Bartın ile Samsun-Ordu arası sahil plaser oluşumlarının mineralojik/jeokimyasal özellikleri ve ağır minerallerin ekonomik potansiyeli
Mineralogical/geochemical characteristics of the marine placers in the area between bartin and Samsun-Ordu districts and economic potential of heavy minerals
- Tez No: 997498
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİM MUTLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Jeokimya, Karadeniz bölgesi, Manyetit, Mineraloji, Geochemistry, Black Sea region, Magnetite, Mineralogy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ekonomik öneme sahip ağır mineral yığışımı içeren sahil plaser alanları jeolojik zaman içerisinde meydana gelen transgresyon ve regresyon süreçleri sırasında deniz seviyesindeki değişimlerle oluşur. Karadeniz bölgesinde deltalar, alüvyal yelpazeler ve kıyı süreçleri tarafından şekillenen jeomorfolojik koşullar, sahil plaser birikimlerinin gelişimini etkiler. Kıyı gerisindeki farklı litolojik özelliklere sahip kayaçlardan ayrılan, fiziksel ayrışmaya dayanıklı olan mineraller uygun ortamlarda çökelir. Bu çalışmada, Pontidler'deki mafik ve ortaç magmatik kayaçların yaygın olarak bulunduğu Bartın, Sinop, Samsun ve Ordu ilçelerinin kıyı şeritleri boyunca 11 farklı noktadan toplanan plaj kumlarının jeokimyasal ve petrolojik özellikleri, kimyasal ayrışma indeksleri (KAİ) ve kökenlerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bartın sahil kumları önemli oranda kuvars, feldispat ve felsik litik parçacıklar içermekte olup geniş bir SiO₂ aralığına (47–87%) sahiptir. Samsun ve Ordu sahil bölgeleri daha düşük SiO2 (48–62%) ve daha yüksek Fe2O3 içerir. Manyetit mineralleri, piroksen kristalleri içinde kapanım, magmatik kayaç parçaları içinde saçınımlı veya serbest halde bulunur. Tüm örneklerde hafif nadir toprak elementleri (HNTE) ağır nadir toprak elementlerine (ANTE) göre belirgin zenginleşme gösterir. NTE verileri, manyetitlerin mafik plütonik ve volkanik kayaçlardan türediğini ortaya koymuştur. KAİ değerleri, sınırlı ayrışmaya işaret etmektedir. Bölgesel farklılıklar, Karadeniz sahil kumlarının jeokimyasal özelliklerinin fiziksel ayrışma ve kaynak kaya bileşimi ile şekillendiğini göstermektedir. Manyetitlerin eser element konsantrasyonları, andezitik kayaçlardaki manyetit fenokristalleri ve Fe-Ti-V yatakları ortomagmatik kökenli masif manyetitlerle karşılaştırılmıştır. Manyetite göre uyumsuz olan elementler düzensiz değişimler ve düşük konsantrasyonlar göstermektedir. Manyetit ile uyumlu elementler (Mg, Co, Ni, V ve Cr), Fe-Ti-V yatakları kökenli manyetitlerde oldukça zengindir ancak incelenen örneklerde konsantrasyonları önemli ölçüde düşüktür.
Özet (Çeviri)
Coastal placer areas containing economically important heavy mineral formations are formed by changes in sea level during transgression and regression processes. Deltas, alluvial fans and coastal processes in the Black Sea region lead to the development of coastal placer deposits. Minerals resistant to physical weathering, weathered from rocks with different lithological properties in the backshore, precipitate in suitable environments. This study aimed to investigate the geochemical and petrological properties, chemical weathering indices (CIA) and origin of beach sands collected from 11 different locations along the coastlines of Bartın, Sinop, Samsun and Ordu districts which are host to mafic and intermediate igneous rocks of the Pontides. Bartın beach sands contain significant amounts of quartz, feldspar, and felsic lithic particles and have a wide SiO2 range (47–87%). The coastal regions of Samsun and Ordu contain lower SiO2 values (48–62%) and higher Fe2O3. Detrital magnetite is found as inclusions in pyroxene crystals and as disseminated within igneous rock fragments or liberated crsytals. In all samples, LREEs show significant enrichment relative to HREEs. REE data indicate that the magnetite is derived from mafic plutonic and volcanic sources. CIA values indicate limited weathering. Regional differences indicate that the geochemical properties of the Black Sea sands are formed by source rock composition and erosion processes. Trace element concentrations of magnetite were compared with magnetite phenocrysts in andesitic rock, and Fe-Ti-V deposits massive magnetite of orthomagmatic origin. Elements incompatible with magnetite show irregular patterns and low concentrations. Elements compatible with magnetite (Mg, Co, Ni, V and Cr) are quite enriched in magnetites originating from Fe-Ti-V deposits, but their concentrations are low in the studied samples.
Benzer Tezler
- Batı ve Orta Karadeniz oxytelinae (Coleoptera: staphylinidae) altfamilyası üzerine sistematik çalışmalar
Systematic studies on the oxytelinae (Coleoptera: staphylinidae) subfamily in the Western and Central Black Sea Region
İNCİ AVŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
ZoolojiMarmara ÜniversitesiGenel Biyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ TURAN
- Karadeniz bölgesinde kestane kanseri (C. parasitica)' nin biyolojik mücadelesi üzerine araştırmalar
Reasearches on the biological control of chestnut blight in Black sea region
SEÇİL AKILLI
Doktora
Türkçe
2008
Ormancılık ve Orman MühendisliğiAnkara ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. Y. ZEKAİ KATIRCIOĞLU
- Dil işlevleri açısından Türkçe eğitiminde karşılıklı konuşma
Conversation skills in Turkish education in terms of language functions
ELİF DEMİR
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMALETTİN DENİZ
- Karadeniz bölgesindeki farklı yağış şiddetleri ile atmosferik salınımlar arasındaki ilişkilerinin incelenmesi
An investigation of the relationships between different rainfall intensities and atmospheric oscillations in the Black Sea region
REZA KAZEMBEIGI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İnşaat MühendisliğiOndokuz Mayıs Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ASLI ÜLKE
- Karadeniz bölgesi referans evapotranspirasyon hesaplamalarında güneş radyasyon verileri ve referans evapotranspirasyon frekans analizi
Using solar radiation data in calculation of reference evapotranspiration and Black Sea region reference evapotranspiration frequency analysis
ASLI KIRTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mühendislik BilimleriErciyes ÜniversitesiBiyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ ÜNLÜKARA