Modern state and the elite–mass dilemma: Halide Edib Adıvar and Ali Fuad Başgil in the intellectual history of Turkish modernization
Türkiye modernleşmesinin entelektüel tarihinde modern devlet ve elit-halk ikilemi: Halide Edib Adıvar ve Ali Fuad Başgil
- Tez No: 997734
- Danışmanlar: DOÇ. DR. IOANNİS GRİGORİADİS
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, Sosyoloji, Siyasal Bilimler, History, Sociology, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi
- Enstitü: Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye siyasi tarihinin tekrar eden otoriterleşme sorununu, siyasi kamplar arasındaki bir çatışma olmaktan ziyade modernleşmeye içkin temel bir gerilim olarak ele almaktadır: Halkın modern siyasi özne olarak inşa edilmesi ile merkezi devletin modern iktidar biçimi olarak kurumsallaştırılması süreçlerinin eşzamanlılığı. Tez, bu gerilimi modernleşme ve toplumsal değişim üzerinde rekabet eden yaklaşımlar olarak özellikle“seçkin/devlet güdümlü modernleşme”ile“kitlelerin hükmü”ikilemi üzerinden kavramsallaştırmakta ve bu çerçevede Halide Edib Adıvar (1884–1964) ile Ali Fuad Başgil'in (1893–1967) siyasi düşünce ve pozisyonlarını incelemektedir. Tezin temel sorusu bu figürlerin Batı etkili ve yerel dinamikleri birleştiren, siyaseten çekişmeli ve melez sentezlerinin, söz konusu ikileme bir alternatif ya da hakiki bir eleştiri teşkil edip etmediğidir. Söz konusu analiz, hem Türkiye modernleşmesinin hem de bu figürlerin düşüncelerinin odağında yer alan iki temel konu olan laiklik/din ve sivil haklar temaları üzerinden yürütülmektedir. Bulgular, her iki figürün de Türkiye modernleşmesinin pratiğine ve siyasi aktörlerine karşı sürekli ve ciddi bir muhalefet geliştirmelerine rağmen, büyük ölçüde ikilemi üreten iktidar/bilgi yapılanmalarının çerçevesinde kaldıklarını ve gerilimin köklerine dair sistematik bir eleştiri ya da alternatif sunmakta yetersiz kaldıklarını ortaya koymaktadır. Ayrıca bu tez, Edib ve Başgil'i modern muhafazakârlığın iki farklı tezahürünün (Edib'te kültürel-gelenekçi, Başgil'de ise devletçi-ahlakçı) öncüleri olarak yorumlamaktadır. Bu bağlamda tez, Türkiye'de modern muhafazakârlığın salt yerel bir tepki olarak değil, Batılı liberal-muhafazakâr söylemlerle iç içe geçen bir ortamda doğduğunu savunmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, siyasi ve ideolojik bağlamlar arasındaki geçişlerin Türkiye'deki otoriterliğin kökenlerini çözmekten ziyade bu gerilimleri yeniden yapılandırdığını, mücadelenin koşullarını dönüştürürken altta yatan temel çelişkiyi çözmekte yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Turkish political history has been marked by recurring authoritarianisms that this thesis traces to an unresolved tension of modernization: the simultaneity of constructing the people as modern political subject and the centralized state as a form of modern power. Conceptualizing this tension as a dilemma between elite/state-led modernization and the rule of the masses—two poles understood not as fixed camps but as competing claims on modernization—the thesis examines the political thought and positionalities of Halide Edib Adıvar (1884–1964) and Ali Fuad Başgil (1893–1967). It asks whether their politically contentious and hybrid combinations of Western and local vocabularies constitute a genuine critique of, or alternative within, this dilemma. The analysis proceeds through two key issues central to both Turkish modernization and the figures' interventions: secularism/religion and civil rights. The findings reveal that while both figures articulated significant opposition to the implementation of Turkish modernization and to its political actors, they largely remained within the power/knowledge configurations of the dilemma, falling short of articulating systematic alternatives. Furthermore, this thesis interprets Edib and Başgil as precursors of two modes of modern conservatism, namely Edib's cultural-traditionalist and Başgil's statist-moralist orientations, demonstrating that modern conservatism in Turkey emerged entangled with Western liberal-conservative vocabularies rather than as a purely local reaction. By doing so, the thesis contributes to Turkish historiography by demonstrating that transitions between political and ideological contexts reconfigure rather than resolve the dilemma, transforming the terms of contestation without eliminating the underlying tension.
Benzer Tezler
- Modernleştirici devrimlerde geçici mimarlık ve 1930'larda Türkiye örneği
Ephemeral architecture in the modernizing revolutions and the case of Turkey in the 1930 s
ZEYNEP YÜREKLİ
- Modernleşme sürecinde Türkiye`de modernlik kurgusunun Ülkü dergisi örneğinde incelenmesi
Study of modernity establishment in Turkey in process of modernization in the example of journal of Ülkü
MURAT TAZEGÜL
- Türkiye'de siyasal islamcılığın evrimi
The evolution of political islamism in turkey
EFECAN İNCEOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Siyasal BilimlerAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü
DOÇ. DR. ALEV ÖZKAZANÇ
- Comparison of some physical and physiological parameters of Ethiopian and Turkish elite distance athletes
Etiyopya ve Türk elit mesafe sporcularinin bazi fiziksel ve fizyolojik parametrelerinin karşilaştirilmasi
GETAYE FISSEHA GELAW
Doktora
İngilizce
2022
SporGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL İBRAHİM CİCİOĞLU