Mobil artırılmış gerçeklik tekniğinin bir belgeleme yöntemi olarak tarihi yapılar üzerinde kullanılması
The use of mobile augmented reality as a documentation method for historical buildings
- Tez No: 997897
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞEN ESRA BÖLÜKBAŞI ERTÜRK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Konya ilinde yer alan ve günümüze özgün mimari belgeleri ulaşmamış üç önemli kültürel miras yapısının Konya Halkevi, Yusuf Şar Konağı ve Muallimler Birliği Binası'nın dijital ortamda yeniden belgelenmesine yönelik bütüncül bir yöntem önermektedir. Söz konusu yapılar, bulundukları dönemin sosyo-kültürel yapısında önemli roller üstlenmiş olmalarına rağmen, plan, kesit ve cephe çizimleri gibi temel mimari dokümanların yokluğu nedeniyle araştırmacılar açısından ciddi belgeleme güçlükleri barındırmaktadır. Bu durum, yapıların mimari kimliklerinin zamanla silinmesine ve kültürel hafızadaki temsillerinin zayıflamasına neden olmaktadır. Çalışma kapsamında, mevcut fotoğraflar, sınırlı yazılı kaynaklar ve benzer dönem yapılarına ilişkin karşılaştırmalı analizlerden yararlanılarak her üç yapı için iki ve üç boyutlu dijital modeller üretilmiştir. Autodesk AutoCAD ve Revit yazılımları kullanılarak gerçekleştirilen modelleme süreci, yapıların olası mekânsal organizasyonlarının ve kütlesel karakteristiklerinin bilimsel ölçütlerle yeniden kurgulanmasını amaçlamaktadır. Oluşturulan modeller, artırılmış gerçeklik (AR) ortamında deneyimlenebilir hâle getirilmiş ve bu bağlamda ARki, Augmentecture ve Unity + Vuforia tabanlı bir prototip test edilmiştir. Değerlendirmeler kurulum karmaşıklığı, kullanıcı dostu yapı, veri entegrasyonu, plan tabanlı hizalama doğruluğu ve mobil cihaz performansı gibi ölçütler çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Analizler, Unity + Vuforia tabanlı prototipin çok katmanlı veri entegrasyonu, senkronizasyon kararlılığı ve etkileşimli sunum kapasitesi bakımından diğer platformlara göre daha kapsamlı ve uygulanabilir bir çözüm sunduğunu göstermektedir. Çalışmanın özgün yönü, ileri düzey yazılım bilgisi gerektirmeyen, kolay uygulanabilir ve farklı disiplinlerden araştırmacılar ile yerel paydaşlar tarafından kullanılabilir bir dijital belgeleme yöntemi önermesidir. Bu yöntem, arşiv belgeleri sınırlı olan kayıp yapıların yeniden belgelenmesi, mimari kimliklerinin korunması ve kültürel hafızanın sürdürülebilir biçimde aktarılması açısından önemli bir katkı sunmaktadır. Bu kapsamda çalışma, artırılmış gerçekliğin mimari mirasın belgelenmesi ve dijital sunumu için yalnızca bir görselleştirme aracı değil, aynı zamanda sürdürülebilir koruma, eğitim ve kültürel aktarım bağlamında etkili bir yöntem olarak değerlendirilebileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study proposes a comprehensive digital documentation method for reconstructing three significant cultural heritage structures in Konya—Konya People's House, Yusuf Şar Mansion, and the Muallimler Birliği (Teachers' Union) Building—all of which lack surviving architectural records. Despite their notable roles in the socio-cultural landscape of their respective periods, the absence of original architectural drawings such as plans, sections, and elevations has created substantial challenges for researchers and contributed to the gradual disappearance of these structures from collective cultural memory. Within the scope of the research, existing photographs, limited written documents, and comparative analyses based on similar period structures were used to generate two- and three-dimensional digital models for all three buildings. The modeling process, carried out using Autodesk AutoCAD and Revit, aimed to reconstruct the possible spatial configurations and mass characteristics of the structures in accordance with scientific principles. The resulting models were transferred into an augmented reality (AR) environment, and ARki, Augmentecture, and a Unity + Vuforia–based prototype were tested for interactive visualization. The applications were evaluated based on installation complexity, usability, data integration capacity, plan-based alignment accuracy, and mobile performance. Findings indicate that the Unity + Vuforia prototype offers a more comprehensive and applicable solution compared to the other tested platforms, owing to its stable synchronization, multilayer data integration capabilities, and interactive presentation features. The main contribution of this study lies in its development of an easy-to-use AR-based workflow that does not require advanced coding skills, enabling researchers from various disciplines as well as local stakeholders to participate actively in digital documentation processes. This approach supports the architectural re-documentation of structures with limited archival material and contributes to sustaining their cultural identity and transmission across generations. In this context, the study demonstrates that augmented reality can function not only as a visualization tool but also as an effective method for sustainable preservation, education, and cultural communication within architectural heritage studies.
Benzer Tezler
- Virtual and augmented reality based interfaces for choreography generation
Koregrafi üretimi için sanal ve artırılmış gerçeklik tabanlı arayüzler
TAFADZWA JOSEPH DUBE
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar ve Bilişim Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÖKHAN İNCE
- Navigation of autonomous mobile systems
Otonom gezgin sistemlerin navigasyonu
AFAQ ABDULLAH JASIM AL AZZAWI
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CANER GÜNEY
- Artırılmış gerçeklik uygulamalarının ortaöğretim öğrencilerinin fen bilimleri dersi başarı, tutum ve motivasyonuna etkisi
The effect of the augmented reality applications on the success, attitude and motivation of secondary education student
BÜŞRA ÇANKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÖNMEZ GİRGİN
- Yüksek binaların kavramsal tasarımında modelleme için mobil bir ortam
A mobile environment for modelling in the conceptual design of tall buildings
MEHMET EMİN BAYRAKTAR