Sosyal medya üzerinden alışveriş yapan kadınların tüketim deneyimleri üzerine nitel bir araştırma
A qualitative study on the consumption experiences of women who shop via social media
- Tez No: 997788
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HACER AYAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Consumption Culture, Social Media Consumption, Women's Consumer Behavior
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, sosyal medya aracılığıyla alışveriş yapan kadınların tüketim deneyimlerini sosyolojik bir perspektifle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Tüketimin yalnızca ekonomik bir faaliyet olmaktan çıkarak, bireyin kimliğini, sosyal statüsünü ve aidiyet duygusunu şekillendiren kültürel bir olgu haline geldiği postmodern toplumda, sosyal medya platformları yeni bir tüketim alanı olarak öne çıkmaktadır. Özellikle Instagram ve TikTok gibi görsel temelli mecralarda tüketim, yalnızca ihtiyaçların karşılanması değil; görünürlük, onay alma ve sosyal kabul arayışıyla iç içe geçmiş durumdadır. Bu bağlamda, bireylerin“beğenme”,“kaydetme”ve“sepete ekleme”gibi dijital davranışları, modern tüketimin duygusal ve simgesel boyutlarını görünür kılmaktadır. Bu çalışmada, sosyal medya üzerinden alışveriş yapan kadınların tüketim motivasyonları, karar alma süreçleri ve bu süreçlerde etkili olan dijital imgeler derinlemesine mülakat tekniğiyle incelenmiştir. Araştırma, kadın tüketicilerin tüketim davranışlarının; yaş, meslek, medeni durum gibi kişisel özelliklerin yanı sıra, sosyal medya fenomenlerinin etkisi, dijital görünürlük arzusu ve kültürel normlarla nasıl şekillendiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada, 15 kadın katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilecek; veriler tematik içerik analizi yöntemiyle değerlendirilecektir. Bu araştırmada katılımcıların tüketim pratiklerini dini referanslar üzerinden anlamlandırdıkları tespit edilmiştir. Özellikle“israf”,“ihtiyaç”,“niyet”ve“ölçülülük”kavramları, tüketim kararlarının meşrulaştırılmasında belirleyici rol oynamaktadır. Bulgular, israfın sabit bir kategori olarak değil, bireysel yorumlara açık bir ahlaki çerçeve olarak ele alındığını göstermektedir. Katılımcılar çoğu zaman bir harcamayı“ihtiyaç”kategorisine dahil ederek dini normlarla uyumlu hale getirmektedir. Sosyal medya etkisiyle estetik düzenlemeler ve sembolik tüketim unsurları da zamanla ihtiyaç olarak tanımlanabilmektedir. Bu durum, modern dindar öznenin tüketim toplumuna eklemlenirken dini referanslar aracılığıyla ahlaki tutarlılık üretme çabasını ortaya koymaktadır. Bu tez, sosyal medya odaklı dijital tüketimin, bireylerin gündelik yaşam pratiklerine ve kimlik inşasına olan etkisini anlamaya yönelik özgün bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Ayrıca tüketim kültürünün kadınların tüketici rollerine, duygusal tatmin arayışlarına ve sosyal bağ kurma biçimlerine nasıl yansıdığını görünür kılarak, literatüre hem kuramsal hem de ampirik düzeyde katkı sağlamayı hedeflemektedir. Anahtar kelimeler; Tüketim Kültürü, Sosyal Medya Tüketimi, Kadın Tüketici Davranışı
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze the consumption experiences of women who shop through social media from a sociological perspective. In postmodern society, where consumption has moved beyond being merely an economic activity and has become a cultural phenomenon that shapes individuals' identities, social status, and sense of belonging, social media platforms have emerged as new spaces of consumption. Particularly on visually oriented platforms such as Instagram and TikTok, consumption is no longer limited to meeting needs but is intertwined with the pursuit of visibility, social approval, and social recognition. In this context, digital practices such as“liking,”“saving,”and“adding to cart”make the emotional and symbolic dimensions of contemporary consumption visible. In this study, the consumption motivations, decision-making processes, and the role of digital images influencing these processes among women who shop via social media are examined through in-depth interviews. The research aims to reveal how women's consumption behaviors are shaped not only by socio-demographic characteristics such as age, occupation, and marital status, but also by the influence of social media influencers, the desire for digital visibility, and cultural norms. Adopting a qualitative research design, the study conducts semi-structured interviews with 15 female participants, and the data are analyzed using thematic content analysis. This study reveals that participants interpret and legitimize their consumption practices through religious references. Concepts such as“waste”(israf),“need,”“intention,”and“moderation”play a central role in framing consumption decisions within a moral discourse. The findings indicate that waste is not perceived as a fixed or objective category but rather as a flexible and individually negotiated moral boundary. Participants frequently redefine certain purchases as“needs,”thereby aligning their consumption with religious norms. Influenced by social media aesthetics, symbolic and visually oriented consumption practices increasingly become incorporated into the category of necessity. This dynamic reflects the effort of the modern pious female subject to maintain moral coherence while simultaneously participating in contemporary consumer culture. This thesis aims to make an original contribution to understanding the impact of social media-oriented digital consumption on individuals' everyday life practices and identity construction. Furthermore, by revealing how consumption culture is reflected in women's consumer roles, emotional gratification, and forms of social bonding, the study seeks to contribute to the literature at both theoretical and empirical levels.
Benzer Tezler
- E-müşterilerin hedonik“hazcı”tüketim davranışlarını belirleyen faktörler ve bir araştırma
Factors that determine e-customers' hedonic consumption behaviors and a survey
BUKET GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
İşletmeGalatasaray Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR PİRTİNİ
- Yeni medya ve tüketim alışkanlıkları: İstanbul örneğinde kadınların giyim-kuşam tüketimi
New media and habits of consumption: Women's clothes consumption in the case of Istanbul
ESMA SANCAR
Doktora
Türkçe
2017
İletişim Bilimleriİstanbul ÜniversitesiRadyo Televizyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇKİN ÖZMEN
- Türk dizilerinin Irak kültürü üzerindeki etkileri
The effects of Turkish TV series on Iraqi culture
MALAK ALTEMEMI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İletişim BilimleriBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ AKÇİ
- Dijital pazarlamada netandaşlık kavramı ve satın alma karar süreçleri
Network concept and purchase decision process in digital marketing
EBRAR BATURALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeİstanbul Esenyurt Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEYSURE EVREN ÇELİK SÜTİÇER
- Sosyal medya pazarlamasının X, Y ve Z jenerasyonlarının satın alma niyeti üzerindeki etkisi ve bir araştırma
The effect of social media marketing on X, Y and Z generations' purchasing intention and a research
BÜŞRA ŞENEL