kelimeler: Dil ve konuşma terapisi, Speech therapy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kapadokya Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, okul öncesi dönemde otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı almış 4–6 yaş arası çocukların 0–18 ay, 0–24 ay ve 0–36 ay dönemlerinde sergiledikleri sözel ve sözel olmayan iletişim davranışlarını aile görüşlerine dayalı olarak belirlemeyi amaçlamaktadır. İletişim becerileri, çocukların dil gelişiminin yanı sıra sosyal etkileşim, duygusal paylaşım ve çevreyle kurulan ilişkiler açısından temel bir rol oynamaktadır. OSB tanısı almış çocuklarda erken dönem iletişim davranışlarının tipik gelişim gösteren akranlarına kıyasla farklılık gösterebildiği bilinmektedir. Literatürde OSB tanılı çocukların ailelerine yönelik çok sayıda çalışma bulunmakla birlikte, bu çalışmaların büyük bir bölümünün ebeveynlerin psikolojik iyi oluşları, stres düzeyleri ve aile içi etkileşim süreçlerine odaklandığı görülmektedir. Buna karşın, erken dönemde ortaya çıkan sözel ve sözel olmayan iletişim davranışlarının sıklığını aile görüşlerine dayalı olarak inceleyen araştırmaların sınırlı olması, bu çalışmanın planlanmasında belirleyici olmuştur. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, 4–6 yaş aralığında OSB tanısı almış çocuğu bulunan toplam 80 ebeveyn oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında“Ebeveyn Bilgilendirme ve Onam Formu”,“Demografik Bilgi Formu”ve araştırmacı tarafından geliştirilen“Sözel ve Sözel Olmayan İletişim Davranışlarının Ortaya Çıkma Sıklığını Belirleme Aracı”kullanılmıştır. Veri toplama süreci yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin analizi SPSS paket programı aracılığıyla yapılmıştır. Ölçeğin güvenirliği Cronbach's Alpha katsayısı ile, yapı geçerliği ise açımlayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla normallik analizi yapılmış ve parametrik testlerin kullanılmasının uygun olduğu belirlenmiştir. Verilerin analizinde betimleyici istatistikler, bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, ölçeğin alt boyutlarının yeterli düzeyde güvenirliğe sahip olduğu ve ölçeğin dört alt boyutlu bir yapı sergilediği belirlenmiştir. Katılımcıların demografik değişkenlerine göre yapılan karşılaştırmalarda, aile eğitim durumu, çocukların tanı alma yaşı ve özel eğitime başlama yaşı değişkenlerine göre iletişim davranışları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Buna karşın, çocukların cinsiyet ve yaş değişkenlerine göre yalnızca“Şu Anki Durum”alt boyutunda istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçların, OSB tanılı çocukların iletişim gelişiminde aile görüşlerinin önemini ortaya koyduğu ve erken müdahale programlarının planlanmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the verbal and nonverbal communication behaviors exhibited during the 0–18, 0–24, and 0–36 month periods by children aged 4–6 years diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD), based on parental reports. Communication skills play a fundamental role not only in language development but also in social interaction, emotional sharing, and engagement with the environment. It is well established that children with ASD may display differences in early communication behaviors compared to their typically developing peers. Although there is a substantial body of literature focusing on parents of children with ASD, much of this research has primarily addressed parental psychological well-being, stress levels, and family functioning. However, studies examining early verbal and nonverbal communication behaviors based on parental perspectives remain limited, which constitutes the main rationale for the present study. This research was conducted using a descriptive survey design, one of the quantitative research methods. The study sample consisted of 80 parents of children aged 4–6 years diagnosed with ASD. Data were collected through a“Parental Information and Consent Form,”a“Demographic Information Form,”and the“Assessment Tool for the Frequency of Verbal and Nonverbal Communication Behaviors,”developed by the researcher. Data collection was carried out through face-to-face interviews. Data analyses were performed using the SPSS statistical software package. The reliability of the scale was examined using Cronbach's alpha coefficients, and construct validity was assessed through exploratory factor analysis. Normality tests indicated that the data were normally distributed; therefore, parametric statistical analyses were applied. Descriptive statistics, independent samples t-tests, and one-way analysis of variance (ANOVA) were used in the data analysis. The findings revealed that the subscales of the instrument demonstrated adequate reliability and that the scale exhibited a four-factor structure. According to the analyses based on demographic variables, no statistically significant differences were found in communication behaviors with respect to parental education level, age at diagnosis, or age at initiation of special education. However, statistically significant differences were observed only in the“Current Status”subscale with respect to children's age and gender. These findings suggest that parental perspectives play an important role in understanding the communication development of children with ASD and may contribute to the planning of early intervention programs.
Benzer Tezler
- Okul öncesi dönemde sözel olmayan otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların söz öncesi becerilerinin gelişiminde anne yanıtlayıcılığının etkisinin boylamsal incelenmesi
An investigation on the effect of maternal responsiveness on preverbal skill gains in children with nonverbal autism spectrum disorder in the preschool period
GAMZE ALAK
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İNAYET FUNDA ACARLAR
- Otizm spekturm bozukluğu olan ve normal gelişim gösteren çocuklarda, pragmatik dil becerilerinin ve dil gelişimlerinin incelenmesi
Examination of pragmatic language skills and language development in children withautism spectrum disorder and normal development
SENA DELİKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DilbilimKapadokya ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RUKİYE YALAP
- Okul öncesi dönemde otizmli çocukların iletişim becerilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of communication skills of children with autism in preschool period
BEYZA GÜL KILINÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Dilbilimİstanbul Atlas ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİM ÜNSAL
- Okul öncesi dönemde erken müdahale programları kapsamında bir kaynaştırma/bütünleştirme uygulamasına ilişkin durum çalışması
A case study on inclusion / integration application in the scope of early intervention programs in early childhood education
OĞUZ KELEŞ
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiOkul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYPERİ SIĞIRTMAÇ DİKİCİ
- Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların 4-6 yaş arasındaki sağlıklı kardeşlerinde sosyal iletişim becerileri, duygu düzenleme ve mizaç özelliklerinin incelenmesi
Investigation of social communication skills, emotion regulation, and temperament characteristics in healthy siblings aged 4–6 years of children diagnosed with autism spectrum disorder
RABİA EREN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriAydın Adnan Menderes ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERRİN BİLGİÇ