Kafein ve karbonhidrat çözeltilerinin ağızda çalkalanmasının mental yorgunluk üzerine etkisi
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 997954
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NEŞE TOKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Beslenme ve Diyetetik, Sports, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Kafein, Karbonhidrat, Ağızda Çalkalama, Mental Yorgunluk, Bilişsel Performans, Atletik zihinsel enerji, Beyin egzersizleri, Seçici dikkat, Spor fizyolojisi, Caffeine, Carbohydrate, Mouth Rinsing, Mental Fatigue, Cognitive Performance, Athletic mental energy, Brain exercises, Selective attention, Sport physiology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sporcu Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, kafein (KAF), karbonhidrat (KH), kafein + karbonhidrat (KAF+KH) içeren çözeltilerin (0,6 g kafein/25 ml; 1,6 g maltodekstrin/25 ml; 0,6 g kafein+1,6 g maltodekstrin /25 ml; plasebo) ağızda çalkalanmasının, mental yorgunluk sonrası bilişsel performans üzerindeki etkilerini incelemektir. Yöntem: Randomize, çift kör, plasebo kontrollü ve çapraz tasarımda yürütülen çalışmaya 18-36 yaş, sağlıklı ve rekreasyonel aktif 48 kişi (24 erkek ve 24 kadın)katılmıştır. Bireylere farklı günlerde ağızda çalkalama öncesi Stroop Dikkat Testi yapılmış (ön test), mental yorgunluk yaratmak amacı ile 30 dakikalık Stroop Dikkat Testi görevi uygulanmış, ağızda çalkalama uygulaması (KAF, KH, KAF+KH, PLA) gerçekleştirildikten sonra tekrar Stroop Dikkat Testi yapılmıştır. Veriler normal dağılımı sağlama durumlarına göre Tekrarlı Ölçümlerde Varyans Analizi veya Friedman Testi ile, ağızda çalkalama müdahalesi öncesi ve sonrası farklar ise Paired Samples T Test veya Wilcoxon Testi ile analiz edilmiştir. Bulgular: KAF ve KAF+KH koşullarında Stroop Dikkat Testi sürelerinde anlamlı iyileşme gözlenmiştir (p<0.05). Hata sayısı, KAF, KH ve KAF+KH müdahalelerinde anlamlı şekilde azalmış; PLA müdahalesinde değişim saptanmamıştır. KAF+KH uygulamasının özellikle renk testi bilişsel performansında belirgin etki sağladığı görülmüştür. Sonuç: Ağızda çalkalama yöntemiyle uygulanan KAF ve KH çözeltileri, bilişsel performansın bazı bileşenlerinde olumlu etkiler oluşturmuştur. En güçlü etkinin KAF+KH kombinasyonunda ortaya çıktığı belirlenmiştir. Bu bağlamda, KAF+KH kombine kullanımının bilişsel performansta etkili olabileceği düşünülmüştür.
Özet (Çeviri)
Objective: The purpose of this study was to investigate the effects of mouth rinsing with caffeine (CAF), carbohydrate (CHO), caffeine + carbohydrate (CAF+CHO) solutions (0.6 g/25 ml caffeine; 1.6 g/25 ml maltodextrin; 0.6 g/25 ml caffeine + 1.6 g/25 ml maltodextrin; placebo) on cognitive performance following mental fatigue. Method: This randomized, double-blind, placebo-controlled, crossover study included 48 healthy, recreationally active participants aged 18–36 years (24 men and 24 women). On separate days, participants first completed a Stroop Attention Test prior to the mouth-rinsing intervention (pre-test). Mental fatigue was induced by a 30-minute Stroop Attention Test. Following the mental fatigue protocol, a mouth-rinsing intervention (CAF, CHO, CAF+CHO, or PLA) was performed, after which the Stroop Attention Test was repeated. Data were analyzed using repeated measures analysis of variance or the Friedman test according to data normality. Pre- and post-intervention differences were analyzed using the paired samples t-test or the Wilcoxon signed-rank test. Results: Significant improvements in Stroop Attention Test completion times were observed in the CAF and CAF+CHO conditions (p < 0.05). Error rates significantly decreased in the CAF, CHO, and CAF+CHO interventions, while no significant change was observed in the placebo condition. The CAF+CHO intervention demonstrated a particularly pronounced effect on cognitive performance during the color Stroop task. Conclusion: Caffeine and carbohydrate solutions administered via mouth rinsing produced positive effects on certain components of cognitive performance. The strongest effect was observed with the combined CAF+CHO intervention. In this context, the combined use of CAF+CHO was considered to enhance cognitive performance.
Benzer Tezler
- Kafein, karbonhidrat ve sodyum klorür ağızda çalkalamanın statik ve dinamik denge performansına etkisi
The effect of caffeine, carbohydrate and sodium chloride mouth rinsing on static and dynamic balance performance
GÖZDE GEVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikEge ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLBİN RUDARLI
- Ağızda karbonhidrat ve kafein çalkalama yönteminin karate sporcularında tekrarlı vuruş kuvvetine ve süresine etkisi
Effect of carbohydrate and caffeine mouth rinsing method on repetitive stroke force and duration in karate athletes
BURCU ÖZLÜKAN ŞAHİN
Doktora
Türkçe
2021
SporEge ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLBİN RUDARLI NALÇAKAN
- Karbonhidrat ve kafein kombinasyonunu ağızda çalkalamanın tekrarlı sıçrama performansına etkisi
The effects of combined carbohydrate and caffeine mouth rinses on repeated jump performance
HATİCE NİLAY KARUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SporEge ÜniversitesiSpor Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜLBİN RUDARLI NALÇAKAN
- Farkli ağızda çalkalama uygulamalarının futbolda dar alan oyunu sırasında psikofizyolojik cevaplar, kinematik profil ve teknik aktivite cevapları üzerindeki etkisi
The effects of different mouth rinse interventions on psychophysiological responses, kinematic profile, and technical activity responses during small-sided games in soccer
UMUT GÖK
Doktora
Türkçe
2025
SporTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF SOYLU
- Voleybol dar alan oyununda zihinsel yorgunluğun azaltılmasına yönelik kullanılan farklı stratejiler: Kafein, bilinçli farkındalık, karbonhidrat, uyku kestirmesi yöntemleri üzerine etkisi
The effect of different strategies used to reduce mental fatigue in small-sided volleyball games: Caffeine, mindfulness, carbohydrate, and napping interventi̇ons
NİSANUR CANİKLİ TEMEL
Doktora
Türkçe
2025
SporTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF SOYLU