Yapay zekâ destekli sürdürülebilir yaşama yönelik farkındalık geliştirme öğretim programının tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi
Desi̇gn, implementati̇on, and evaluati̇on of an arti̇fi̇ci̇al intelli̇gence-supported curri̇culum for developi̇ng awareness of sustai̇nable li̇vi̇ng
- Tez No: 997652
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FAHRİYE HAYIRSEVER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Bilim ve Sanat Merkezleri'nde (BİLSEM) öğrenim gören üstün zekâlı ve özel yetenekli ortaokul öğrencileri için Yapay Zekâ Destekli Sürdürülebilir Yaşama Yönelik Farkındalık Geliştirme Öğretim Programının tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesidir. Bu araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmış olup çalışma bir karma yöntem araştırması olarak tasarlanmıştır. Creswell ve Plano Clark'ın karma yöntem sınıflandırmasına göre bu araştırma, nicel ve nitel verilerin eş zamanlı toplandığı, ayrı ayrı analiz edildiği ve sonuçların birlikte yorumlandığı yakınsayan paralel desen kapsamında yapılandırılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu deneysel modeldir. Bu kapsamda, tek gruplu ön test-son test desenine dayalı deneysel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise öğrencilerin görüşleri derinlemesine analiz edilmiştir. Çalışma grubunu, İstanbul ilinde bulunan bir Bilim ve Sanat Merkezine devam eden 5, 6 ve 7. sınıfta öğrenim gören 24 öğrenci oluşturmaktadır. 8. sınıf öğrencileri ise Liselere Geçiş Sınavına (LGS) hazırlıkları için dâhil edilmemiştir. Nicel veriler Sürdürülebilir Yaşama Yönelik Farkındalık Ölçeği ve Yapay Zekâya Yönelik Genel Tutum Ölçeği ile nitel veriler ise araştırmacı tarafından hazırlanan Sürdürülebilirlik ve Yapay Zekâ Konularına İlişkin Bilgi ve Görüş Formu ve Program Değerlendirme Formu ile toplanmıştır. Nicel verilerin analizi bağımlı örneklemler için t-testi ile nitel verilerin analizi ise içerik analizi ile yapılmıştır. Programın amacı ve içeriği, Birleşmiş Milletler tarafından belirlenen 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı temel alınarak hazırlanmış, öğrenme ve öğretme süreci, aktif öğretim yöntemleri ve yapay zekâ araçları ile desteklenerek tasarlanmıştır. Program, 10 hafta uygulanmıştır. Programın tasarım süreci Taba'nın program geliştirme modeline, değerlendirme süreci ise Tyler'ın hedefe dayalı program değerlendirme modeline göre gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre programın öğrencilerin sürdürülebilir yaşama yönelik farkındalıklarında ve yapay zekâya yönelik olumlu tutumlarında anlamlı farklılık oluşturduğu belirlenmiştir. Öğrenciler programı özellikle yapay zekâ araçları ile desteklenmiş olması nedeniyle yenilikçi, ilgi çekici ve öğretici bulduklarını ifade etmiştir. Öğrenciler, bu araçların sürdürülebilirlik ile ilgili konuları somut örnekler üzerinden açıklayarak öğrenme sürecini daha etkileşimli hâle getirdiğini ve derse yönelik motivasyonlarını artırdığını belirtmiştir. BİLSEM'e yönelik yapay zekâ destekli sürdürülebilir yaşama dair farkındalık geliştirmeyi amaçlayan bir öğretim programının tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesiyle, bu araştırma özgün bir program örneği sunulmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to design, implement, and evaluate the“Artificial Intelligence-Supported Curriculum for Developing Awareness of Sustainable Living”for gifted and talented middle school students attending Science and Art Centers (BİLSEM). In this study, both quantitative and qualitative research methods were employed, and the research design was a mixed-methods approach. According to Creswell and Plano Clark's classification of mixed-methods research, this study was structured within the scope of a convergent parallel design, in which quantitative and qualitative data were collected simultaneously, analyzed separately, and the results were interpreted together. The quantitative dimension of the research employed an experimental model; specifically, a single-group pretest–posttest experimental research design was utilized. In the qualitative dimension of the study, the students' views were analyzed in depth. The study group consists of 24 students in the 5th, 6th, and 7th grades attending a Science and Art Center in Istanbul. The 8th-grade students were excluded due to their preparation for the High School Entrance Examination (LGS). Quantitative data were collected using the“Awareness Scale for Sustainable Living”and the“General Attitude Scale Towards Artificial Intelligence.”In contrast, qualitative data were collected using the“Knowledge and Opinion Form on Sustainability and Artificial Intelligence”and the“Curriculum Evaluation Form”developed by the researcher. Quantitative data were analyzed using the dependent samples t-test, and qualitative data were analyzed using content analysis. The purpose and content of the curriculum were prepared based on the 17 Sustainable Development Goals determined by the United Nations, and the teaching–learning process was designed using active teaching methods supported by artificial intelligence tools. The curriculum was implemented over a period of 10 weeks. Taba's curriculum development model carried out the design process of the curriculum, while the evaluation process was conducted according to Tyler's objective-based curriculum evaluation model. According to the study's results, the curriculum created a significant difference in students' awareness of sustainable living and their positive attitudes towards artificial intelligence. The students stated that they found the curriculum innovative, engaging, and instructive, especially because artificial intelligence tools supported it. They also indicated that these tools facilitated their understanding of sustainability-related topics through concrete examples, made the learning process more interactive, and increased their motivation towards the lessons. By designing, implementing, and evaluating a curriculum aimed at developing awareness of sustainable living through the use of artificial intelligence for BİLSEM, this study presents an original curriculum model.
Benzer Tezler
- Mutfak atıkları temelli reçete geliştirme süreci: Sürdürülebilir gastronomi ve yapay zekâ destekli çözümler
Kitchen waste based recipe development process: Sustainable gastronomy and AI-powered solutions
GÜLŞEN BERAT TORUSDAĞ
Doktora
Türkçe
2024
Gastronomi ve Mutfak Sanatlarıİstanbul Gelişim ÜniversitesiGastronomi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEVRUZ BERNA TATLISU
- Derinkuyu yeraltı şehrinde mimari tipoloji, mekansal temsil ve akustik karakterin bütünsel analizi
A comprehensive analytical framework for architectural typology, spatial representation, and acoustic character: the case of derinkuyu underground city
DERYA SEZİN NAS
Doktora
Türkçe
2026
İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAADET AYTIS
- Medikal nesnelerin internetine yönelik siber tehditler için yapay zeka destekli saldırı tespit sisteminin geliştirilmesi
Development of an AI-powered intrusion detection system for cyber threats targeting the internet of medical devices
EMRE TALU
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolFırat ÜniversitesiAdli Bilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH ERTAM
- Yapay zekâ ve küresel noopolitik bir düzenin imkanı
Artificial intelligence and the possibility of a global noopolitik order
AHMET SELAMİ ÇALIŞKAN
Doktora
Türkçe
2024
Uluslararası İlişkilerİstanbul Medeniyet ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERDAL ARAL
- Biyomedikal sinyaller ile yapay zeka tabanlı zihinsel iş yükünün belirlenmesi
Detection of mental workload using biomedical signals and artificial intelligence
OĞUZHAN HASAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiSakarya ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMED KÜRŞAD UÇAR