Türk soylulara Türkiye Türkçesi öğretiminde yalancı eş değerlik: Özbek öğrenciler örneği
False equivalence in teaching Türkiye Turkish to Turkish nobels: The example of Uzbek students
- Tez No: 997562
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA BALCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Eğitim ve Öğretim, Linguistics, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Türkçe öğretimi, Yalancı eş değer, Turkish teaching, False friends
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesi arasındaki yalancı eş değer kelimeleri karşılaştırmalı yaklaşımla analiz etmeyi amaçlanmaktadır. Çalışma, özellikle Türk soylulara Türkiye Türkçesi öğretimi bağlamında ve Özbek Türkçesi -Türkiye Türkçesi ya da Türkiye Türkçesi - Özbek Türkçesi çevirilerinde karşılaşılan yalancı eş değerlik kaynaklı dil hatalarını tespit etmek ve bu alanda çalışma yürüten araştırmacılar ile eğitimciler için yol gösterici bir kaynak oluşturmak amaçlanmaktadır. Nitel bir araştırma olarak desenlenen araştırmada doküman incelemesine başvurulmuştur. Çalışma iki aşamalı olarak tasarlanmıştır. Birinci aşamada Nasiba Yusupova'nın Türkçe - Özbekçe Sözlük'ü doküman incelemesi yöntemiyle incelenerek belirlenen yalancı eş değer sözcükler, şekil olarak aynı ya da benzer fakat anlam olarak tamamen farklı olan tam yalancı eş değer sözcükler ve şekilleri aynı ya da benzer, esas anlamı farklı ama yan anlamları aynı olan yarı yalancı eş değer sözcükler olarak gruplandırılmıştır. Ayrıca bu gruplar içerisinde hem eş sesli olup olmadığı, ses değişimiyle oluşup oluşmadığı, fiil ya da isim sözcük türüne ait olup olmadığına göre de bir tasnifte bulunulmuştur. İkinci aşamada Özbek yazar Pirimkul Kadirov'un Son Temurlu (Yulduzli Tunlar) adlı eserin aslı ve Türkiye Türkçesi çevirisi karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve yalancı eş değerlik olgusu üzerinde durulmuştur. Özbek Türkçesinden Türkiye Türkçesine aktarılırken gözden kaçan yalancı eş değer kelimeler tespit edilmiş, bunların daha uygun çeviri karşılıkları önerilmiş ve tercihlerin gerekçeleri yorumlanarak açıklanmıştır. Çalışma sonucunda Özbek Türkçesi ve Türkiye Türkçesi arasındaki belirlenen yalancı eş değer kelimelerin istatistiki bilgileri paylaşılmıştır. Söz konusu eser Türkçe çevirisiyle karşılaştırıldıktan sonra kaç tane yanlış kullanım olduğu açıklanarak önce onun üzerinde tartışılmıştır. Ardından bu yanlış kullanımların nedenleri, çeviri için ve yabancı dil olarak Türkçe öğrenmekte olan Özbek öğrencileri için ne tür etkileri olduğu açıklanmıştır. Böylece yalancı eş değer anlama etkisi örneklendirilmiştir. En sonunda bunun gibi zorlukları en aza indirmek için gerekli önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The main purpose of this study is to analyze the false cognates between Uzbek Turkish and Turkey Turkish through a comparative approach. The research aims to identify linguistic errors caused by false equivalence, particularly in the context of teaching Turkey Turkish to Turkic speakers and in translation processes between Uzbek Turkish and Turkey Turkish. It additionally aims to serve as a valuable resource for researchers and educators working in this field. Designed as a qualitative inquiry, this study adopts a document-analysis approach and consists of two main stages. During the initial stage, Nasiba Yusupova's Turkish Uzbek Dictionary was examined through document analysis, and the false cognates identified were divided into two categories: complete false cognates and partial false cognates. These categories were further classified according to whether the words were homonymous, derived through sound change, or belonged to specific word classes such as nouns or verbs. In the second phase, the original Uzbek version of Pirimkul Kadirov's Son Temurlu (Yulduzli Tunlar) and its Turkish translation were comparatively analyzed to investigate the phenomenon of false equivalence. False cognates overlooked during the translation process were identified, more appropriate Turkish equivalents were proposed, and the reasoning behind these choices was discussed. As a result, statistical data concerning the false cognates between Uzbek Turkish and Turkey Turkish were presented. After comparing the original and translated texts, the number of incorrect uses was determined and analyzed. The causes and effects of these errors, particularly in translation and in teaching Turkish as a foreign language to Uzbek learners, were interpreted. In conclusion, the study offers recommendations aimed at alleviating these difficulties and strengthening the quality and accuracy of both teaching and translation practices involving the two Turkic languages.
Benzer Tezler
- Avrupa Dilleri Öğretimi Ortak Çerçeve Metni doğrultusunda Orta Asya'daki Türk soylulara A1 seviyesinde Türkiye Türkçesi öğretim programı örneği
The example of Turkey Turkish A1 level teaching program for the learners of Turkish origin from Central Asia in the direction of the Common European Framework for Teaching Languages
YASMINA MURADOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. MEHMET KARA
- Türk soylulara Türkiye Türkçesi öğreniminde medyanın etkisi
The influence of the media on the Turkey noble in the learning Turkey Turkish
ZHANSAYA OSPANOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ASİYE DUMAN
- Türk soylulara Türkiye Türkçesi öğretimi: Yesevi Türkçe öğretim seti örneği
Teaching Turkish to the Turkic people: Example of Yesevi Turkish teaching set
YASMİN TERZİOĞLU
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiTürkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMA ASLAN DEMİR
- Yabancı uyruklu öğrencilerin matematik öğreniminde karşılaştıkları sorunların belirlenmesi
Determining the problems of foreign students in mathematics education
LOKMAN ÇAKMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH KARAKUŞ
- Hava Harp Okulu'nda öğrenim gören yabancı öğrencilerin Türkçe öğrenmede karşılaştıkları güçlükler
The difficulties faced by foreign students in Turkish Air Force Academy during learning Turkish language
FATİH ŞÜKRÜ BAĞDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CEMAL SARAÇ